خشكه پزند . و نام گياهى ترش . و آنكه خود را آرايش كند .
كك
(
kak
) ع . بجاى كذلك نويسند .
كك
(
kok
) ا . پ . ماكيانى كه از تخم كردن باز مانده و مست شده باشد .
ككا
(
kak
) ا . پ . بلغت زند و پازند :
دندان .
ككچه
(
kak - ce
) ا . پ . پنبهدانه .
ككرى
(
kakri
) ا . پ . نام شهرى در هندوستان . و قسمى از خيار .
ككژ
(
kakej
) ا . پ . جرجير و تره تيزك .
ككش
(
kakec
) ا . پ . جرجير و ترهتيزك .
ككمك
(
kak - mak
) ا . پ . خالهاى كوچك سياه كه بر روى مردم بهم رسد . و نيز لكهاى بزرگ و سياه كه بر روى و اندام بهم رسد و آن را ماه گرفته نيز گويند .
ككه
(
kake
) ا . پ . نام مسخرهاى كه در زبان وى لكنت بود .
ككه
(
kake
) و ككى
(
kaki
) ا . پ .
براز و غائط و فضلهء آدمى .
كل
(
kal
) ا . پ . كچل و اقرع و كسى كه سر او از كچلى بىموى بود و مرد پزسر .
و نرينهء همهء حيوانات عموما و گاو ميش خصوصا .
كل
(
kal
) و (
kol
) ص . ع . كوتاه و قصير و گنده و ناقص .
كل
(
kol
) ا و ص . پ . خميده پشت و كوز پشت . و كج و منحنى . و ده و روستا .
كل
(
kal
) و (
kall
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - گران و سنگين و گرانبار . و كل شدن : گران شدن و گرانبار گشتن كه شخص را مانده كند .
كل
(
kall
) ا . ع . پشت كارد و پشت شمشير . و وكيل . و ستم . و سختى . و اندوه . و يتيم . و آنكه وى را نه پدر باشد و نه پسر . و مرد گرانجان بىخير . و ثقل و گرانى ، و تثنيه و جمع در وى يكسان است .
يقال : هو كل و هما كل و هم كل .
قوله تعالى :
وَ هُوَ كَلٌّ عَلى مَوْلاهُ
. و بعضى از تازيان كل را خواه مذكر باشد و يا مؤنث بر كلول جمع بندند . و نيز كل :
عيال مرد . و اعيا و خستگى . و تعب . و خفيف الكل : آنكه چندان عيالى نداشته باشد .
كل
(
kall
) ص . ع . زبان كند . و شمشير كند . و بينائى كند .
كل
(
kall
) م . ع . كل السيف و غيره كلا و كلة و كلالة و كلولا و كلولة ( از باب ضرب ) : كند گرديد شمشير و جز آن . و كل لسانه : سست شد زبان او و درماند از اداى كلام ، و كل بصره و طرفه : كند گرديد بينائى او چشم او و ضعيف شد . و كلت الريح : سست شد باد و چندان نوزيد . و كل فلان كلالة :
بىفرزند و بىپدر گرديد فلان . و نيز كل :
مانده شدن . كلال و كلالة : مثله .
كل
(
koll
) ا . ع . همه و همگى و همهء اجزاء و اين لفظ اگر چه مفرد است ولى در معنى جمع استعمال مىگردد . يق : كل حضر و كل حضروا يعنى همه حاضر شدند .
مذكر و مؤنث در وى يكسان است ، اگر چه در مؤنث گاه كلة گويند . يق : كل رجل و كل امراة و كل اناس و كل كاس و كل هن منطلق و منطلقة . و گاه بمعنى بعض آيد . و هو العالم كل العالم يعنى او بدرجهء كمال عالم است و در علم نهايت رسيده . و بيده كلها : بدست اوست همهء آن . و كل احد : هر كس . و من كل جانب : از هر طرف . و مررت بكل قائما اى بكل واحد .
كل
(
koll
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همه و همگى . و كلشان يعنى همهشان .
كلء
(
kal '
) م . ع . كلاه كلء و كلاء و كلاءة ( از باب فتح ) : نگهبانى وى كرد . و كلاه بالسواط : بتازيانه زد آن را . و كلا الدين : درنگى كرد در اداى دين و پس ماند و كلات الارض :
گياهناك گشت آن زمين . و كلا نظره فى الشيىء : بار بار نگريست در آن چيز و برگردانيد نگاه را در وى . و كلا عمره :
سپرى شد عمر و زندگانى آن . و كلات الناقة : چريد ماده شتر گياه را .
كلا
(
kala '
) ا . ع . گياهخواهتر باشد و يا خشك .
كلا
(
kala '
) م . ع . كلئت الارض كلا ( از باب سمع ) : بسيار گياه گرديد زمين . و كلئت الناقة : چريد آن ماده شتر گياه را .
كلا
(
kal
) ا . پ . وزغ و غوك . و اشخار و قليا .
كلا
(
kol
) ع . تثنيهء كل يعنى هر دو .
كلا
(
kol
) ا . پ . كلاه .
كلا
(
kall
) ا . پ . كله و سر . و كلم .
كلا
(
kall
) ع . يعنى نه چنين است . و حرفى است كه در زجر و ردع استعمال مىشود .
قوله تعالى :
أَ يَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ كَلَّا
اى لا يطمع .
و گاه بمعنى حقا باشد . قوله تعالى :
كَلَّا لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعاً بِالنَّاصِيَةِ
. و گاه حرف جوابى مىباشد بمنزلهءاى و نعم . و قوله تعالى :
كَلَّا وَ الْقَمَرِ
اى اى و القمر . و گاه بمعنى الاى استفتاحيه مىباشد . قوله تعالى :
كَلَّا إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ
و
كَلَّا إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ
. و قولهم : كلاك و الله و