قطر
(
qatr
) ا . ع . ج . قطرة (
qatrat
) .
قطر
(
qatr
) م . ع . قطر الماء قطرا و قطورا و قطرانا ( از باب نصر ) : چكيد آب . و كذا : قطر الدمع و غيره . و قطره الله : چكانيد آن را خداى ( لازم و متعدى ) .
و قطرت استه : تراوش كرد . و قطر الابل قطرا : پس يكديگر كرد شتران را و يكدسته نمود و قطار كرد آنها را . و قطرت البعير قطرا : قطران ماليدم آن شتر را . و قطر قطورا : رفت و بشتافت . و قطر فلانا : بر زمين افگند فلان را . و قطر الثوب : دوخت آن جامه را . و نيز قطر :
گرفتن . و باز داشتن . يق : ما ادرى من قطره و من قطربه : نمىدانم كه گرفت آن را . و نيز قطور : رفتن مانع و جز آن .
قطر
(
qetr
) ا . ع . مس . و مس گداخته .
و نوعى از مس . و نوعى از چادر و جامه كه قطرية نيز گويند . و مال . يق : بذرت قطرابى يعنى خوردم مال پدرم را .
قطر
(
qotr
) و (
qotor
) ا . ع . جانب و ناحيه و كرانه . ج : اقطار و قطرات . و چوبى كه بدان بخور كنند .
قطر
(
qotr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلفتى و ثخن . و ناحيه و محله . و باصطلاح هيئت و هندسه : هر خطى و يا سطحى كه از يك كنار دايره و يا كره بكنار ديگر آن مرور دهند بنهجى كه از مركز آن عبور كند و دايره و يا كره را به دو نصف مساوى تنصيف نمايد .
قطر
(
qatar
) ا . ع . سنجيده گرفتن يك جلت و يا يك عدل و تنگبار را و باقى را به اين حساب ناسنجيده بگزاف گرفتن . و نام شهرى در عربستان .
قطر
(
qotor
) ع . ج . قطار (
qet r
) .
قطرات
(
qatar t
) ع . ج . قطرة .
قطرات
(
qatar t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قطرهها و چكهها .
قطرات
(
qotor t
) ع . ج . قطار (
qet r
) .
قطران
(
qatr n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نام داروئى سياه رنگ دهنى شكل كه از درخت سرو كوهى گيرند و بر شتران كردار مالند و ترپون و كتران و كتيران . و هر چيز سياه . و نام شاعرى .
قطران
(
qatr n
) و (
qetr n
) و (
qater n
) ا . ع . شيرهاى كه از درخت ابهل و صنوبر و مانند آن مىچكد .
قطران
(
qatar n
) م . ع . قطر قطرا و قطورا و قطرانا . مر . قطر (
qatr
) .
قطران
(
qater n
) ا . ع . نام شاعرى .
و نام چند اسب .
قطرانى
(
qatr ni
) ا . پ . يك قسم پولى .
قطرب
(
qotrab
) ا . ع . موش . و گرگ بىموى . و غول نر . و ديوان . و پريان خرد و چابك . و سگان خرد . و جانوركى كه در روز نمىآسايد . و مرغى كه نه در شب مىآسايد و نه در روز . و لقب شخص نحوى كه همه روزه پكاه در در خانهء سيبويه حاضر بود و هر وقت در را مىگشود وى را مىديد و مىگفت :
ما انت الا قطرب ليل . و نيز قطرب : دزد . و بيخرد و نادان . و بد دل . و فرومايه . و صرع زده . و نوعى از ماليخوليا كه مبتلاى بدان از مردمان گريزان است و خلوت و تنهائى را دوست مىدارد و با وجود اين در جائى قرار نمىگيرد چه قطرب نيز بمعنى جانوركى است تيز حركت كه هر آن در آب فرو مىرود و از اين جهة مبتلاى به اين مرض را قطرب گفتهاند .
و نيز قطرب : بمعنى سنگريزه .
قطربة
(
qatrabat
) م . ع . قطرب قطربة : شتابى كرد . و قطرب فلانا :
بر زمين افگند فلان را .
قطربلية
(
qotrobolliyat
) و (
qotrobliyyat
) ا . ع . يك نوع شرابى كه در عراق مىسازند .
قطربوس
(
qatrabus
) و (
qetrabus
) ا . ع . كژدم سخت نيش زن . و ماده شتر شتاب رو . و ماده شتر استوار و توانا .
قطرة
(
qatrat
) ا . ع . واحد قطر يعنى يك چكه . ج : قطرات .
قطرة
(
qotrat
) ا . ع . اندك و هيچكاره .
يق : اعطنى منه قطرة .
قطروب
(
qotrub
) ا . ع . غول نر .
قطره
(
qatre
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پنده و چكه و چكيده شده . و مقدار بسيار كم . و قطرهء آب : مقدار كمى آب . و تيغ و شمشير . و پيكان تيز . و اسلحهء صيقل زده . و قطره زدن : پويه كردن و دويدن و تند و تيز به راه رفتن . و سعى كردن . و قطرهء زرد :
آفتاب . و قطره فشاندن و يا قطره كشيدن و يا قطره كردن : سعى كردن و دويدن .
قطره دزد
(
qatre - dozd
) ا . پ .
ابر و سحاب .
قطرهزن
(
qatre - zan
) ص . پ . دونده .
و تيز رفتار .
قطره قطره
(
qatre - qatre
) م ف .
پ . مقدار بسيار كم و چكه چكه .
قطرى
(
qetriyy
) ص . ع ، ثوب قطرى :
جامهء منسوب به شهر قطر .
قطريات
(
qatariyy t
) ص . ع . نجائب قطريات : شتران نجيب منسوب بشهز قطر .
قطرية
(
qetriyyat
) ص . ع . مؤنث قطرى .
يق : ثياب قطرية : جامههاى منسوب به شهر قطر .
قطزن
(
qat - zan
) ا . پ . مقط يعنى آلتى كه به روى آن قلم قط مىزنند و خامهزن .
قطط
(
qatat
) ص . ع . شعر قطط :