تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2429

مساهمون:

ص٢٤٢٩
يعنى از سر نو بكن اين كار را .

عوض

(
avz
) و (
evaz
) م . ع . عاضنى فلان منه و عنه عوضا و عوضا و عياضا ( از باب نصر ) : بدل او داد فلان من را .

عوض

(
avaz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنچه بجاى ديگرى آيد و كوهرى و گهولى . و بدل . و قيمت و بها . و جزا و پاداش و مكافات و تلافى . و مزد . و عوض كردن : چيزى را بجاى چيز ديگر دادن و مبادله كردن و كوهريدن و گهوليدن و تبديل نمودن . و بلا عوض : مفت و رايگان و بدون مزد و پاداش و بدون بها و قيمت .

عوض

(
evaz
) ا . ع . آنچه بجاى ديگرى آيد و بدل . ج : اعواض .

عوضانه

(
avaz ne
) م . ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور عوض و بجاى عوض .

عوضى

(
avazi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - معادل و مساوى . و تلافى . و بدلى .

عوط

(
avt
) م . ع . عاط عوطا و عيطا . مر . عيط .

عوط

(
ut
) ع . ج . عائط .

عوطب

(
avtab
) ا . ع . داهيه و بلا و سختى . و لجهء دريا . و جاى مطمئن از دريا كه ميان دو موج باشد . و نام درختى .

عوطط

(
avtat
) و (
avtot
) و (
utat
) ع . ج . عائط .

عوعاء

(
av ' '
) ا . ع . غوغا و شور و خروش و فرياد .

عوعاة

(
av'at
) م . ع . عوعى عوعاة : راند گوسپندان را و زجر كرد بكلمهء عا .

عوعو

(
av - av
) ا . پ . بانگ و فرياد سگ و مانند آن .

عوف

(
avf
) ا . ع . حال و شأن . يق : نعم عوفك اى بالك و شأنك . و كار . و مهمان . وجد . و بخت . و رزق و بهره . و نيكوئى خدمت شتر كردن . و ورزنده و كوشش‌كنندهء جهة زن و فرزند خود . و شير بيشه بدان‌جهت كه شبگرد است و بشب شكار مىكند . و خرس . و گرگ . و مرغى . و گياهى خوش‌بو . و بتى . و كوهى . و مردى . و نيز ذكر و نره . قال ابو عبيد : كان بعض الناس يتأول العوف الفرج فذكرته لابى عمرو فانكره . و ابو عوف : ملخ نر . و ام عوف : ملخ ماده . المثل : لا حر بوادى عوف : يعنى نيست آزادى در وادى عوف و هو عوف بن محلم بن ذهل بن شيبان و ذلك ان بعض الملوك طلب منه رجلا كان قد اجاره فمنعه عوف فابى ان يسلمه فقال الملك : لا حر بوادى عوف ، فابى ان يسلمه فقال الملك : لا حر بوادى عوف ، اى انه يقهر من حل بواديه فكل من فيه كالعبد له لطاعتهم اياه . ايضا المثل : هو اوفى من عوف بن محلم يعنى عوف چيره و غالب است بر كسانى كه در وادى وى مىباشند و آنها مانند بنده‌اند در اطاعت وى .

عوف

(
avf
) م . ع . عافت الطير عوفا ( از باب نصر ) : گرديد آن مرغ در پيرامون آب و يا جيفه و يا چيز ديگر و گرديد مترد دانه بارادهء فرود آمدن بر چيزى . و عاف فلان : ملازم شد عوف را كه گياهى است خوش‌بو .

عوفى

(
avfiyy
) ص . ع . نياز شده و داده شده .

عوق

(
avq
) ا . ع . خم وادى . و زمانه و دهر . يق : لا يكون ذلك آخر عوق اى آخر دهر .

عوق

(
avq
) م . ع . عاقه عوقا ( از باب نصر ) : حبس كرد آن را و باز داشت . و منع كرد . و بند نمود . و عاق عن الشيئ : برگردانيد آن چيز را . و بر تاخير و درنگ داشت . و ما عاقت المراة عند زوجها و لا لاقت يعنى نچسپيد آن زن بدل شوهر خود .

عوق

(
avq
) و (
uq
) ا . ع . مرد بىخير كه در وى خيرى نباشد . ج : اعواق .

عوق

(
avq
) و (
uq
) و (
aveq
) ا . ع . عائق و باز دارندهء از خير . يق : عاقنى عوق . و كذلك : عوق و عوق . ج : اعواق .

عوق

(
uq
) ا . ع . مانع خير . و نام پدر عوج .

عوق

(
avaq
) ا . ع . گرسنگى . و نام بطنى از تازيان .

عوق

(
aveq
) و (
ovaq
) و (
evaq
) ص . ع . باز دارندهء از خير و ممانعت‌كننده .

عوق

(
aveq
) ص . ع . رجل عوق لوق : مرد گول و احمق شرمگين . و مرد گرسنه .

عوق

(
evaq
) ص . ع . رجل عوق : مرد درنگىكننده و بر درنگ دارنده .

عوق

(
ovaq
) ص . ع . رجل عوق : مرد بازدارندهء از نيكى و حاجت و درنگىكننده . و بر درنگى دارنده . و بازدارندهء از هر چيزى . و بد دل . و آنكه پيوسته كارها او را از نياز وى باز دارد و بهر كار كه آهنگ كند بكند .

عوق

(
ovvaq
) ا . ع . بازدارنده مردم را از حاجت خود . و مرد بد دل و ترسو . و كسى كه پيوسته كارها او را از نياز و حاجت خود باز دارد . و آنكه بهر كارى كه آهنگ نمايد بكند .

عوق

(
ovvaq
) ا . ع . ج . عائق .

عوقة

(
avqat
) ا . ع . كسى كه مردم را از خير باز دارد .

عوقة

(
ovaqat
) ص . ع . رجل عوقة : مرد بازدارندهء از حاجت و درنگىكننده و كاهل و تنبل .

عوك

(
avk
) ا . ع . اول عوك و بوك : اول چيزى . و نخستين مرتبه‌اى