تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2488

مساهمون:

ص٢٤٨٨
( از باب سمع ) : تاريك شد نگاه وى از گرسنگى و يا تشنگى .

غمص

(
qams
) م . ع . غمصه غمصا ( از باب ضرب و سمع ) : خرد و كوچك شمرد آن را و هيچ پنداشت ويرا . و غمص على فلان قولا قاله : عيب گرفت بر فلان از سخن او . و غمص فلانا : سستى ورزيد دربارهء حق فلان . و غمص النعمة : شكر نكرد نعمت را . و لا تعمص على : دروغ مباف بر من .

غمص

(
qoms
) ع . ج . اغمص و غمصاء .

غمص

(
qamas
) ا . ع . خم چشم كه روان باشد و يا نباشد .

غمص

(
qamas
) م . ع . غمصت العين غمصا ( از باب سمع ) : روان گرديد خم چشم .

غمصاء

(
qams '
) ص . ع . زنى كه خم چشم وى روان باشد . ج : غمص .

غمض

(
qamz
) ا . ع . زمين پست و نرم . و زمين مغاك . ج : اغماض و غموض . و رجل ذو غمض : مرد باردار خوار .

غمض

(
qamz
) م . ع . غمض فى الارض غمضا و غموضا ( از باب نصر و ضرب ) : رفت و سير كرد . و غمض السيف فى اللحم : درخليد شمشير در گوشت و پوشيده شد در گوشت . و غمض غموضا مر . غموض .

غمض

(
qamz
) و (
qomz
) ا . ع . ما اكتحلت غمضا : نخفتم . و كذلك : ما اكتحلت غمضا .

غمض عين

(
qamze - ayn
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اغماض و چشم‌پوشى و صرف نظر و تغافل .

غمط

(
qamt
) م . ع . غمط النعمة غمطا ( از باب سمع و ضرب ) : خوار داشت نعمت را و ناسپاسى نمود . و غمط العافية : شكر آن عافيت را ننمود . و غمط الناس : خرد و خوار شمرد مردم را . و غمط الماء : به سختى فرو خورد آب را . و غمط الذبيحة : ذبح كرد آن ذبيحه را و فيريد آن را .

غمط

(
qamt
) ا . ع . زمين مطمئن و پست و نرم .

غمطى

(
qamat
) ص . ع . سماء غمطى : ابر پيوسته بارنده .

غمغمة

(
qamqamat
) ا . ع . بانگ گاوان هنگام بيم . و بانگ و خروش دليران در كارزار . و سخن ناپيدا .

غم فرسودگى

(
qam - farsudagi
) ا . پ . درماندگى از غصه و اضطراب و ناتوانى از اندوه و غم .

غم فرسوده

(
qam - farsude
) ص . پ . ناتوان شدهء از غم و غصه .

غم‌فزاى

(
qam - faz y
) ص . پ . هر آنچه بر اندوه و حزن بيفزايد و آن را زياد كند .

غمق

(
qamaq
) م . ع . غمقت الارض غمقا ( از باب سمع و ضرب و كرم ) : نم برآمد از زمين .

غمق

(
qameq
) ص . ع . نبات غمق : گياه تباه و گنده بوى از فزونى ترى .

غمقة

(
qamaqat
) ا . ع . بيمارى كه در پشت پيدا مىگردد .

غمقة

(
qameqat
) ص . ع . ارض غمقة : زمين نمناك و گران . و زمين نزديك به آب . و ليلة غمقة : شب نمناك .

غمكده

(
qam - kade
) ا . پ . ماتم‌كده و جاى غم و اندوه . و خانهء دلگير .

غمكسار

(
qam - kos r
) ص . پ . يار غمكسار و يا يار غمكسار وفادار يعنى دوست مونس و معتمد و رفيق همراز و همدم كه هماره با شخص همراه باشد . و بادهء غمكسار : شرابى كه غم و اندوه را بزدايد و دور كند .

غمكسارى

(
qam - kos ri
) ا . پ . دفع ملالت و دلتنگى . و مودت و دوستى و رفاقت و مؤانست و همدمى .

غمگسار

(
qam - gos r
) ص . پ . هر آنچه دفع كند اندوه و ملالت را . و يار عزيز و مونس .

غمگسار

(
qam - gos r
) ا . پ . نام روز هشتم از هر ماه ملكى .

غمگين

(
qamgin
) ص . پ . اندوهگين و ملول و حزين و پر از رنج و درد .

غمگينى

(
qamgini
) ا . پ . آزردگى و رنج و اندوه و ملالت .

غمل

(
qaml
) م . ع . غملت الاديم غملا ( از باب نصر ) : پيچيدم پوست را و دفن كردم تا نرم گردد و بوى كند و پشم بريزد . و غملت التمر : روى هم ريختم خرماها را و دفن كردم تا رسيده شوند . و غمل فلانا : پوشيد فلان را تا خوى كند و عرق آرد . و غمل الشيئ : اصلاح كرد آن چيز را . و غمل العنب : روى هم چيد انگورها را . و غمل النبات : درهم و به روى هم روئيد گياه .

غمل

(
qamal
) ا . ع . تباهى زخم از بستن عصابه .

غمل

(
qamal
) م . ع . غمل الجرح غملا ( از باب سمع ) : تباه گرديد آن جراحت از بستن عصابه به روى آن .

غملاج

(
qeml j
) ص . ع . رجل غملاج : مرد غملج .

غملاس

(
qeml s
) ص . ع . شقشقة غملاس : شقشقهء ستبر .

غملج

(
qamlaj
) و (
qamallaj
) ص . ع . مرد و يا زنى كه بر يك روش پنايدگاه قارى و گاه شاطر و وقتى سخى و وقتى بخيل و بارى