دنيا . يق : الدنيا عرض حاضر ياكل منها البر و الفاجر . و مال - اندك باشد و يا بسيار - . و متاع و رخت . و غنيمت .
و لشكر . و آز و طمع . و هر چيز كه پيوسته و دائم نباشد . ج : اعراض . و هر چيز كه بغفلت رسد و بىآهنگ به هوا و عشق كسى در آويخته شود . يق : علقتها عرضا تعليقا ( مجهولا ) : غفلة به من رسيد پس بدون آهنگ و قصد عاشق آن شدم . و اصابه سهم عرض : تير را به ديگرى انداخته بود بوى رسيد بدون قصد و عمد . و كذا حجر عرض .
عرض
(
araz
) م . ع . عرض الشاة عرضا ( از باب سمع ) : بس فربه شد گوسپند و پرگوشت گرديد از بسيارى خوردن گياه . و عرض له كذا : پيدا و آشكار گرديد او را .
و عرضت له الغول : نمايان گرديد او را غول و پيش آمد . و عرضت الناقة :
رسيد آن ماده شتر را شكستگى و آفتى .
عرض
(
araz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى كه ثابت و قائم نباشد . و هر چيز عارضى . و هر چيز كه بسبب چيز ديگر عارض گردد مانند رنج و بيمارى كه بسبب بيمارى ديگر بروز كند مانند صداع بسبب تب . و باصطلاح منطق : ناگوهر و هر چيز كه قائم به چيز ديگر بود ضد جوهر مانند رنگ كه قائم بجامه است مثلا پس رنگ عرض بود و جامه جوهر .
عرض
(
araz
) و (
arz
) و (
erz
) ا . ع .
لشكر .
عرض
(
eraz
) م . ع . عرض عرضا و عراضة . مر . عراضة .
عرض
(
oroz
) ا . ع . كرانه و ناحيه و جانب . و گوشهء چشم . و نظر اليه من عرض : نگريست بوى از گوشهء چشم .
عرضا
(
arzan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از پهنا و از پهنى .
عرضا
(
arazan
) م ف . پ - مأخوذ از تازى - اتفاقا و بطور ناگهانى و غفلة و بدون عمد .
عرضان
(
erz n
) و (
orz n
) ع . ج .
عريض .
عرض بيگى
(
arz - beygi
) ا . پ . كسى كه عرايض و حوايج مردم را بعرض پادشاه رساند .
عرضة
(
orzat
) ا و ص . ع . آهنگ . و قوت .
و همت . و بندى در كشتى گيرى . يق : له عرضة يصرع به الناس : بندى بلد است كه مردم را بر زمين مىزند . و هو عرضة له : او حريف است مر او را . و هو عرضة لذاك : او تواناى بر او مىباشد و بجز خودش كى متعرض وى نمىگردد . و فلانة عرضة للزوج : فلان زن قوى و تواناى بر شوهر است و مسلط بر وى مىباشد .
و ناقة عرضة للحجارة : ماده شتر مسلط بر رفتن در زمين سنگلاخ . و هو عرضة للناس : مردم پيوسته بدگوئى او را مىكنند .
و جعلته عرضة لكذا : آماده و بر پا كردم آن را براى چنين كارى . و منه قوله تعالى :
لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمانِكُمْ
.
عرضة
(
erzat
) ا . ع . زنى كه بباطل و ناچيز مردم را فريبد .
عرضدار
(
arz - d r
) ص . پ . عريض و پهنادار و فراخ .
عرضدار
(
arz - d r
) ا . پ . سان لشكر .
و عارضه و هر چيز اتفاقى و ناگهانى مانند بيمارى .
عرض داشت
(
arz - d ct
) ا . پ .
خطابى كه شاهزادگان و امرا بپادشاه نويسند و عريضه .
عرضگاه
(
arz - g h
) ا . پ . فراهم آمد نگاه دشمن .
عرضنات
(
erazn t
) ص . ع . ج . عرضنة .
عرضنة
(
eraznat
) ص . ع . ناقة عرضنة : ماده شتر يك رويه روندهء بنشاط .
ج : عرضنات .
عرضنة
(
eraznat
) ا . ع . هو يمشىء العرضنة : او بنشاط سركشى مىكند در رفتار .
و نظر اليه عرضنة : بگوشهء چشم نگريست بسوى او .
عرضنى
(
erazn
) ا . ع . سركشى . و هو يمشى العرضنى : در رفتار آن از نشاط سركشى و اعتراض است . و نظر اليه عرضنى :
بدنبال چشم نگريست آن را .
عرضه
(
arze
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عرض . و هديه . و بيان . و سان . و پيشداشت . و نمايش و ارائه . و بازديد .
و اظهار .
عرضه
(
orze
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قوت و قدرت و لياقت و شخصيت و تسلط .
و باعرضه : داراى تسلط و تشخص . و بىعرضه : بىتشخص و زبون و پست و فرومايه . و عرضه داشتن : لياقت داشتن و سزاوار بودن .
عرضه داشت
(
arze - d ct
) ا . پ .
تظلم و درخواست از روى عجز و فروتنى .
عرضه گاه
(
arze - g h
) ا . پ . عرضگاه و فراهم آمد نگاه دشمن .
عرضى
(
arz
) ا . ع . يك نوع جامهاى .
و آن چيز كه در خانه موجب آسايش باشد مانند آبريز .
عرضى
(
arzi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عرضه داشت و تذكار و اظهار عاجزانه .
عرضى
(
erezz
) ا . ع . شادمانى .
عرضى
(
orziyy
) ا . ع . شترى كه بيك طرف تكيه كرده باشد بواسطهء شكستگى .