تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2427

مساهمون:

ص٢٤٢٧
و رباب . و عود الدرقة : ريشهء گياه انغوزه . و ام العود : هزار خانهء شكنبه .

عود

(
ud
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چوبى سياه رنگ كه جهة بخور سوزانند و بوى خوش از دود آن برآيد . و نام سازى كه نوازند . و عود سيمين : دم صبح . و عود صليب : داروئى كه فاوانيا و كهيانا نيز گويند . و يك نوع چوبى كه آتش براى كار نكند و هر چند آن را بشكنند مربع برآيد و كاره‌هاى آن مربع باشد . و چوب سه گوشه‌اى كه براى تعويذ كودكان برشته كشند و بر آنها بياويزند . و صبحدم و دم صبح . و عود قمارى : نوعى از عود كه از كمار مىآورند . و عود گلابى : سپيدى و سياهى . و عود و گلاب : نيز سپيدى و سياهى .

عود

(
ovvad
) ع . ج . عائد .

عودان

(
ud ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : منبر آن حضرت و عصاى وى صلى اللّه عليه و آله . حديث شريح : انما القضاء جمر فادفع الجمر عنك بعودين اى بشاهدين .

عودة

(
avdat
) ا . ع . مؤنث عود يعنى ماده شتر و يا گوسپند كلانسال .

عودة

(
avdat
) م . ع . عاد عودا و عودة . مر . عود .

عودة

(
evadat
) ع . ج . عود .

عودت

(
avdat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بازگشت و برگشت و رجعت و مراجعت .

عود سوز

(
ud - suz
) ا . پ . مجمر . و مجمرى كه در آن بوى خوش مىسوزانند .

عودق

(
avdaq
) و عودقة (
avdaqat
) ا . ع . ابزارى آهنين با شاخه‌هاى سركج كه بد آن دول و جز آن را از چاه برآرند .

عودقة

(
avdaqat
) ا . ع . آهنى سركج كه بر آن گوشت پاره‌اى نصب كنند براى صيد گرگ و جز آن تا هنگام او باريدن در گلويش آويزد .

عودقة

(
avdaqat
) م . ع . عودق عودقة : دست انداخت در اطراف حوض مانند طالب چيزى . و به گمان كارى كرد كه يقين آن را نداشت . و عودق الرجل : برآورد آن مرد با عودقة آنچه در چاه بود .

عودى تخت

(
udi - taxt
) ا . پ . آسمان .

عوذ

(
avz
) ا . ع . از اعلام است .

عوذ

(
avz
) م . ع . عاذ عوذا و معاذا و معاذة و عياذا ( از باب نصر ) : پناه برد و اندخسيد . و عاذ بالله : پناه برد به خدا . و عوذا بالله منك : پناه مىبرم به خدا از تو .

عوذ

(
uz
) ع . ج . عائذ .

عوذ

(
avaz
) ا . ع . پناه جاى . و كراهت . و برگ فروريختهء از درخت . و ناكس و فرومايه . و افلت منه عوذا : ناپديد شدم از وى از ترس و اين را در وقتى گويند كه شخص را تهديد بر زدن كرده باشند و يا شخص را زده و تهديد بر قتل نموده باشند . و ما تركت فلانا الا عوذا : ترك نكردم فلان را مگر از روى كراهت .

عوذ

(
ovaz
) ع . ج . عوذة .

عوذ

(
ovvaz
) ا . ع . گياه در بن خار رسته و يا در زمين درشت و دشوار كه شتر بدان نرسد . و مرغى كه پيوسته در كوه و جز آن پناه گرفته ماند . و گوشت بر استخوان چسبيده . و منه : اطيب اللحم عوذه .

عوذان

(
uz n
) ع . ج . عائذ .

عوذة

(
uzat
) ا . ع . افسون . و تعويذ . ج : عوذ .

عور

(
avr
) م . ع . عاره عورا ( از باب نصر ) : يك چشم گردانيد او را . و عاره عورا ( از باب نصر و ضرب ) : گرفت آن را و برد آن را و يا هلاك كرد آن را . و ما ادرى اى الجراد عاره اى الناس ذهب به .

عور

(
ur
) ص . پ . برهنه و عريان و بىلباس و پوشاك .

عور

(
ur
) ع . ج . اعور . و ج . عوراء .

عور

(
avar
) م . ع . عور عورا ( از باب سمع ) : رفت بينائى يك چشم وى . و يك چشم گرديد . و كذا عار يعار ( بالاعلال ) .

عور

(
avar
) ا . ع . فساد . قولهم : عور الرحمن ما ولى العور اى افسد ما ولاه الفساد .

عور

(
avar
) ص . ع . بد باطن و زشت بد سرشت .

عوراء

(
avr '
) ص . ع . عين عوراء : چشم يكتائى . ج : عور . و نيز عوراء : زن يك چشم . و زنى كه يكى را دو بيند . و دشت بىآب .

عوراء

(
avr '
) ص . ع . كار قبيح و زشت . و سخن زشت . و فحش .

عورات

(
avr t
) و (
avar t
) ع . ج . عورة . و نيز عورات : ساعتهائى كه در آن كشف عورت سزاوار است و هى ثلاث عورات اى ثلاث اوقات : قبل صلوة الفجر و عند نصف النهار و بعد العشاء الا خيرة .

عوران

(
ur n
) ص . ع . ركية عوران : چاه شكستهء ريخته ( مذكر و مؤنث و واحد و جمع در وى يكسان است ) . و نيز عوران : ج . اعور . و عوران قيس : نام پنج نفر شاعر .

عورة

(
avrat
) ا . ع . اندام شرمگاه مردم يعنى از ناف تا زانو . و هر چه از ديدن و نمودن آن شرم آيد . ج : عورات و عورات . و رخنهء در سرحد ملك و در صف لشكر و در حصارى كه از آن بيم باشد . و ساعتى كه در آن كشف عورت سزاوار بود . و يك چشمى .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2427 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )