تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2461

مساهمون:

ص٢٤٦١

غردل

(
qarde
) ص . پ . مردم نامرد . و بىجگر و بيدل و ترسنده و واهمه‌ناك .

غرده

(
qarde
) ا . پ . عراده و گردون چوبى .

غرده

(
qorde
) ا . پ . آماس و ورم . و گره گوشت و پوست و غده .

غرر

(
qarar
) ا . ع . هلاكت . و خطر . و نهى النبى صلى اللّه عليه و آله عن بيع الغرر و هو مثل بيع السمك فى الماء و الطير فى الهواء .

غرر

(
qarar
) م . ع . غر غررا و غرة و غرارة . مر غرارة .

غرر

(
qorar
) ا . ع . ج . غرة .

غرر

(
qorar
) ا . ع . سه شب اول از هر ماهى .

غرز

(
qarz
) ا . ع . ركاب چرمين كه بر پالان نهند . و شاخه‌اى كه بر شاخهء ديگر نهند تا پيوند گيرد . ج : غروز . و الزم غرز فلان : مواظب و ملازم باش امر و نهى فلان را . و اشدد يديك بغرزه : مجبور كن نفس خود را بر تمسك بدان .

غرز

(
qarz
) م . ع . غرزت الناقة غرزا و غرازا ( از باب نصر ) : كم شير گرديد آن ماده شتر . غرزه بالابرة غرزا ( از باب ضرب ) : سپوخت آن را بسوزن . غرز رجله فى الغرز : پادر ركاب كرد . و غرز فلان غرزا ( از باب سمع ) : اطاعت سلطان نمود فلان پس از نافرمانى .

غرز

(
qarz
) ا . پ . نوعى از عصى الراعى اصغر كه سرخ مرد ماده بود .

غرز

(
qaraz
) ا . ع . نوعى از گياه يز كه بدترين چراگاه است .

غرزاد

(
qar - z d
) ا . پ . حرام‌زاده . و زادهء روسپى و قحبه .

غرزحلة

(
qerzahlat
) ا . ع . چوبدستى .

غرزن

(
qarzan
) ا . پ . روسپى و جنده و فاحشه و زانيه .

غرس

(
qars
) ا . ع . درخت نشانده . ج : اغراس و غراس . و بئر غرس : نام چاهى در مدينه كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله در آن غسل فرمود .

غرس

(
qars
) م . ع . غرس الشجر غرسا ( از باب ضرب ) : نشانيد آن درخت را .

غرس

(
qars
) ا . پ . قهر و غضب و خشم و تندى و برآشفتگى .

غرس

(
qars
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نشاندن و كاشتن درخت و نهال .

غرس

(
qers
) ا . پ . خراش .

غرس

(
qers
) ا . ع . كلاغ سياه . و آب و جز آن كه با جنين از رحم بدر آيد . و پوستى كه بر روى جنين باشد و اگر آن را از روى آن دور نكنند در حال بميرد . ج : اغراس .

غرسا

(
qars
) ا . پ . داروئى كه زنجبيل شامى و راسن نيز گويند .

غرش

(
qarc
) ا . پ . خراش . و خشم و قهر و غضب .

غرش

(
qarc
) ا . ع . بار درختى .

غرش

(
qerc
) ا . پ . نفرت و كراهت .

غرش

(
qorrec
) پ . م ح . غريدن . وا . قهر و غضب و خشم . و فرياد جانوران وحشى . و بانگ تندرو رعد .

غرشا

(
qarc
) ا . پ . قهر و خشم .

غرشت

(
qorrect
) ا . پ . آواز و صداى مهيب و هولناك حيوانات . و نعره و خروش شير . و صداى خر . و شيههء اسب .

غرشنه

(
qorcne
) ا . پ . گياهى كه بتازى اذخر گويند و چون تر و تازه باشد آن را خورند و چون خشك گردد بدان دست شويند .

غرشيدن

(
qarcidan
) ف ل . پ . خشمناك شدن و قهر آلود گرديدن .

غرشيده

(
qarcide
) ص . ب . غضبناك و خشمگين و قهر آلود .

غرض

(
qarz
) ا . ع . پيش بند پالان شتر كه بمنزلهء تنگ زين است . و آب جامه و آوند كه در وى چيزى نكرده باشند . و شكن و چين جامه . و ترنجيدگى اندام از لاغرى پس از فربهى . ج : اغراض و غروض . يق : طوى الثوب على غروضه يعنى تا كرد جامه را بر شكنهايش . و فى جسده غروض يعنى در بدن وى ترنجيدگى است از لاغرى كه پس از فربهى پديد آمده . و نيز غرض : جويچهء ناتمام رودبار و يا شعبهء كلان از رود بار مغاك . ج : غرضان و غرضان .

غرض

(
qarz
) م . ع . غرض الاناء غرضا ( از باب ضرب ) : پر نمود آب جامه را و يا پر نكرد آن را . و غرض السقاء : دوغ زد در آن مشك و مسكه برآورده پس دوغ خورانيد آن قوم را . و غرض السخل : از شير بازداشت آن بزغاله را پيش از وقت . و غرض الشيئ : تر و تازه چيد آن چيز را و بريد آن را تر و تازه . و غرض الناقة غرضا ( از باب نصر ) : بغرضة بست آن ماده شتر را . و نيز غرض : بازداشتن . و شتابانيدن چيزى را پيش از وقت آن . و دوتاه شدن . و شكن ناك گرديدن اندام جهة لاغرى پس از فربهى .

غرض

(
qorz
) و (
qoroz
) ع . ج . غرضة .

غرض

(
qaraz
) ا . ع . نشانهء تير . ج : اغراض . و آهنگ و مقصد و خواست و اراده . يق : فهمت غرضك : دانستم قصد و ارادهء تو را . و نيز غرض : تافتگى . و اندوهناكى . و شوق .

غرض

(
qaraz
) م . ع . غرض منه غرضا ( از باب سمع ) : منضجر شد از او و ملول گشت . و نيز ترسيد از آن . و غرض بالمقام : بستوه آمد از آنجاى و ملول شد .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2461 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )