تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2525

مساهمون:

ص٢٥٢٥

فدان

(
fad n
) ا . ع . گاو نر . و دو گاو قلبه ران در پهلوى هم بسته ، و يكى را فدان نگويند . و ساخت آماج كشاورزان . ج : افدنة و فدن .

فدان

(
fad n
) ا . ع . بمعنى فدان . مر . فدان . ج : فدادين .

فداوى

(
fad vi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فدائى و فدوى و قربانى . و داوطلب .

فدائى

(
fad 'i
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فدوى و قربانى و كسى كه خود را سربهاى ديگرى كند و جهة رهائى ديگرى و يا آسايش آن از روى رضا و رغبت خود را در مهلكه مىاندازد و جان خود را فدا مىكند . و عاشق . و دزد و غارتگر . و داوطلب .

فدائيان

(
fad 'iy n
) پ . ج . فدائى .

فدح

(
fadh
) م . ع . فدحه الدين فدحا ( از باب فتح ) : گران بار كرد او را دين و وام . و فدح الامر فلانا : غالب شد آن كار بر فلان و سنگين كرد او را .

فدخ

(
fadx
) م . ع . فدخ راسه فدخا ( از باب فتح ) : شكست سر او را و لا يكون الا للشيئ الرطب .

فدر

(
fadr
) م . ع . فدر اللحم فدرا ( از باب نصر ) : سرد گرديد گوشت پخته . و فدر الفحل فدرا و فدورا ( از باب نصر و ضرب ) : سست گشت آن گشن از گشنى و باز ايستاد .

فدر

(
fodr
) ص . ع . ج . فادر .

فدر

(
fadar
) ا . ع . بز كوهى كلانسال و يا بز كوهى جوان و رسيده و يا بز كوهى بزرگ جثه . ج : فدور .

فدر

(
fader
) ا . ع . مرد احمق . و چوب زودشكن .

فدر

(
fodor
) ع . ج . فدور .

فدر

(
fodorr
) ا . ع . سيم . و كودك فربه . و كودك نزديك ببلوغ رسيده .

فدرة

(
fedrat
) ا . ع . قطعه‌اى از گوشت . و پاره‌اى از شب . و قطعه‌اى از كوه .

فدرة

(
fodarat
) . ص ع . رجل فدرة : مرد تنها رونده .

فدرنجك

(
fadranjak
) ا . پ . بيمارى كه آن را كابوس نيز گويند . و كنارهاى دهان و پيرامون دهان از طرف بيرون .

فدرنگ

(
fadrang
) ا . پ . چوبى گنده و ستبر كه در پس در كوچه اندازند تا در گشوده نشود . و چوبى كه گازران بر جامه زنند و جامه را بدان تاب داده بيفشارند . و جندره و رخت مال و آن چوبى باشد كه زنان در خانه‌ها بر رخت پوشيدبى و جز آن زنند و تا كنند . و چوب دقاقى كه جامه را بدان كوبند . و طعامى كه در دستمالى بسته از جائى به جائى برند . و اذن و رخصت و دستور .

فدرونك

(
fadrunak
) ا . پ . سنگى كه بر كنگره‌هاى قلعه و حصار گذارند تا چون دشمن بپاى ديوار آيد بر سرش اندازند .

فدره

(
fadre
) ا . پ . بوريائى كه از برگ خرما و جز آن بافند و بر بالاى چوبها و پروار - هاى سقف خانه اندازند و خاك و گل بر روى آن ريخته بيندايند .

فدس

(
fods
) ا . ع . تننده . ج : فدسة .

فدسة

(
fedasat
) ع . ج . فدس .

فدسى

(
fadasiyy
) ص . ع . مرد ناشناخته نسب . يق : فلان فدسى يعنى نسب فلان معلوم نيست بكى مىرسد .

فدش

(
fadc
) م . ع . فدش راسه فدشا ( از باب نصر ) : شكست سر او را .

فدش

(
fadec
) ص . ع . رجل فدش مدش : مرد گول و نادان در كار .

فدع

(
fod '
) ص . ع . ج . افدع و فدعاء .

فدع

(
fada '
) ا . ع . اعوجاج و كجى خرد - گاه دست و پاى چندان كه كف دست و پاى بجانب انسى برگردد . و رفتار بر پشت پاى كه در حين راه رفتن پشت پاى بر زمين آيد . و خميده شدن . و مرتفع گرديدن پيش و پس كف پاى چندان كه اگر گنجشكى در زير پاى مرد افدع درآيد آزارى بدان نرسد . و كجى در بندها كه گويا از جاى خود زايل شده‌اند و اين اكثر در خردگاههاى ستور خلقى باشد . و خميدگى ميان كف پاى و استخوان ساق . و كژى ما بين ران و سم ستور . و برآمدگى پيشگاه سپل شتر . ( و الفعل فى الكل من سمع ) .

فدعاء

(
fad'a '
) ص . ع . مؤنث افدع : زن كف دست و پاى درون رويه رفته . و آنكه شكم كف پاى وى باريك بود چندانكه به زمين نرسد . و ناقة فدعاء : ماده شترى كه سپل ما بين ران و قدم آن كج برآمده باشد . ج : فدع .

فدعة

(
fada'at
) ا . ع . جائى از دست و پاى كه داراى فدع بود . مر . فدع .

فدغ

(
fadq
) ا . ع . فدغه فدغا ( از باب فتح ) : شكست آن را . و فدغ الطعام : روغن بر روى طعام كرد . و نيز فدغ : شكستن و كفانيدن چيزى كاواك را .

فدغ

(
fadaq
) ا . ع . خميدگى در كف پاى .

فدغم

(
fadqam
) ا . ع . مرد نيكو صورت خوبروى بزرگ هيكل . و ترهء آبناك .

فدغم

(
fadqam
) ص . ع . خد فدغم : روى نيكوى پرگوشت . ج : فداغم .

فدغمة

(
fadqamat
) م . ع . فدغم الرجل فدغمة ( مجهولا ) : پرگوشت روى گرديد آن مرد .

فدفد

(
fadfad
) ا . ع . دشت . و جاى سخت و درشت و بلند . و زمين هموار و برابر . ج : فدافد . و اسم مردى .

فدفد

(
fodfod
) و (
fodafed
) ص . ع . بلند . و درشت آواز .

فدفد

(
fodafed
) ا . ع . شير خفتهء چغرات شده .

فدفدة

(
fadfadat
) ا . ع . آواز شبيه