باران بارد . و گياه و نبات . و گياهى كه از آب باران رويد . و از اعلام است .
غيث
(
qays
) م . ع . غاث الله البلاد غيثا ( از باب ضرب ) : بارانيد خداوند باران را در شهرها . و غاث الغيث الارض :
رسيد باران زمين را و باريد . و غاث النور و الزهر : درخشيد شكوفه و گل باز شد .
و غيثت الارض ( مجهولا ) : باران رسيده شد زمين . قوله تعالى :
فِيهِ يُغاثُ النَّاسُ
اى يمطرون .
غيث
(
qayyes
) ا . ع . فرس ذو غيث :
اسبى كه رفتار را سپس رفتار در فزايد . و بئر ذات غيث : چاهى كه آب آن پيوسته در فزايش باشد و منقطع نگردد . و نيز غيث :
نام كسى .
غيثرة
(
qayysarat
) ا . ع . مردم فرومايه و پست . و گروه آميختهء از هر جنس مردم . و وعدهء عذاب و بيم . و كانت بين القوم غيثرة شديدة : آن گروه مداومت در جنگ و قتال يكديگر دارند .
غيثمة
(
qaysamat
) م . ع . كار زار كردن . و با هم خصومت نمودن .
غيد
(
qid
) ع . ج . اغيد و غيداء .
غيد
(
qayad
) ا . ع . نازكى و نرمى و تمايل .
غيد
(
qayad
) م . ع . غيد غيدا ( از باب سمع ) : نرم و منعطف و متمايل گرديد . و خميد و كژ گرديد .
غيداء
(
qayd '
) ص . ع . مؤنث اغيد .
و امراة غيداء : زن دوتا از نرمى و نازكى .
ج : غيد .
غيداس
(
qayd s
) ا . ع . ابو الغيداس :
كنيهء نره و ذكر .
غيداق
(
qayd q
) ا . پ . نام موضعى در دشت قيچاق كه تير و پيكان خوب از آنجا آورند .
غيداق
(
qayd q
) ا و ص . ع . جوان نازك و نرم و نيكو پيكر . و بهترين جوانى . و مرد جوان مرد و سخى . و اسب دراز قامت .
و بچهء سوسمار .
غيداقى
(
qayd qi
) ص پ . منسوب بغيداق . و تير غيداقى : تيرى بغايت سخت كه سنگ را مىشكند .
غيدان
(
qayd n
) ا . ع . اول جوانى .
و نام موضعى در يمن .
غيد غيد
(
qid - qid
) و (
qid - qida
) ع . كلمهء امر كه در تعجيل استعمال كنند يعنى بشتاب .
غيدق
(
qaydaq
) ص . ع . شاب غيدق :
جوان نازك اندام نيكو پيكر . و شباب غيدق اى ناعم .
غيدقان
(
qaydaq n
) ص . ع . شباب غيدقان : جوانى نيكو و ناعم و شاب غيدقان : جوان نيكو اندام نرم پيكر .
غيدقة
(
qaydaqat
) م . ع . غيدق غيدقة : خدوناك گرديد و بسيار شد آب دهن او .
غيدل
(
qaydal
) ا . ع . زندگانى فراخ و خوش .
غيذار
(
qayz r
) ا . ع . خر و حمار .
ج : غياذير .
غيذان
(
qayz n
) ا . ع . آنكه به گمان بصواب رسد .
غيذر
(
qayzar
) ا . ع . آردى كه شير بر آن ريخته و بر سنگريزهء تفسان گرم سازند .
غيذرة
(
qayzarat
) م . ع . آميزش نمودن و خلط كردن سخن . و بدى رسانيدن .
غيذرة
(
qayzarat
) ا . ع . بدى . و بسيارى سخن .
غير
(
qayr
) ع . كلمهايست بمعنى جز و مگر و لا و هى كلمة يوصف بها و يستثنى فان وصفت بها اتبعتها اعراب ما قبلها و ان استثنيت بها اعربتها بالاعراب الذى يجب للاسم الواقع بعد الا و ذلك ان اصل غير صفة و الاستثناء عارض و بعض بنى اسد و قضاعة ينصبون غيرا اذا كانت فى معنى الا تم الكلام قبلها او لم يتم .
يقولون : ما جاءنى غيرك و ما جاءنى احد غيرك . و گاهى كلمهء غير بمعنى لا مىباشد و در اين صورت نصب داده مىشود .
قوله تعالى :
فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ
.
و قوله :
غَيْرَ ناظِرِينَ إِناهُ
. و قوله :
غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ
. و بعضى گفتهاند : كلمهء غير اسمى است كه معنا ملازم اضافه است و اگر معنى آن فهميده شود يحوزان تقطع عنها لفظا و لا تتعرف لغلوها فى الابهام الا ان تقع بين ضدين و تقدمت عليهما كلمة ليس . يق : قبضت عشرة ليس غيرها برفع غير بنا بر حذف خبر اى مقبوضا و بنصب آن بنا بر اضمار اسم اى ليس المقبوض غيرها . و نيز ليس غير (
qayra
) گويند بفتح بدون تنوين بنا بر اضمار اسم و حذف مضاف اليه لفظا و نية . و نيز ليس غير (
qayro
) ( بضمه ) و ليس غير (
qayron
) و ليس غيرا نيز گويند .
غير
(
qayr
) ا . ع . بمعنى سوى و جز . ج :
اغيار و غيور . الحديث : و غيوره تحديد لما سواه و نيز بمعنى ديگرگونى و برگردانيدگى ( اسم است تغيير را ) . و بنات غير يعنى دروغ .
غير
(
qayr
) م . ع . غار الرجل اهله غيرا و غيارا ( از باب ضرب ) : خواربار آورد آن مرد براى عيال خود . و غار فلانا : ديه داد فلان را . و نيز هلاك كرد فلان را . و غار الرجل على امراته غيرا و غيرة و غارا و غيارا :
رشك خورد آن مرد بر زن خود . و غارت المراة على زوجها : رشك خورد آن زن بر شوهر خود . و غارهم الله بمطر : باران رسانيد