تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2661

مساهمون:

ص٢٦٦١

قساوة

(
qas vat
) م . ع . قسا قلبه قسوا و قسوة و قساء و قساوة ( از باب نصر ) : سخت شد و درشت گرديد دل او . و قسا الدرهم : ناسره گشت آن درم .

قساوت

(
qas vat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سخت‌دلى و ترمك و سياهدلى و ستمگارى و بيرحمى و ظالمى . و دلگيرى و ملالت و غمگينى و حزن و اندوه و آزردگى . و تشويش و اضطراب . و مشقت . و تنگدستى . و قساوت قلب : دل سختى و بيرحمى .

قساوسة

(
qas vesat
) ع . ج . قسيس (
qessis
) .

قسب

(
qasb
) ص . ع . سخت و زشت از هر چيزى .

قسب

(
qasb
) ا . ع . خرماى خشك تر كه در دهان ريز ريز گردد .

قسب

(
qasb
) ص . ع . قسبت الشمس قسبا ( از باب ضرب ) : غروت شدن گرفت آفتاب . و قسب الماء قسبا و قسيبا : روان شد آب و جارى گرديد .

قسب

(
qasb
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يك نوع خرمائى زرد و خشك و ترد كه در دهان ريز ريز گردد .

قسبار

(
qesb r
) ا . ع . نرهء دراز .

قسبة

(
qasbat
) ا . ع . واحد قسب يعنى يك دانه خرماى قسب .

قسبرة

(
qasbarat
) م . ع . قسبر المراة قسبرة : گائيد آن زن را .

قسبرى

(
qosboriyy
) ا . ع . نرهء دراز .

قسبند

(
qosband
) ا . ع . مأخوذ از گوسپند فارسى و به معناى آن .

قسة

(
qassat
) ا . ع . ده خرد و كوچك .

قسح

(
qasah
) ا . ع . خشك و يبس . و بقاى حالت نعوظ .

قسح

(
qasah
) م . ع . قسح قسحا و قساحة . مر . قساحة .

قسحب

(
qoshobb
) ا . ع . ستبر و ضخيم و كلفت .

قسر

(
qasr
) ا . ع . نام بطنى از تازيان . و نام مردى . و نام كوهى .

قسر

(
qasr
) م . ع . قسره على الامر قسرا ( از باب نصر ) : بستم و زور بر كارى داشت آن را و مغلوب كرد وى را .

قسرى

(
qasri
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - جبرى و شميورى و اجبارى ، ضد ارادى . و حركت قسرى و يا دور قسرى : حركت و دورى كه محرك آن ديگرى باشد .

قسس

(
qosos
) ا . ع . مردمان عاقل . و دانشمندان . و نيكو رانندگان شتر .

قسط

(
qast
) م . ع . قسط قسطا و قسوطا ( از باب ضرب ) : جور كرد و بيدادى نمود و از حق باز گرديد و عدول كرد . و قسط الشيىء : پراكنده نمود آن چيز را . و قسط فلان ( از باب ضرب و نصر ) : عدالت كرد فلان و داد و داد و راست و برابر كرد .

قسط

(
qest
) ص . ع . دادگر و عادل ، واحد و جمع در وى يكسان است .

قسط

(
qest
) ا . ع . نصيب و حصه و بهره . ج : اقساط . و پيمانه‌اى كه نصف صاع باشد و آن ششيك فرق است چه هر فرقى شش قسط بود . و مقدار . و رزق . و ترازو و ميزان . و كوزه .

قسط

(
qest
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترتيب از روى عدالت . و تقسيم مواجب و ساليانه و قرض و بدهى و ماليات و يا مال الاجاره و جز آنها بحصه‌هاى مساوى و برابر و هر يك از آن حصه‌ها يك قسط باشد . و قسط اوفى : حصهء بىنقصان و بىكسر . و قسط مبادله : مبادلهء بطور عدالت .

قسط

(
qost
) ا . ع . ساق . و نام داروئى .

قسط

(
qost
) ص . ع . ج . اقسط و قسطاء .

قسط

(
qasat
) ا . ع . خشكى در گردن . و راستى استخوان ساق ستور و آن عيب است . و پيچيدگى و راستى و خشكى در استخوانها . و خشكى و غلظتى در زانو به نحوى كه منقبض نتواند شدن .

قسط

(
qasat
) م . ع . قسطت عظامه قسطا و قسوطا ( از باب سمع ) : راست شد استخوانهاى آن ستور .

قسط

(
qosot
) ص . ع . رجل قسط الرجل : مرد راست استخوان پاى .

قسطا

(
qest
) و (
qost
) ا . پ . نام حكيمى مشهور . و نام پسر لوقاى يونانى كه پدر و پسر هر دو از حكماى بزرگ يونان بوده‌اند .

قسطاء

(
qast '
) ص . ع . مؤنث اقسط . و عنق قسطاء : گردن خشكى رسيده و استيخ شده . ج : قساط . و رجل قسطاء : پاى كج . و ركبة قسطاء : زانوى خشك درشت چندانكه از خشكى دولا نتواند شدن . ج : قسط (
qost
) . و ناقة قسطاء : ماده شترى كه در خلقت پى دست و پاى آن خشك باشد .

قسطار

(
qest r
) ا . ع . مرد نقاد داناى خبير و دوربين .

قسطاس

(
qest s
) و (
qost s
) ا . ع . قپان و ترازو . و ترازوى راست . و راست‌ترين ترازوها .

قسطال

(
qast l
) ا . ع . گرد و غبار . ج : قساطيل .

قسطال

(
qest l
) ص . ع . نهر قسطال : جوى با آواز .

قسطان

(
qost n
) ا . ع . گرد و غبار .