تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2337

مساهمون:

ص٢٣٣٧
و سركش و گردنكش . و كسى كه به روى زين سست نشسته باشد .

عرضى

(
arazi
) ص . پ . منسوب بعرض .

عرضى

(
araziyy
) ص . ع . منسوب بعرض .

عرضية

(
orziyyat
) ص . ع . ماده شتر سركش و رام نشده . يق : ناقة عرضية .

عرضية

(
orziyyat
) ا . ع . نخوت . و صعوبت . و قلت مبالات . يق : فيك عرضية .

عرط

(
art
) م . ع . عرطت الناقة الشجر عرطا ( از باب نصر ) : خورد آن ماده شتر درخت را چندان كه ريخته شد دندان آن . و عرط عرضه : معيوب كرد آبروى او را از غيبت .

عرط

(
orot
) ع . ج . عروط .

عرطب

(
artab
) و عرطبة (
artabat
) و (
ortabat
) ا . ع . رود . و طنبور . و طبل . و طبل حبشى .

عرطزة

(
artazat
) م . ع . عرطز عرطزة : يك سو گرديد و كناره گزيد از قوم .

عرطسة

(
artasat
) م . ع . يكسو شدن و كناره گزيدن از منازعهء با قوم و نرم گرديدن از جنگ با ايشان .

عرطل

(
artal
) و عرطليل (
artalil
) ا . ع . دفزك و نيك دراز .

عرطنيثا

(
artanis
) ا . ع . بيخ درخت بخور مريم .

عرطوج

(
ortuj
) ا . ع . نام پادشاهى .

عرطويل

(
artavil
) ا . ع . نيكوئى جوانى . و نيكوئى قد .

عرعار

(
ar ' re
) ا . ع . يك نوع بازى مر كودكان را . و نيز بدين لفظ كودكان آواز كنند تا ديگران بيرون آيند .

عرعر

(
ar'ar
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - درخت سرو كوهى . و حب العرعر : بار آن كه ابهل نيز گويند .

عرعر

(
or'or
) ا . ع . ما بين دو سوراخ بينى . و ما بين زهار و بن آن . و ركب عرعره : زشت گرديد خوى او .

عرعرة

(
ar'arat
) ا . ع . پوست سر . و بازيچه‌اى مر كودكان را كه عرعار نيز گويند .

عرعرة

(
ar'arat
) م . ع . عرعر عينه عرعرة : بركند چشم او را . و عرعر سداد القارورة : بيرون آورد سر بند آن شيشه را . و عرعر الشيئ : بجنبش آورد آن چيز را .

عرعرة

(
ar'arat
) و (
or'orat
) ا . ع . سر بند شيشه .

عرعرة

(
or'orat
) ا . ع . سر هر چيزى و معظم آن . و عرعرة الجبل : سر كوه . و كذا : عرعرة السنام . و بالاتر و خوب‌تر جزء از كوهان شتر . و بينى . و قسمت غضروفى بينى . و زهار . و پائين شكم . و خرابى و تباهى .

عرف

(
arf
) ا . ع . بوى خوش و يا بوى ناخوش و بيشتر در بوى خوش استعمال مىشود . يق : ما اطيب عرفه : چه بسيار نيك است بوى خوش آن . و گياه يز . و يا گياهى كه از جنس حمض و عضاه نيست . المثل : لا يعجز مسك السوء عن عرف السوء ، در حق ناكسى گويند كه از فعل شنيع خود باز نايستد ( شبه به جلد لم يصلح للدباغ ) .

عرف

(
arf
) م . ع . عرف الفرس عرفا ( از باب نصر ) : بريد يال آن اسب را . و عرف فلان ( مجهولا ) عرفا : ريش برآورد كف دست فلان . و عرف للامر عرفا ( از باب ضرب ) : برد بارى نمود در آن كار .

عرف

(
erf
) ا . ع . شناسائى بد رنگ . و ديرى در شناسائى . يق : ما عرف عرفى الا باخرة اى ما عرفنى الا اخيرا . و صبر و شكيبائى .

عرف

(
arf
) ج . ج حروف . و ج . عرفاء . و ج . اعرف .

عرف

(
orf
) ا . ع . شناخته و معروف . و شناختگى . و نيكوئى و جوانمردى و سخاوت و دهش . آنچه بذل و بخشش كرده شود . و موج دريا . و اعتراف . يق : على الف عرفا اى اعترافا . و فش اسب . و تاج خروس . ج : اعرفة . و ريگ تودهء بلند . و جاى بلند . و حد ما بين آسمان و دوزخ . ج : اعراف . و نوعى از خرمابن . و خرمابنى كه نخستين بارش رسد . و خرمابنى در بحرين كه بر شوم نامند . و درخت ترنج . و پشت ريگ توده‌اى كه بلند برآمده باشد . و مناره . و طار القطا عرفا : در پى يكديگر پريدند مرغان سنگخوار . و جاء القوم عرفا عرفا : آمدند قوم از پى يكديگر . و منه قوله تعالى :
وَ الْمُرْسَلاتِ عُرْفاً
اى ارسلت متتابعة او اراد انها ترسل بالمعروف .

عرف

(
orf
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - معروف و مشهور . و جواز . و معلوم . و عمومى . و اصطلاح عامه . و هر چيز صحيح مشروع و مخصوص و مطبوع . و نيكوئى . و شايسته . و كلانى و بزرگى . و فتوت . و اسمى كه به آن چيزى و يا كسى بطور عموم ناميده مىشود . و حكم ثانوى .

عرف

(
araf
) م . ع . عرف عرفا ( از باب سمع ) : بسيار كرد بوى خوش را .

عرف

(
oraf
) ع . ج . عرفة .

عرف

(
orof
) ا . ع . ريگ تودهء مرتفع . و مكان مرتفع و بلند . و فش اسب . و تاج خروس . ج : اعرفة .

عرفا

(
oraf
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان عارف و دانا .

عرفاء

(
arf
) ص . ع . ابل عرفاء : شتران بافش . ج : عرف .

عرفاء

(
arf
) ا . ع . كفتار ( سميت