تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2426

مساهمون:

ص٢٤٢٦
و جانورى خردتر از خار پشت . و كرمى در ريگ . و نام آبى .

عوانس

(
av nes
) ع . ج . عانس .

عوانى

(
av ni
) ع . ج . عانية .

عواور

(
av ver
) ع . ج . عوار .

عواوير

(
av vir
) ع . ج . عوار .

عواهج

(
av hej
) ا . ع . نام گروهى از تازيان .

عواهق

(
av heq
) ع . ج . عوهق .

عواهن

(
av hen
) ع . ج . عاهن . و قولهم : رمى بالكلام على عواهنه يعنى در سخن گفتن پرواى صواب و خطا نكرد .

عوائد

(
av 'ed
) ع . ج . عائدة .

عوائذ

(
av 'ez
) ا . ع . نام چهار ستاره بتربيع مختلف كه در وسط آنها ستاره‌ايست مسمى بربع .

عوائر

(
av er
) ا . ع : گروه ملخ از هر گونه .

عوائق

(
av 'eq
) ع . ج . عائق .

عوايق

(
av yeq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عوارض و موانع و حوادث و آفت‌ها و آسيبها و بدبختيها و سختيها و مصيبتها و كارهاى پر زحمت و مشقت .

عوبث

(
avbas
) ا . ع . راه در كوه .

عوبر

(
avbar
) ا . ع . بچهء پلنگ .

عوبطة

(
avbatat
) ا . ع . داهيه و بلا و سختى . و لجهء دريا .

عوة

(
avvat
) م . ع . عوى عيا و عواء و عوة . مر . عى .

عوث

(
avs
) م . ع . عاث فلانا عن الامر عوثا ( از باب نصر ) : برگردانيد فلان را از آن كار چندانكه متحير گرديد .

عوج

(
avj
) م . ع . عاج عوجا و معاجا ( از باب نصر ) : اقامت كرد . و عاجه : اقامت داد او را ( لازم و متعدى ) . و عاج بالمكان : اقامت كرد در آنجاى . و عاج فلان : ايستاد فلان . و عجت بالمكان : ايستادم در آنجاى . و عجته انا : متوقف كردم آن را من . و عاج فلان : برگشت فلان . و فلان ما يعوج عن شيئ : فلان باز نمىگردد از چيزى . و ما عاج بكلامه : ملتفت نمىگردد بسخن او . و ما عاج بفلان : راضى نمىشود بفلان . و نيز عوج : منعطف كردن و برگردانيدن سر شتر را بكشيدن مهار .

عوج

(
uj
) ص . ع . ج . اعوج و عوجاء .

عوج

(
uj
) ا . ع . حبلا عوج : نام دو كوه در يمن . و عوج بن عنق : نام شخصى طويل العمر و بلند قامت .

عوج

(
avaj
) ا . ع . كجى . و كجى در بالاى چيزى ايستاده چون ديوار و درخت و چوبدستى و جز آن .

عوج

(
avaj
) م . ع . عوج العود عوجا ( از باب سمع ) : كج گرديد آن چوب .

عوج

(
evaj
) ا . ع . كجى . و كجى در معيشت و راى و دين و زمين و مانند آن . قوله تعالى :
قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ
. و قوله :
لا تَرى فِيها عِوَجاً وَ لا أَمْتاً
. و گفته‌اند : كل ما كان ينتصب كالحائط و العود قيل فيه عوج (
avajon
) و ما كان فى ارض او دين او معاش قيل فيه عوج (
evajon
) .

عوجاء

(
avj '
) ص . ع . مؤنث اعوج .

عوجاء

(
avj '
) ا . ع . شتر لاغر و باريك . و كمان . و نام پشته‌اى . و نام اسبى . و ابن ابى العوجاء : نام مردى از زنادقه .

عود

(
avd
) ا . ع . كلانسال از شتر و گوسپند . ج : عودة و عيدة . و دويم در مهترى . و راه ديرينه . المثل : ان جرجر العود فزده و قرا : اگر انند شتر كلانسال بار كشيد بار آن را زياد كن . ايضا المثل : زاحم بعود اودع يعنى در جنگ از پيران ماهر داناى آزموده كار استعانت جوى و مدد خواه . و قولهم : عود على عود لاقوام اول يعنى شتر كلانسال در راه ديرينه . و سود دعود : مهترى قديم . قال : هل المجد الا لسودد العود و الندى ؟ و رجع عودا على بدء و يا عوده على بدئه : باز گشت به همان راه كه آمده بود يعنى هنوز رفتنش منقطع نشده بود كه باز گرديد . و كذا : رجع عودا و بدء . و لك العود يعنى بايد كه باز گردى و عود كنى . و العود احمد : باز گشت سزاوار حمد است .

عود

(
avd
) ص . ع . ج . عائد .

عود

(
avd
) م . ع . عاد اليه عودا و عودة و معادة : باز گشت بسوى او . و قيل : رجع بالذات او بالقول او بالعزيمة . و عاد فلانا : باز گردانيد فلان را . و عاد السائل : رد كرد آن سائل را . و عاد المريض عودا و عيادا و عيادة و عوادة : عيادت كرد آن مريض را . و عاد الشيئ : پياپى آمد آن چيز را و مكرر آمد و عادت كرد بر آن چيز . و عاد الشيئ عودا و عيادا : دوباره و ثانيا شروع در آن چيز نمود . و عاد كذا : گرديد چنين . و قد عاد له بعد ما كان اعرض عنه : بازگشت مر او را پس از آنكه اعراض كرده بود از او .

عود

(
avd
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مراجعت و بازگشت و برگشت . و دوباره بازگشت .

عود

(
ud
) ا . ع . چوب . ج : عيدان و اعواد . و چوبى كه دود آن بوى خوش دارد و با ان بخور مىدهند . و استخوان بن زبان . و رود جامه ،
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2426 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )