تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2529

مساهمون:

ص٢٥٢٩
و رعشه و ارتعاش . و هول و وحشت و ترس .

فراخه‌گرفته

(
far xe - gerefte
) ص . پ . گرفتار لرزه و رعشه و مرتعش و لرزان . و گرفتار هول و ترس و مضطرب و هولناك .

فراخى

(
far xi
) ا . پ . گشادى و وسعت و غريضى و پهنائى . و بسيارى و فراوانى و كثرت . و ارزانى . و ارزانى خوراك . و كمربند . و تنگى كه بر پشت و شكم ستور مىبندند . و فراخى رزق و يا فراخى روزى : بسيارى مال . و فراوانى و كثرت خوراكى .

فراخيدن

(
far xidan
) ف ل و م . پ . از هم جدا كردن و از هم جدا نهادن و علىحده گذاشتن . و برخاستن موى در سر و بدن و راست ايستادن آن . و پهن و فراخ و عريض گشتن . و وافر شدن و فراوان گشتن . و گداخته شدن . و آروغ زدن .

فراخيز

(
far - xiz
) ا . پ . جنبش و تزلزل پاهاى كودكان و يا مستان در هنگام حركت . و فراخيز آمدن : آغاز در خزيدن كردن . و افتان و خيزان حركت كردن . و چار دست و پا حركت كردن .

فراخيگاه

(
far xi - g h
) ا . پ . جائى كه در آن خوردنى و آشاميدنى فراوان باشد .

فراد

(
fer d
) ع . ج . فرد .

فراد

(
far da
) و (
fOr da
) ا . ع . جاء و افراد : آمدند يكى پس از ديگرى . و كذلك : جاءوا فراد .

فرادا

(
for d
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - تنها و به تنهائى . و يك يك .

فرادا

(
far dan
) و (
for dan
) ا . ع . جاءوا فراا : آمدند يكى بعد از ديگرى . و كذلك : جاءوا فرادا .

فراد

(
farr d
) ا . ع . مرواريد فروش . و فريدساز و فروشندهء آن .

فرادار

(
far - d r
) پ . كلمهء امر يعنى بلند نگاهدار .

فراداشتن

(
far - d ctan
) ف م . پ . افراختن و بلند كردن .

فرادر

(
far - dar
) ا . پ . چوب گنده‌اى كه در پس در اندازند تا گشوده نگردد .

فرادس

(
for des
) ص . ع . رجل فرادس : مرد ستبر استخوان .

فرادون

(
far - dun
) ا . پ . هر چيز خرد و باريك . و ستارهء كوچك خرد .

فرادى

(
for d
) ا . ع . جاءوا فرادى : آمدند يكان‌يكان .

فرادى

(
for d
) ع . ج . فرد .

فراديس

(
far dis
) ع . ج . فردوس .

فرادين

(
far din
) ا . پ . هر چيز خرد و باريك . و ستارهء خرد .

فرار

(
far r
) و (
fer r
) و (
for r
) م . ع . فر الدابة فرا و فرارا و فرارا و فرارا ( از باب ضرب و نصر ) : نگريست دندان ستور را تا سال آن را معين نمايد . و فرعن الامر : باز كاويد آن كار را .

فرار

(
far r
) و (
fer r
) و (
for r
) ا . ع . امتحان و اختيار و آزمايش . المثل : ان الجواد عينه فراره ( بفتح الفاء و كسرها و ضمها ) يعنى چشم اسب جواد نيكو روى دلالت مىكند بر سال او و لازم نيست كه دندانهاى آن را بنگرند تا سال وى معين گردد ، و اين مثل را دربارهء شخصى گويند كه ظاهرش شاهد باطن وى بود و منظرش مغنى از امتحان و اختبار .

فرار

(
fer r
) م . ع . فر فلان من عدوه يفر ( بكسر الفاء ) فرا و فرارا و مفرا و مفرا : گريخت فلان از دشمن خود . و فر اليه فرا و فرارا : رفت بسوى او . و فر الفارس فرا : پويه دويد فارس در برگشتن . و فر الامر جذعا ( مجهولا ) : سپسايگى برگرديد .

فرار

(
fer r
) ا . ع . جيوه و سيماب .

فرار

(
fer r
) و (
far r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هزيمت و گريز و گريغ . و فرار نمودن : گريختن .

فرار

(
for r
) ا . ع . برهء ميش . و بزغاله . و گوسالهء وحشى . و بره . و برهء نر . و نيز فرار : ج . فرير است كه بچهء گاو وحشى باشد . المثل : نزو الفرار استجهل الفرار اى وثوب الفرار استخف الفرار و ذلك انه اذا ثب اخذ فى النزوان و الوثبان فمتى رآه غيره نز النزوه ، و اين مثل را دربارهء شخصى گويند كه از صحبت وى پرهيز و اجتناب لازم باشد زيرا هر كه در صحبت وى آيد بكردار و افعال آن اشتغال يابد .

فرار

(
farr r
) ص . ع . سخت گزيزنده و پويه دونده .

فرار

(
farr r
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - زود گريزنده و سخت فراركننده . و آنكه زود فرار كند . و هر جسمى كه بسرعت بخار گردد . و جيوه . و كرار غير فرار : كسى كه بر دشمن مكرر حمله كند و هرگز فرار نكند . و لقب حضرت على بن ابي طالب عليه السلام .

فراراه

(
far - r h
) ص و م ف . پ . آموخته و راه افتاده و تربيت شده . و فرا راه افتادن : آموخته شدن و تربيت كرده شدن و تعليم داده شدن . و فرا راه افگندن : تربيت كردن و پروريدن و آموزانيدن .

فرارة

(
far rat
) ا . ع . گريز . و دويدگى . و پنهان شدگى .

فرارجام

(
far rj m
) ا . پ . نام روح و يا عقل كرهء ستارگان ثابت .

فرا رسيدن

(
far - rasidan
) ف ل و م . پ . رسيدن . و در آمدن و داخل شدن . و باز آمدن . و شامل شدن .