عجلان
(
ajl n
) ا . ع . ماه شعبان . و نام مردى . و نام بطنى از انصار . و ام عجلان : نام مرغى .
عجلة
(
ejlat
) ا . ع . گوسالهء ماده . و خيك روغن . و دولاب . و توشهدان . ج :
عجل و عجال و عجال . و نام گياهى .
عجلة
(
ojlat
) ا . ع . ما حضر و هر چه سر دست ميسر آيد . و شيرى كه شبان در چراگاه پيش از دوشيدن شتران دوشيده باشد يعنى شير ناشتا شكن .
عجلة
(
ajalat
) ا . ع . گردون كه بر آن بار كشند و عراده و بار كشى كه گاو آن را كشد . و پله و پايهء خرمابن و آن چنان باشد كه تنهء وى را جاى جاى بكاوند تا بدانها بر وى برآيند . و دولاب . و چوب بر پهناى سر چاه و چرخچاه . و چوب پهنى كه بر چوب پهناى سر چاه باشد كه دول بدان آويخته شود . و چوب با هم بسته كه رخت بر آن نهند . و گل . و گل سياه .
ج : عجل و اعجال و عجال . و نيز عجلة : نام دهى در يمن . و دار العجلة : در جنب مسجد الحرام است .
عجلة
(
ajalat
) م . ع . عجل عجلا و عجلة . مر . عجل .
عجلز
(
ajlaz
) و (
ejlez
) ص . ع . شتر استوار درشت اندام . ج : عجالز .
عجلزة
(
ajlazat
) و (
ejlezat
) ا و ص . ع .
اسب مادهء استوار و درشت اندام . و ناقة عجلزة و عجلزة : شتر مادهء استوار درشت اندام . ج : عجالز .
عجلزة
(
ejlazat
) ا . ع . ريگ تودهاى در باديه . ج : عجالز .
عجلط
(
ojalet
) ا . ع . شير خفتهء ستبر شده .
عجلمى
(
ajlemiyy
) ص . ع . منسوب بعجالم كه نام گروهى در يمن است .
عجله
(
ajele
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جلدى و چابكى و چالاكى و تندى و سرعت و تعجيل و شتاب . و شتابزدگى . و عجله كردن : شتاب كردن .
عجلى
(
ajl
) ص . ع . قوس عجلى :
كمان تيز زودگذار . و امراة عجلى :
زن شتاب زده . ج : عجالى .
عجم
(
ajm
) ا . ع . دمغزه . و شتران ريزه ( للذكر و الانثى ) . ج : عجوم .
عجم
(
ajm
) ا . ع . مرد دانا و صاحب تميز .
عجم
(
ajm
) م . ع . عجمه عجما و عجوما ( از باب نصر ) : دندان فرو برد در آن و خائيد آن را جهة خوردن و يا دانستن سختى و سستى آن . و عجمت عودة : آزمودم و امتحان كردم چوب آن را . و الثور يعجم قرنه : گاو مىآزمايد شاخ خود را . و عجم السيف : جنبانيد شمشير را جهة آزمودن .
و عجم الكتاب : نقطه نهاد حروف را .
و ما عجمتك عينى منذ كذا : از چندى نيافت چشم من تو را . و جعلت عينى تعجمه : گويا كه چشم من مىشناسد آن را .
الحديث . نهانا صلى اللّه عليه و آله ان نعجم النوى اى اذا طبخ التمر يطبخ عفوا بحيث لا يبلغ الطبخ النوى فيفسد طعم الحلاوة او لانه قوت للدواجن فلا ينضج لئلا يذهب طعمه .
عجم
(
ojm
) ا . ع . دمغزه . و خستهء دانهء انگور . و مردمان غير از عرب .
عجم
(
ojm
) ص . ع . ج . اعجم و عجماء .
عجم
(
ajam
) ا . ع . مردمان غير از عرب .
و خستهء خرما . و تكسك انگور و جز آن . و شتران ريزه از بنات مخاض و بنات لبون تا جذع .
عجم
(
ajam
) ص . ع . ج . عجمى .
عجم
(
ojomm
) ص . ع . ابل عجم :
شترانى كه به خوردن خار از شورهء گياه خرسند شوند .
عجماء
(
ajm '
) ص . ع . مؤنث اعجم :
زنى كه در زبان وى لكنت باشد و غير فصيح بود و سخن فصيح گفتن نتواند . و زن گنگ .
ج : عجم . و بهيمة عجماء : چاروا .
و رملة عجماء : ريگستان بيگياه . و صلوة النهار عجماء : چرا كه جهر در آن نيست .
عجماء
(
ajm '
) ا . ع . نام وادى در يمامه .
و بدون الف و لام : نام آسمان هفتم .
عجمات
(
ajam t
) ع . ج . عجمة و عجمة .
عجمة
(
ejmat
) و (
ojmat
) ا . ع . ريگ بسته . و بسيارى ريگ . و آخر ريگ توده .
عجمة
(
ojmat
) ا . ع . لكنت در زبان .
و عدم فصاحت .
عجمة
(
ojmat
) م . ع . عجم الرجل عجمة ( از باب كرم ) : لكنت در زبان دارد آن مرد و غير فصيح تكلم مىكند .
عجمة
(
ajamat
) ا . ع . واحد عجم يعنى يك هستهء خرما و يك تكسك انگور .
عجمة
(
ajamat
) و (
ajmat
) ا . ع .
خرمابنى كه از هسته روئيده باشد . و سنگ سخت كلان . ج : عجمات .
عجمجمات
(
ajamjam t
) ا . ع . ج .
عجمجمة .
عجمجمة
(
ajamjamat
) ا . ع . ماده شتر استوار و تواناى بر سفر . ج : عجمجمات .
عجمستان
(
ajamast n
) ا . پ . ايران .
و غير از عربستان .
عجمى
(
ajamiyy
) ا . ع . مرد عاقل صاحب تميز .
عجمى
(
ajami
) ص . پ . منسوب بعجم كه غير از عرب باشد . و ايرانى .
عجمى
(
ajamiyy
) ص . ع . آنكه