تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2438

مساهمون:

ص٢٤٣٨

عيصوم

(
aysum
) ا . ع . اكول و بسيار خورنده .

عيضفوط

(
ayzafut
) ا . ع . كرمكى سپيد كه بدان انگشتان زنان را تشبيه كنند .

عيضموز

(
ayzamuz
) ا . ع . پيره زال . و ماده شتر درشت و فربه كه بسيارى پيه آن مانع از آبستنى باشد . و ماده شتر دراز بزرگ جثه . و ماده شتر درشت گوشت گرد اندام . و ماده شتر درشت و درهم اندام كه به نظر پر خشم نمايد . و سنگ بزرگ دراز .

عيضمون

(
ayzamun
) ا . ع . شتر كلان سال . ج : عضامين .

عيضوم

(
ayzum
) ا . ع . اكول و پرخور . و بسيار گزنده .

عيط

(
ayt
) م . ع . عاطت العنق عوطا و عيطا ( واوى و يائى - از باب نصر و ضرب ) : دراز گرديد آن گردن . و عاطت المراة عوطا و عياطا و عيطا : سالها باردار نگرديد آن زن بدون آنكه نازا باشد . و كذا : عاطت الناقة .

عيط

(
it
) ص . ع . ج . اعيط و عيطاء .

عيط

(
it
) ا . ع . شتر برگزيده و جوان . و در مبالغه در صفت زن و يا ماده شترى كه سالها باردار نشود گويند : عائط عيط .

عيط

(
ite
) ا . ع . آواز جوانان سبك و چابك چون همديگر را آواز كنند . و نيز كلمه‌ايست كه در وقت مستى و بازى و چيرگى بدان بانگ كنند و خروشند .

عيط

(
it
) و (
oyyat
) ع . ج . عائط .

عيط

(
ayat
) ا . ع . درازى گردن .

عيط

(
ayat
) م . ع . عاط عيطا ( از باب نصر ) : دراز گردن گرديد .

عيطاء

(
ayt '
) ص . ع . مؤنث اعيط يعنى دراز گردن . و قارة عيطاء : پشتهء بلند . ج : عيط .

عيطات

(
it t
) ع . ج . ج . عائط و ج . عيط .

عيطبول

(
aytabul
) ا . ع . زن جوان خوب صورت تمام خلقت نيكو اندام .

عيطل

(
aytal
) ا . ع . دراز گردن نيكو اندام از زن و اسب و شتر . و هر چيز دراز . و گردن دراز . و خوشهء طلع خرمابن نر .

عيطموز

(
aytamuz
) ا . ع . دراز و كلان و بزرگ از ماده شتر و سنگ .

عيطموس

(
aytamus
) ا . ع . زن تمام اندام . و شتر قوى هيكل تمام خلقت . و زن نيكو صورت . و زن خوب شكل دراز بالاى پرگوشت نازا . و ماده شتر كلانسال . ج : عطامس و عطاميس .

عيعاء

(
i ' '
) و عيعاة (
ay ' t
) م . ع . عوعى يعوعى عيعاة و عيعاء : زجر كرد ميشها را بكلمهء عا و عو .

عيف

(
ayf
) م . ع . عاف الرجل عيفا و عيفانا و عيافا و عيافة ( از باب سمع و ضرب ) : ننگ داشت آن مرد . و عاف الطعام و الشراب : ناپسنديد طعام و شراب را و ناخوش داشت و نخورد آنها را . و عافت الطير عيفا ( از باب ضرب ) : گرديد آن مرغ گرد چيزى و يا پيرامون آب و يا مردار و فرود آمدن خواست ( لغة فى عاف يعوف ) .

عيفان

(
ayaf n
) م . ع . عاف عيفا و عيفانا . مر . عيف .

عيفان

(
ayyef n
) ص . ع . متشكى و آنكه كراهت از هر چيزى خوى وى باشد .

عيفة

(
ayfat
) ا . ع . گرد گشتگى مرغ پيرامون آب و جز آن . و زنى كه شير زن عيوف را بمكد . مر . عيوف . و منه قولهم : لا تحرم العيفة .

عيفة

(
ifat
) ا . ع . شتران برگزيده .

عيفس

(
ifas
) ا . ع . كوتاه بالا .

عيق

(
ayq
) م . ع . يق : هذا ما لا يليق به و لا يعيق ( از باب ضرب ) : از اتباع است .

عيق

(
ayq
) ا . ع . مرد بىخير و بازدارندهء از حاجت . و بهره‌اى از آب .

عيق

(
iqe
) ا . ع . كلمه‌اى كه بدان زجر نمايند .

عيق

و (
ayyeq
) و (
ayq
) ص . ع . رجل عيق : مرد نيك بازدارندهء از حاجت و درنگى نماينده . و كذلك : رجل عيق .

عيق

(
ayyeq
) ع . از اتباع است . يق : ضيق ليق عيق .

عيقة

(
ayqat
) و (
iqat
) ا . ع . كنار دريا و ناحيهء آن . و گوشه و ناحيهء خانه .

عيقص

(
ayqas
) ا . ع . مرد زفت . و شكنبه .

عيكان

(
ayak n
) م . ع . عاك عيكانا ( از باب ضرب ) : دوش جنبان رفت .

عيكة

(
aykat
) ا . ع . درختان بهم پيچيده و انبوه از هر جنس كه باشد . و كنارستان .

عيل

(
ayl
) م . ع . عال عيلا و عيلة و عيولا و معيلا ( از باب ضرب ) : نيازمند و درويش گرديد و فقير شد . و عال فلان : عيالمند گرديد فلان . و عال النمر : شكار جست آن پلنگ . و عاله الشيئ عيلا و معيلا : حاجتمند گردانيد او را آن چيز و درمانده نمود . و منه : عيل صبرى . و عال فلان فى مشيته : خميده و خرامان و نازان و با تبختر رفت فلان . و عال فلان الضالة عيلا و عيلانا : ندانست فلان كه گم شده بكجا رفت و در چه جا بجويد او را . و عال فلان فى الارض عيلا و عيولا و عيولا : سفر كرد و رفت فلان . و عال فلانا الامر عيلا : عاجز كرد آن كار فلان را و درماند در آن . و عال فلان : جور كرد فلان و از حق و راستى ميل نمود . و عال الميزان : كم كرد ترازو و يا زياد كرد .