غيض
(
qayz
) م . ع . غاض الماء غيضا و مغاضا ( از باب ضرب ) : كم شد آب . و به زمين فرو شد آب . و غيض الماء غيضا ( مجهولا ) : كم كرده شد آب . و فرو شد به زمين .
و غاض ثمن السلعة : كم شد بهاى آن متاع . و غضت الماء : كم كردم آب را و فرو خورانيدم آن را به زمين . و غضت ثمن السلعة : كم كردم بهاى آن كالا را ( لازم و متعدى ) . و قوله تعالى :
وَ ما تَغِيضُ الْأَرْحامُ
: آنچه كمتر از نه ماه در رحم بماند . و غاض الكرام و فاض اللئام :
كمند مردمان كريم جوانمرد و بسياراند مردمان لئيم .
غيض
(
qiz
) ا . ع . آنچه از خرمابن برآيد مانند دو نعل برهم نهادهء تيز اطراف و ميان وى بار آن نهاده شده . و يا شكوفهء نخستين خرما بن .
و آنچه از ليف خرمابن برآيد كه مىخورند آن را و بتازى عجم گويند .
غيضات
(
qayz t
) ع . ج . غيضة .
غيضة
(
qayzat
) ا . ع . بيشه و جنگل .
و درختان انبوه در جاى نشيب . و ايستاد نگاه آب . و درختان پده كه انبوه باشند . ج :
غيضات و غياض و اغياض . و نيز غيضة : نام ناحيهاى نزديك موصل .
غيط
(
qayt
) م . ع . غاط فيه غيطا ( از باب ضرب ) : فرو شد در آن و در آمد در آن و پوشيده شد و ناپديد گرديد ( واوى و يائى ) .
غيطان
(
qit n
) ع . ج . غوط .
غيطل
(
qaytal
) ا . ع . گربه . و غيطل الضحى : آخر چاشت اى حيث تكون الشمس من مشرقها كهيئتها من مغربها وقت الظهر .
غيطل
(
qaytal
) ا . ع . ج . غيطلة .
غيطلة
(
qaytalat
) ا . ع . اكل و شرب .
و شادمانى و فرح بر امن و امان . و چيرگى و غلبهء خواب . و اختلاط تاريكى شب . و مال نافرمان كن مردم را . و نعمت دنيا . و درختان انبوه و درهم پيچيده . و درختان گز . و جماعت مردم . و گاو شيرده . و آهوى شيرده . ج :
غياطل . و گاو مادهء وحشى . و خروش و غوغا . و تاريكى . ج : غيطل .
غيطم
(
qaytamm
) ا . ع . شير خفتهء دفزك .
غيطول
(
qaytul
) ا . ع . غوغا و آوازهاى در آميختهء باهم . و تاريكى برهم نشسته . و تاريكى و ظلمت .
غيظ
(
qayz
) ا . ع . خشم . و سختترين خشم . وحدت و تيزى خشم . و اول خشم .
و خشم پنهان بواسطهء عجز . و گاه غيظ را در مقام غضب و غضب را بجاى غيظ استعمال كنند . و نيز غيظ : نام مردى .
غيظ
(
qayz
) م . ع . غاظه غيظا ( از باب ضرب ) : بخشم آورد او را .
غيظ
(
qayz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خشم . و خشم سخت و پنهان .
غيف
(
qayf
) ا . ع . گروه مرغان .
غيفان
(
qayf n
) و (
qayyaf n
) ا . ع .
درخت مرح . و يا درخت مرخ .
غيفان
(
qayaf n
) م . ع . غافت الشجرة غيفانا ( از باب ضرب ) : متمايل شد شاخه هاى آن درخت از چپ و راست و ناويد .
غيفة
(
qayfat
) ا . ع . جاى آمد و شد شير بيشه .
غيل
(
qayl
) ا . ع . شيرى كه زن جماع كرده بچه را دهد . و شير زن باردار . و بازوى ستبر پرگوشت . و كودك فربه كلان جثه . و آب روان كه در كشت زار رود . الحديث : ما سقى بالغيل ففيه العشر و ما سقى بالدلو ففيه نصف العشر . و خطى كه بر چيزى كشند . و نگار جامه . و جامهء فراخ . و هر رودبارى كه چشمههاى روان باشد . و هر چه دور باشد و نزديك نمايد . و نام آبى در بن كوه ابو قبيس كه گازران در آن جامه شويند .
غيل
(
qayl
) م . ع . جماع كردن مرد زن شيرده را ( و الفعل من ضرب ) .
غيل
(
qil
) و (
qayl
) ا . ع . درختان انبوه و درهم پيچيده . ج : اغيال و غيول . و هر رودبار با آب .
غيل
(
qil
) ا . ع . جنگل . و درختان نى و حلفا . و بيشهء شير .
غيل
(
qiyal
) ع . ج . غيلة .
غيل
(
qoyol
) ص . ع . ابل غيل :
شتران بسيار . و شتران فربه . و كذلك بقرغيل .
غيلان
(
qayl n
) ا . ع . نام مردى . و ام غيلان : درخت طلح و اقاقيا و مغيلان .
غيلان
(
qil n
) ع . ج . غول . و غيلان الوغى : سپاهيان دلير و شجاع .
غيلة
(
qaylat
) ا . ع . زن فربه .
غيلة
(
qilat
) ا . ع . رضاع و شير دهى . و جماع در حال رضاع . و جماع در حال حمل .
و مىگويند : اضرت الغيلة بولد فلان درصورتىكه مادر آن ولد جماع كرده شده باشد در حين رضاع وى . الحديث : لقد هممت ان انهى عن الغيلة . و نيز غيلة : شقشقة و شش مانندى كه در هنگام مستى از دهن شتر برآيد . و مكر . و قتل و كشتن ناگهانى . و قتله غيلة : بفريب و حيله به جائى برد وى را و كشت .
غيلم
(
qaylam
) ا . ع . جاى بيرون آمدن آب در چاه . و دختر نيكو روى بشهوت رسيده . و جوانى كه فرق سروى پهن و پرموى بود . و سنگ پشت نر . و ما بالدار غيلم :
نيست در خانه كسى . و نيز غيلم : غوك .
غيلمى
(
qaylamiyy
) ا . ع . جوانى كه فرق سر وى پهن و پر موى باشد .