قضية و قضاء . مر : قضاء (
qaz '
) .
قضى
(
qaz
) ا . ع . عنجد كه نوعى از مويز باشد .
قضى
(
qez
) ع . ج . قضة .
قضى
(
qaziyy
) ص . ع . رجل قضى :
مرد زود باز دهندهء وام . و چست و چابك در حكومت و داورى .
قضى
(
qaziyy
) ا . ع . مرگ .
قضئ
(
qaze '
) ص . ع . ثوب قضئ :
جامهء بوى گرفته از نمى .
قضيب
(
qazib
) ا . ع . شاخ درخت . ج :
قضبان (
qozb n
) و (
qezb n
) . و نره . و نرهء خر . و تازيانه . و ماده شتر رام ناشده .
و كمان از شاخه ساخته و يا از شاخهء ناشكافته ساخته . و شمشير لطيف . و شمشير بران و قاطع . ج : قضب (
qozob
) . و نيز قضيب : نام رودبارى . و نام مردى . و منه المثل : اصبر من قضيب . و نام خرما فروشى در بحرين .
و منه المثل : الهف من قضيب ، اصله انه اشترى قوصرة حشف و كان فيها بدرة فلحقه بائعها فاستردها و كان مع البائع سكين ليقتل به نفسه ان لم يجد البدرة فاخذ قضيب السكين فقتل به نفسه تلهفا على البدرة .
قضيب
(
qazib
) ص . ع . زده شده به چوب و تركه .
قضيب
(
qazib
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شاخهء درخت . و نره . و كاو كلور .
قضئة
(
qaze'at
) ص . ع . مؤنث قضئ .
يق : قربة قضئة : خيك بوى گرفته از نمى .
قضية
(
qaziyyat
) ا . ع . فرمان . ج :
قضايا .
قضية
(
qaziyyat
) م . ع . قضى قضيا و قضية و قضاء . مر . قضاء .
قضيض
(
qaziz
) ا . ع . آواز تنگ شتر .
و سنگريزهء بزرگ . و قولهم : جاءوا بقضيضهم يعنى آمدند همه .
قضيض
(
qaziz
) م . ع . قض النسع قضيضا ( از باب ضرب ) : آواز كرد تنگ شتر گوئى گسستن گرفت .
قضيف
(
qazif
) ص . ع . باريك و تنك و نحيف . ج : قضفان و قضاف .
قضيم
(
qazim
) ا . ع . پوست سپيد كه بر آن نويسند . ج : قضم (
qazam
) . و مرد قضم رسيده دندان . و شمشير كهنهء دم فرو ريخته . و كيسهء چرمين . و جامهدان چرمين .
و اديم هر چه باشد . و گستردنى از اديم . و نقره و سيم . و بوريا كه بجاى رشتهاش تسمه باشد . و نامهء سپيد . و علف و جو ستور .
و ما ذقت قضيما يعنى بچشيدم دندانگيرى .
قضيمة
(
qazimat
) ا . ع . نطع و گستردنى از اديم .
قضيه
(
qaziyye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مطلوب و مراد . و خبر . و حكم و امر . و فتوا . و دليل . و قياس . و داستان و حكايت و نقل و قصه . و مناقشه و منازعه و مباحثه و مجادله .
و حال و كار . و دعوا و مرافعه . و مرگ .
و اتفاق و حادثه . و باصطلاح منطق : جملهء خبريه كه احتمال صدق و كذب هر دو دارد .
و قضيهء انشائيه : جملهء انشائيه . و قضيهء جزئيه : جملهاى كه در آن حكم كرده شود بر بعض افراد موضوع مانند : بعض الحيوان انسان . و قضيهء كليه : حكمى كه بر جميع افراد موضوع شامل باشد مانند : كل انسان حيوان . و قضيهء منعكسه : مقدمهاى كه به عكس مدعا واقع گردد و در اصطلاح منطق آن باشد كه در وى جزء اول را ثانى و جزء ثانى را اول قرار دهند بر وجهى كه ايجاب و سلب و صدق اصل محفوظ باشد نه كليت و جزئيت و كذب اصل چنان كه گويند : كل انسان حيوان و بعض الحيوان انسان . و قضيهء مهمله : آنكه موضوع آن شخص معين نبود و در آن بيان كليت و جزئيت نشود .
قط
(
qat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برش بر پهنا . و قط زدن قلم : بريدن نوك خامه بر پهنا .
قط
(
qat
) و (
qatt
) ع . اسم فعل بمعنى بس است و كفايت مىكند و كافى است . و قطك يعنى بس است تو را . و قطى و يا قطنى (
qateni
) و يا قطنى (
qatteni
) يعنى بس است مرا . و قط (
qat
) عبد الله درهم و يا قط (
qatto
) عبد الله درهم : و يا قطن عبد الله درهم يعنى كافى است عبد اللّه را درهمى .
قط
(
qat
) و (
qot
) و (
qatt
) و (
qott
) ع . ظرف زمان بمعنى هرگز و هميشه . يق :
ما رايت مثله قط يعنى نديدم مانند آن را هرگز .
و ما عندك الا هذا قط : نيست در نزد تو مگر اين هميشه . و ما علمت الا هذا قط اليوم : نمىدانم مگر اين را هرگز در امروز . و ما فعلت هذا قط (
qato
) و قط (
qatto
) : بجا نياوردم اين را هرگز . و قولهم :
قط
(
qato
) يا هذا و يا قط (
qatta
) يا هذا و يا قط (
qatte
) يا هذا و يا قط (
qato
) يا هذا و يا قط (
qaton
) يا هذا هر پنچ وجه جايز است .
و ما له الا عشرة قط (
qat
) يا فتى و يا قط (
qatten
) يافتى . و در دعا گويند : اللهم اغفر لى كل ذنب اذنبته قط .
قط
(
qatt
) ا . ع . نرخگران . و موى كوتاه سخت پيچيده . و موى زنگى . ج :
قطاط و اقطاط .
قط
(
qatt
) ص . ع . رجل قط الشعر :
مرد كوتاه موى سخت پيچيده . ج : قطون و قطاط و اقطاط . و سعر قط : نرخ گران .
قط
(
qatt
) و (
qat
) ا . ع . بانگ سنگخوار .
قط
(
qatt
) م . ع . قط الشيئ قطا