تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2481

مساهمون:

ص٢٤٨١

غلبكن

(
qalbakan
) غلبكين و (
qalbakin
) ا . پ . در پنجره يعنى در شبكه دار كه در پس درها نصب كنند . و درى كه از چوب و يا نى سازند و در در باغ نصب كنند كه از پس آن نگاه بتوان كرد .

غلبگى

(
qalabagi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دستبرد و چيرگى . و فتح و نصرت .

غلبه

(
qalabe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زبردستى و چيرگى و فتح و نصرت و خشيش . و پيشدستى و برترى و فيروزى . و يورش و هجوم . و نيرو و توانائى و زور و قوت . و حكومت و سلطنت و استيلا . و دستبرد . و كثرت و فراوانى و بسيارى و زيادتى .

غلبه

(
qolbe
) و غلپه (
qolpe
) ا . پ . پرندهء سياه و سپيد كه عكه و كلاغ بيسه نيز گويند .

غلبى

(
qolobb
) و (
qelebb
) م . ع . غلب غلبا و غلبا و غلبى و غلبى . مر . غلب و غلب .

غلبير

(
qalbir
) و غلبيز (
qalbiz
) ا . پ . غربال و موبيز .

غلپه

(
qolpe
) ا . پ . غلبه .

غلة

(
qallat
) ا . ع . درآمد هر چيزى از حبوب و نقود و جز آن . و آمد كرايهء مكان . و مزد غلام . و ما حصل زمين . ج : غلات و غلال .

غلة

(
qollat
) ا . ع . تشنگى . و سوزش و سختى تشنگى . و سوزش شكم . و شاماكچه‌اى كه زير زره پوشند . ج : غلل .

غلت

(
qalt
) ا . پ . چرخيدگى به روى خود . و غلت خوردن : به روى خود چرخيدن .

غلت

(
qalt
) ا . ع . اقالهء در خريد و فروخت .

غلت

(
qalt
) م . ع . غلت غلتا ( از باب نصر ) : برانداخت بيع را .

غلت

(
qalat
) ا . پ . سهو . و نسيان و خطا و غلط . و سهو در حساب و كتاب و شماره .

غلت

(
qalat
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - سهو در حساب . ج : اغلات .

غلت

(
qalat
) م . ع . غلت فى الحساب غلتا ( از باب سمع ) : سهو كرد در آن حساب . و غلط فى كلامه : سهو كرد در سخن خود . قيل هكذا فرقت العرب فجعلت التاء فى الحساب و الطاء فى المنطق .

غلتات

(
qalat t
) ع . ج . غلتة .

غلتان

(
qalt n
) ص . پ . هر چيز گرد و مدورى . و مرواريد .

غلتانيدن

(
qalt nidan
) ف م . پ . غلتيدن فرمودن و كنانيدن .

غلتبان

(
qaltb n
) و (
qaltab n
) ا . پ . سنگى مدور و طولانى به شكل استوانه زياده بر نيم گز و آن را بر پشت بامهاى نوساز مىغلطانند تا محكم شود و باران فرو نيايد . و مردم بىحميت و ديوث كه محكوم زن خود باشد .

غلتة

(
qaltat
) ا . ع . اول شب .

غلتة

(
qoltat
) ا . ع . سهو و غلط در حساب .

غلتة

(
qalatat
) ا . ع . يك سهو در حساب . ج : غلتات .

غلتك

(
qaltak
) و غلتنك (
qaltanak
) ا . پ . چوبى گرد و ميان سوراخ ، بزرگ آن را پايهء ارابه كنند و كوچك آن را بر بالاى چاه بندند و ريسمان را بر بالاى آن اندازند و به يارى آن آب از چاه آسان كشند و غلطك نيز گويند .

غلته

(
qalte
) و (
qolte
) ا . پ . چوبى گرد و استوانه‌اى كه بدان خمير نان را پهن كنند .

غلتيدن

(
qaltidan
) ف ل . پ . به روى خود گرديدن و به روى خود چرخيدن و غلطيدن .

غلث

(
qals
) م . ع . غلثه غلثا ( از باب ضرب ) : گرد كرد آن را . و غلث الزند : آتش نداد آتش زنه . و غلث الحديث : درهم و مختلط كرد حديث را . و غلث البر بالشعير : آميخت گندم را با جو . و غلث السقاء : پير است مشك را با رطى .

غلث

(
qalas
) ا . ع . سختى كار زار و ملازمت در آن .

غلث

(
qalas
) م . ع . غلث الزند غلثا ( از باب سمع ) : آتش نداد آتش زنه . و غلث الذئب بغنم فلان : لازم گرفت گرگ گوسپندان فلان را . و غلث فلان بفلان : چسپيد فلان بفلان و لازم وى گرديد در كار زار .

غلث

(
qales
) ص . ع . مرد سخت پيكار و ديوانه . و كسى كه ويرا از طعام و شراب نشئه و از غلبهء خواب سستى و تمايلى باشد .

غلثى

(
qals
) ا . ع . درختى تلخ .

غلج

(
qalj
) م . ع . غلج الفرس غلجا ( از باب ضرب ) : هموار و يكسان رفت آن اسب .

غلج

(
qoloj
) ا . ع . جوانى نيكو .

غلج

(
qelj
) و (
qelaj
) و غلچ (
qelc
) و (
qelac
) ا . پ . گره بسيار محكم كه گشودن آن دشوار بود . و دو گره كه بر بالاى هم زنند .

غلچگى

(
qalcagi
) ا . پ . روستائى و دهقانى . و اوباش . و زندگانى مانند اوباشان .

غلچه

(
qalce
) ا . پ . روستائى و دهاتى . و مردم رند و اوباش . و سپاهى دوره‌گرد .

غلس

(
qalas
) ا . ع . تاريكى آخر شب . و بكرة بغلس : نزديك صبح .

غلص

(
qals
) غلصه غلصا ( از باب نصر ) : بريد حلقوم آن را .

غلصمة

(
qalsamat
) ا . ع . موضع برآمدهء در حلق . و گوشت‌پارهء ميان سر و گردن . و مرى و گلو سرخ . و تندى سر گلو . و سر حلقوم با بن زبان و رگهاى آن . و بن زبان . و گروه و جماعت .