سست از مرد و زن . و گول . و گروه . و گروه بسيار . ج : عجن . و ام عجينة : كركس .
عد
(
add
) م . ع . عده عدا ( از باب نصر ) : شمرد آن را . و عده عدا و تعدادا :
قرار داد آن را شمرده شده .
عد
(
edd
) ا . ع . آب روانى كه قطع نشود مانند آب چشمه . ج : اعداد . و كثرت و بسيارى هر چيزى . و چاه قديم . و همتا و حريف . و ذو عد : بسيار و وافر و فراوان و كثير . و نيز عد بلغت تميم و لغت بكر بن وائل : قليل و كم .
عد
(
odd
) ا . ع . آبلهء ريزه كه بر رخسار خوبان برآيد .
عدا
(
ad
) ع . كلمهء استثنا يعنى مگر و جز و سوا كه جهة استثنا كلمهء ما بعد خود را نصب كند مانند : جاء القوم عدا زيدا : آمدند آن گروه مگر زيد . و گاه كلمهء ما را بر سر آن در آورند مانند : جاؤنى ما عد زيدا :
آمدند مرا سواى زيد . و گاه باشد كلمهء ما بعد خود را جر دهد و عدا زيد گويند .
عدا
(
ad
) م . ع . عدا عدوا و عدا و عدوا و عداوانا و تعداء . مر . عدو .
عدا
(
ad
) م . ع . عدى له عدا ( از باب سمع ) : دشمن داشت او را .
عداء
(
ad
) ا . ع . دورى . و كارى كه باز گرداند شخص را از چيزى . و كارى كه باز دارد . و بنو عداء : نام قبيلهاى از تازيان .
عداء
(
ad
) م . ع . عدا عدوا و عداء . مر . عدو . و عدا عدى و عداء .
مر . عدى .
عداء
(
ed '
) م . ع . عادى بين الصيدين معاداة و عداء : پى يكديگر زد و انداخت دو شكار را در يك تك و يك تير . و عاداه : دشمنى نمود او را . و عادى شعره : گرفت موى وى را و يا بلند كرد آن را . و نيز عداء و معاداة : نيرو كردن در دويدن .
عداء
(
ed '
) ع . ج . عدو . ج . عدوة و ج . عدوة و عدوة . و ج . عدوة و عدوة و عدوة .
عداء
(
eda '
) و (
ad '
) ا . ع . يك تك .
و درازى چيزى و پهنائى آن و حد و نهايت آن .
عداء
(
add '
) ا و ص . ع . سخت دويدگى .
و از اعلام است . و فرس عداء : اسب سخت دو . ج : عداؤن .
عداءون
(
add 'una
) ع . ج . عداء .
عداب
(
ad b
) ا . ع . ريگ تنك گستردهء برابر . و طرف تنك از ريگ كه به زمين درشت و هموار رسيده باشد ( واحد و جمع در وى يكسان است ) . و نام موضعى .
عدابة
(
ad bat
) ا . ع . زهدان . و زهار .
و بن زهار .
عدابس
(
ad bes
) ع . ج . عدبس (
ad bbas
) .
عداة
(
od t
) ع . ج . عادى .
عدات
(
ed t
) ع . ج . عدة .
عداد
(
ed d
) ا . ع . همتا و حريف . و بخشش . و اثرى از ديوانگى و جنون . و هنگام مرگ . و بانگ كمان . و يوم العداد :
روز جمعه . و عيد فطر . و عيد اضحى . و روز بخشش و عطا . و لقيته عداد الثريا :
ملاقات كردم او را ماهى يك دفعه . و فلان فى عداد اهل الخير : فلان در شمارهء اهل خير است و از آنها محسوب مىگردد . و عداده فى بنى فلان يعنى در شمارهء بنى فلان است در ديوان و در ديوان آنان شمرده مىشود . و عداد القوس : ببانگ آوردن كمان .
عداد
(
ed d
) م . ع . عادته اللسعة معادة و عدادا : برانگيخته شد در دمار گزيده پس از يك سال . الحديث : ما زالت اكلة خيبر تعادنى يعنى هميشه عود مىكند لقمهء خيبر كه زهر آلود بود چه بانحضرت صلى اللّه عليه و آله در خيبر زهر خورانيده بودند .
نيز عداد و معادة : همديگر را در كارزار آهنگ نمودن .
عداد
(
ed d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شمار و شماره و تعداد . و عداد كردن :
شمار كردن و شمردن . و آماده و مهيا كردن .
عدار
(
od r
) ا . ع . دابه ايست در يمن كه مردمان را مىگايد و با آنها و طى مىكند و نطفهء آن كرم و دود است . و منه المثل :
الوطوء من عدار . و نيز عدار : از اعلام است .
عدار
(
add r
) ا . ع . ملاح .
عدارى
(
ad ri
) ا . ع . قسمى از انگور ( بلغت مراكش ) .
عداس
(
ad s
) و (
ed s
) م . ع . عدس عدسا و عداسا و عداسا . مر . عدس .
عداف
(
odaf
) ا . ع . اندك . و هيچ چيز .
يق : ماذقنا عدافا : نچشيديم هيچ چيز .
عدال
(
ed l
) م . ع . معادلة . و خميدن .
و باز گرديدن از كسى . و اندازه كردن ميان دو چيز . و توقف نمودن . و هم وزن كردن و برابر گردانيدن چيزى را به چيزى . و با كسى سوار شدن در كجاوه . و با چيزى برابر آمدن .
و نيز عدال : متردد بودن در اختيار يكى از دو كار كه پيش آيد شخص را . يقال : هو يعادلك هذا الامر .
عدالة
(
ad lat
) ا . ع . خلاف جور . و راستى و درستى نفس . و استوا و استقامت .
و حالت تساوى و برابرى كه در انسان باشد .
و باصطلاح متشرعين : ظاهر اسلام با عدم ظهور فسق . و يا ملكهء نفسانيهاى كه چون در كسى