تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2523

مساهمون:

ص٢٥٢٣

فخة

(
faxxat
) ا . ع . فروهشتگى هر دو پاى . و خواب پس از جماع . وزن چركين . و زن ستبر . و خواب بر پشت . و خواب بامدادى . و كمان نرم . و خواب با خرخر ( و الفعل من ضرب ) .

فخة

(
faxxat
) م . ع . فخت رجلاه فخا و فخة و فخخا ( از باب نصر و سمع ) : فروهشته شدند هر دو پاى آن و مسترخى گشتند .

فخت

(
faxt
) ص . پ . پخت و پهن و پخش . و پايمال شده .

فخت

(
faxt
) ا . پ . سود و نفع و فايده .

فخت

(
faxt
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شعلهء ماه . و ماهتاب .

فخت

(
faxt
) ا . ع . اول ماهتابى كه نمايان گردد . و دام شكارى . و سوراخهاى گرد در آسمان خانه .

فخت

(
faxt
) م . ع . فخته فختا ( از باب فتح ) : بريد آن را . و فخت الاناء : واگشاد آن آوند را . و فخت را سه بالسيف : زد سر او را بشمشير و بريد آن را . و فخت الفاختة : بانگ كرد آن فاخته . و فخت الطباخ : برآورد آشپز گوشت پاره را از ديگ . و فختت المراة : بطور تبختر و تمايل راه رفت آن زن .

فخج

(
faxj
) م . ع . فخج فخجا ( از باب فتح ) : بزرگ منشى كرد .

فخج

(
faxaj
) ا . ع . دورى سخت ميان هر دو پاى و اين عيب بدتر است از فحج .

فخخ

(
faxax
) ا . ع . فروهشتگى هر دو پاى .

فخخ

(
faxax
) م . ع . فخ فخا و فخة و فخخا . مر . فخة .

فخذ

(
faxz
) م . ع . فخذه فخذا ( از باب ضرب و فتح ) : بر ران او زد و يا شكست ران او را . و فخذ ( مجهولا ) : بر ران رسيده شد .

فخذ

(
faxz
) و (
fexz
) و (
faxez
) ا . ع . ما بين ورك و ساق يعنى ران ( مؤنث آيد ) . ج : افخاذ .

فخذ

(
faxez
) ا . ع . گروه برادران و تبار مرد كه كم از بطن باشد . ج : افخاذ . تقول : هذا فخذ فلان . و يق : انساب العرب ست مراتب : شعب ثم قبيلة ثم عمارة ثم بطن ثم فخذ ثم فصيلة . و بعضى نيز به اين ترتيب گفته‌اند : شعب و قبيلة و فصيلة و عمارة و بطن و فخذ .

فخذاء

(
faxz '
) ا . ع . زنى كه مرد را ميان رانهاى خود گيرد و بند نمايد .

فخر

(
faxr
) م . ع . فخره فخرا ( از باب نصر ) : چيره شد به روى در نازش و مفاخرت . و فخره عليه فخرا ( از باب فتح ) : فضيلت و برترى داد او را به روى در مفاخرت .

فخر

(
faxr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نازش و ناز و مفاخرت . و سرافرازى و سربلندى . و لاف و خودستائى و تصلف و خودآرائى و مباهات . و فخر كردن : بر خود نازيدن و نازيدن و مفاخرت نمودن و اظهار سرافرازى و سربلندى كردن و لاف زدن و خودستائى و خودآرائى نمودن و مباهات كردن .

فخر

(
faxr
) و (
faxar
) م . ع . فخر فخرا و فخرا و فخارا و فخارة و فخورا و فخيراء و فخيرى ( از باب فتح ) : نازيد . و نازيد بخوى نيكو ، و از نصر نيز آيد .

فخر

(
faxar
) م . ع . فخر فخرا ( از باب سمع ) : ننگ داشت .

فخر

(
faxer
) ص . ع . ننگ داشته شده .

فخرانيت

(
faxr niyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افتخار و مفاخرت . و سعادت و اقبال .

فخرز

(
faxrez
) ص . پ . فربه و قوى هيكل و تنومند . و مرطوبى .

فخرى

(
faxri
) ا . پ . نوعى از انگور .

فخريه

(
faxriyye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مفاخرت و مباهات و لاف زنى و ستايش و تمجيد بيهوده .

فخز

(
faxz
) ا . ع . فضل و فضيلت . و بقيه و باقيمانده .

فخز

(
faxz
) م . ع . فخزه فخزا ( از باب نصر ) : چيره شد به روى در نبرد فخر دروغ .

فخز

(
faxaz
) م . ع . فخز فخزا ( از باب سمع و فتح ) : بزرگ منشى كرد و بزرگى نمود و فخر آورد . و افزون شد . و نيكوئى كرد . و چيزى را باقى گذاشت .

فخش

(
faxc
) م . ع . فخش الامر فخشا ( از باب فتح ) : ضايع كرد آن كار را . و نيز فخش : بىتيمار گذاشتن . و هيچ‌كاره كردن .

فخفخة

(
faxfaxat
) م . ع . بناچيز فخر كردن و نازيدن .

فخفره

(
faxfare
) ا . پ . سبوس . و نخاله . و زنگ زده . و كهنه . و مانده . و نان ماندهء سبزى زده .

فخفور

(
faxfur
) ا . پ . لقب پادشاه چين .

فخلمه

(
faxlame
) ا . پ . مشتهء حلاجى يعنى ابزارى چوبين كه برزه كمان زنند تا پنبه حلاجى شود .

فخم

(
faxm
) ص . ع . مرد بزرگ و ستبر . يق : رجل فخم اى ضخم . و منطق فخم : سخن درست و استوار كه ركيك نباشد . و رجل فخم : مرد بزرگ قدر . ج . فخام .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2523 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )