تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2571

مساهمون:

ص٢٥٧١

فضله

(
fazle
) و (
fozle
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پس ماندهء از هر چيزى . و هر چيز زايد . و شاخه‌هائى كه ميوهء آنها را چيده باشند . و بول و براز و غايط . و سرگين ، و فضلهء سگ را سكاله گويند .

فضلى

(
fazli
) ص . پ . منسوب بفضل .

فضو

(
fozovv
) م . ع . فضا فضاء و فضوا . مر . فضاء (
faz '
) .

فضوح

(
fazuh
) ا . ع . رسواكننده ( فعول بمعنى فاعل ) . يق : الخمر فضوح لشاربها . و يا فضوح : دشنامى است مر تازيان را .

فضوح

(
fozuh
) ا . ع . رسوائى و فضيحت .

فضوحة

(
fozuhat
) ا . ع . رسوائى و فضيحت .

فضوخ

(
fazux
) ا . ع . مى كه خورندهء خود را بيندازد و مست گرداند .

فضول

(
fozul
) ا . ع . حلف الفضول : سوگندى كه جمعى از مردم در ميان خود خورند بر دفع ظلم و گرفتن حق خود از ظالم .

فضول

(
fozul
) ع . ج . فضل (
fazl
) .

فضول

(
fozul
) و (
fazul
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - زياده‌گو و ياوه‌گو . و كسى كه به كارهاى غير لازم پردازد . و هر چيز زايد كه وجود آن ضرورى نباشد و غير لازم بود ، ضد اصول . و هر چيز نامناسب و ناموافق . و هر غنيمتى كه قابل تقسيم نباشد مانند يك رأس اسب .

فضول غرچ

(
fozul - xarc
) ص . پ . مسرف و مبذر .

فضول‌گو

(
fozul - gu
) و (
fozul - gov
) ص . پ . پر حرف و پرگو و ياوه‌گو . و لاف زننده و خودپسند . و غماز و نمام .

فضولى

(
fozuli
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افزونى و زيادتى . و كلام بيهوده و سخن هرزه و لا طائل . و دخالت بىجا و بيموقع در هر كارى . و پرگوئى و ياوه‌سرائى . و ولخرجى .

فضولى

(
fozuliyy
) ا . ع . آنكه كار بيفايده كند و در پى مالا يعنى رود . و درزى و خياط . قال فى المعيار : الفضل : الزيادة و البقية . ج : فضول . و قد استعمل الجمع استعمال المفرد فيما لا خير فيه و لهذا نسب اليه على لفظه فقيل فضولى لمن يشتغل بما لا يعنيه لانه جعل علما على نوع من الكلام فنزل منزلة المفرد و سمى بالواحد و اشتق منه فضالة .

فضولى بيع

(
fozuli - bay '
) ا . پ . فروش اموال ديگرى را بدون رضائيت وى .

فضوليدن

(
fozulidan
) ف ل و م . پ . دخيل شدن و دخالت كردن . و بيهوده گفتن .

فضه

(
fezze
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نقره و سيم و گماشه .

فضى

(
fezziyy
) ص . ع . منسوب بفضة يعنى سيمين و نقرگين .

فضيج

(
fazij
) ا . ع . خوى و عرق .

فضيح

(
fazih
) ص . ع . رسوا . و هو فضيح المال : او بد سياست است مر شتران را .

فضيح

(
fazih
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - رسوا و بىآبرو و بد نام . و معيوب . و بىاحترام . و نكبتى .

فضيحة

(
fazihat
) ا . ع . رسوائى . ج : فضايح .

فضيحت

(
fazihat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسوائى و بدنامى . و بىناموسى و ننگ و عار و عيب .

فضيحتى

(
fazihati
) ص . پ . رسوا كننده و بىآبروكننده و بدنام‌كننده .

فضيحه

(
fazihe
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - فضيح و رسوا و بىآبرو . و افعال فضيحه : كردارهاى بد نام‌كننده و رسوا نماينده . و كردارهاى از روى غدر و مكر و حيله .

فضيخ

(
fazix
) ا . ع . دوشاب انگور . و شرابى كه از عصير غورهء خام خرما سازند . و شير بسيار آب آميخته .

فضيض

(
faziz
) ا . ع . خرده ريزهء چيزى . و قطره‌هاى آب كه در هنگام طهارت پراكنده و منتشر گردد . و آب خوش و روان . و شكوفهء اول برآمدهء از خرمابن . و هر چيز متفرق و پريشان .

فضيل

(
fozayl
) ا . ع . نام زاهدى . و نام جماعتى ديگر .

فضيلة

(
fazilat
) ا . ع . فزونى ضد نقيصة . و پايهء بلند در فضل . ج : فضائل .

فضيلت

(
fazilat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افزونى و زيادتى . و افزونى در علم و معرفت و كمال و در فضل و در هنر . و بزرگوارى و سرافرازى و بلندى درجه . و خوبى و نيكى . و كمال . و علم و هنر و معرفت . و صنعت . و كياست و فراست و هوشيارى . و بخشش و احسان و نيكوئى . و فضيلت انتساب : منسوب بفضيلت .

فطء

(
fot '
) ع . ج . افطأ و فطآء .

فطأ

(
fat '
) م . ع . فطأ ظهر بعيره فطأ ( از باب فتح ) : پست و هموار كرد پشت شتر خود را از گرانى بار و درآمد .

فطأ

(
fata '
) م . ع . پهن بينى شدن . و فرو رفتن پشت شتر خلقة . و فرو رفتن پشت و برآمدن سينه ( و الفعل من سمع ) .

فطآء

(
fat ' '
) ص . ع . مؤنث افطأ : فرو رفته پشت و برآمده سينه . ج : فطء (
fot '
) .

فطأة

(
fat'at
) م . ع . فطاه فطأة ( از باب فتح ) : زد بر پشت او . و فطا المراة : جماع كرد مر آن زن را . و فطا به الارض :