آن واجب بود . و كاهلى كرد . و عجز عن الامر : خسته و مانده شد از آن كار و قادر نگشت بركردن آن كار . و عجز عجزا ( از باب نصر ) : غالب آمد بر وى در معاجزة .
عجز
(
ajz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ضعف و ناتوانى و كم زورى و سستى و بيحالى .
و عدم ثبات .
عجز
(
ejz
) ا . ع . قبضهء كمان .
عجز
(
ojz
) ع . ج . اعجز و عجزاء .
عجز
(
ajaz
) و (
ojz
) م . ع . عجزت ائمراة عجزا و عجزا ( از باب سمع ) :
كلان و بزرگ سرين گرديد آن زن .
عجز
(
ajoz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باصطلاح تشريح : استخوانى فرد و با قرينه و مثلث واقع در جزء خلفى حوضه در ما بين عصعص و فقرات قطن .
عجز
(
ajoz
) و (
ajez
) و (
ejoz
) و (
ojz
) ا . ع . سرين و بن هر چيزى ( يذكر و يؤنث و هو للرجل و المراة جميعا ) . ج : اعجاز .
و اعجاز النخل : ريشههاى خرمابن . و ركب فى الطلب اعجاز الابل : مرتكب خوارى و سختى گرديد و صبر نمود بر تكليف و مشقت و بر محرومى از حق خود و تقدم ديگرى به روى . و كوشش كرد در طلب چيزى .
عجز
(
ojoz
) ع . ج . عجوز .
عجزاء
(
ojza ' ?
) ص . ع . امراة عجزاء :
زن كلان سرين .
عجزاء
(
ajza ' ?
) ا . ع . ريگستانى بلند و مرتفع . و عقاب كوتاه دم . و عقابى كه در دم وى پرسپيد باشد . و زنى كه كف دست وى سپيد باشد . و انگشت پنجم مرغان .
عجزان
(
ajaz n
) م . ع . عجز عجزا و عجزانا . مر . عجز .
عجزة
(
ejzat
) و (
ojzat
) ص . ع . فرزند پسين مرد . يق : فلان عجزة ولد ابويه ( يستوى فيه المذكر و المؤنث و الجمع ) . و كذلك :
عجزة ولد ابويه .
عجزة
(
ajazat
) ع . ج . عاجز .
عجزة
(
ajeze
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان عاجز و ضعيف و ناتوان و مسكين و فقير .
عجس
(
ajs
) ا . ع . ميانهء چيزى . و عجس القوم : آخر آن گروه .
عجس
(
ajs
) م . ع . عجسه عن حاجته عجسا ( از باب ضرب ) : بازداشت او را از حاجت خود . و عجست الناقة بفلان :
برگردانيد ماده شتر فلان را از راه جهة نشاطى كه داشت . و عجس الشيئ : بپنجه گرفت و قبض كرد آن چيز را .
عجس
(
ajs
) و (
ejs
) و (
ojs
) ا . ع .
قبضهء كمان . و پارهاى از ميانهء شب . و پارهاى از شب .
عجس
(
ajos
) ا . ع . سرين و عجز . ج :
اعجاس .
عجسة
(
ojsat
) ا . ع . ساعتى از شب . و پگاه .
عجسمة
(
ajsamat
) ا . ع . سبكى و شتابى .
عجعجة
(
aj'ajat
) م . ع . عجعج البعير عجعجة : بانگ برداشت آن شتر و فرياد كرد از زدن و يا از گرانى بار گران . و عجعج الناقة : زجر كرد و راند آن ماده شتر را بكلمهء عاج عاج . و نيز عجعجة : بار بار فرياد و آواز كردن و بانگ و صيحه زدن . و در لغت قضاعة يارا بجيم بدل كردن درصورتىكه پيش از آن عين باشد چنانچه گويند هذا راعج خرج معج اى راع خرج معى .
عجف
(
ajf
) م . ع . عجف نفسه عن الطام عجفا و عجوفا ( از باب ضرب ) :
باز داشت خود را از خوردن با وجود گرسنگى تا ديگرى را بخوراند و سير خوراند طعام خود را به او . و عجف نفسه على المريض :
صابر داشت نفس خود را بر تيمار بيمار . و عجف نفسه على فلان : برداشت نمود بر فلان و مواخذه نكرد . و عجف الدابة ( از باب نصر و ضرب ) : لاغر كرد ستور را .
و عجف عن فلان : جدا شد از فلان و دور ماند . و عجف نفسه : برد بار گردانيد نفس خود را .
عجف
(
ajaf
) ا . ع . لاغرى و هزال .
عجف
(
ajaf
) م . ع . عجف عجفا و عجافة ( از باب سمع و كرم ) : لاغر گرديد .
عجفاء
(
ajf '
) ص . ع . مؤنث اعجف :
لاغر . و زمين بيخير . ج : عجاف .
عجفاوان
(
ajf v ne
) ص . ع . بصيغهء تثنيه شفتان عجفاوان : دو لب باريك .
عجفة
(
ajefat
) ص . ع . امراة عجفة :
زن لاغر .
عجفى
(
ajf
) ع . ج . عجيف .
عجل
(
ejl
) ا . ع . گوسالهء يك ماهه . ج :
عجول . و نبوعجل : نام گروهى از تازيان .
عجل
(
ojl
) ا . ع . ما حضر و هر چيز آماده و حاضر . و شيرى كه شبان در چراگاه پيش از دوشيدن شتران دوشيده باشد يعنى شير ناشتا شكن .
عجل
(
ajal
) ا . ع . گل و لاى و لاى سياه بدبو . و ج . عجلة . قوله تعالى :
خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ
اى من طين . و نيز عجل : شتاب و عجلة .
عجل
(
ajal
) م . ع . عجل عجلا و عجلة ( از باب سمع ) : شتافت و تعجيل كرد .
عجل
(
ajel
) و (
ajol
) ص . ع . شتاب و سريع .
عجل
(
ejal
) ع . ج . عجلة .
عجل
(
ojol
) ع . ج . عجول .
عجلان
(
ajl n
) ص . ع . تيزرو و سريع . ج : عجالى و عجالى .