تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2294

مساهمون:

ص٢٢٩٤

عالمانه

(
lem ne
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - عاقلانه و خردمندانه و دانشمندانه .

عالم پناه

(
lam - pan h
) ص . پ . ملجأ و پناه‌گاه جهانيان .

عالمتاب

(
lam - t b
) ص . پ . تابنده و روشن‌كنندهء جهان .

عالمسوز

(
lam - suz
) ص . پ . سوزندهء همهء جهانيان .

عالم گرد

(
lam - gard
) ص . پ . جهانگرد و سياح .

عالم گير

(
lam - gir
) ص . پ . آنچه فرا گيرد همهء عالم را و همهء ولايت و يا مملكتى را . و پادشاه فاتح . و لقب اورنگ زيب از پادشاهان هند .

عالم نورد

(
lam - navard
) ص . پ . عالم گرد و سياح .

عالمون

(
lamuna
) ع . ج . عالم .

عالمون

(
lemuna
) ع . ج . عالم .

عالمى

(
lami
) ص . پ . - منسوب بعالم . و موجود در عالم .

عالميان

(
lamiy n
) ا . پ . جهانيان .

عاله

(
leh
) ص . ع . زن سبك . و زنى كه آهنگ مختلف نمايد و بر يك راه نرود .

عاله

(
leh
) ا . ع . شتر مرغ نر .

عالى

(
li
) ص . ع . بلند . و رجل عالى الكعب : مرد شريف . و من عال : از بالا و از طرف بالا . يق : اتيته من عال .

عالى

(
li
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - رفيع و بلند . و شريف و بزرگ و سرفراز و بزرگوار . و فاضل . و كلان . و عالىحضرت و عاليجاه و عالىجناب و عاليشان و عالى قدر و عالىمقدار و عاليمقام و عالى منقبت و عالى مكان : از القاب احترام كه اكثر در اول نوشته‌جات و در سر پاكتها نويسند .

عالى

(
liyy
) ص . ع . منسوب بعالية كه حجاز باشد يعنى حجازى .

عاليات

(
liy t
) ع . ج . عالية .

عاليات

(
liy t
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - چيزهاى بلند و رفيع . و عتبات عاليات : آستانه‌هاى بلند كه مراد قبور ائمهء عراق باشد .

عالية

(
liyat
) ص . ع . مؤنث عالى . ج : عاليات و عوالى .

عالية

(
liyat
) ا . ع . بلند از هر چيزى . و نوك نيزه و سر آن و يا نصف آن كه متصل بسنان است . ج : عوالى . و زمين ما فوق نجد تا زمين متصل بتهامه و تا سر حد مكهء معظمه كه عبارت از حجاز باشد .

عالى سراى

(
li - sar y
) ا . پ . قصر سلطنتى و سراى پادشاهى . و حرم خانه .

عاليشان

(
li - c n
) ص . پ . خداوند مرتبهء اعلا . و از القاب پادشاهى . و بسيار نجيب و با جلال و بلند مرتبه .

عالى گهر

(
li - gohar
) ا . پ . گوهر گرانبها .

عالى نژاد

(
li - nej ? ad
) ص . پ . مولود نجيب و شريف .

عاليه

(
liye
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - عالى و بلند و رفيع .

عالى همت

(
li - hemmat
) ص . پ . بلند همت و شريف و بزرگوار . و كريم و سخى و جوانمرد .

عالى همتى

(
li - hemmati
) ا . پ . بلندى همت و جوانمردى و سخاوت .

عام

(
m
) ا . ع . سال . ج : اعوام . و روز . و عام سنة : سال قحط . و قيل : العام حول ياتى على شتوة و صيفة و على هذا فالعام اخص من السنة فكل عام سنة و ليس كل سنة عاما و اذا عددت من يوم الى مثله فهو سنة و قد يكون فيه نصف الصيف و نصف الشتاء ؛ و العام لا يكون الا صيفا و شتاء متواليين . و نيز عام : ج . عامة .

عام

(
m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همه . و همهء مردم . و هر چيز كه همه را فرا گيرد و فرا رسد . و نيز عام : ضد خواص از مردم . و خاص و عام : مردمان شريف و نجيب و مردمان پست و فرومايه . و عام اول : پارسال و سال گذشته .

عام

(
mm
) ا . ع . تمام هر چه باشد . و هر چيز كه عموميت داشته باشد ضد خاص .

عام

(
mm
) ص . ع . چيزى كه شامل شود همه را . يق . عم المطر البلاد فهو عام .

عام المنفعت

(
mol - manfa'at
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز كه فايده و نفع آن عموميت داشته باشد و شامل همهء مخلوق گردد .

عامة

(
mat
) ا . ع . يك دسته از شاخه‌هاى گندم و يا عطف درو شده . ج : عام . و سر سوار كه در دشت از دور نمايان گردد . و سر با دستار سوار كه در بيابال اول هويدا گردد . و شناخ كه از آن بر آب گذرند . و شناخ كه بر شكم بندند و از آب گذرند .

عامة

(
mmat
) ا . ع . هر چيز كه همه را فرا گيرد ضد خاصة . ج : عوام : و نير عامه : قيامت . و شناخ كه بدان از آب گذرند .

عامدا

(
medan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - قصدا و از روى قصد و ديده و دانسته .

عامر

(
mer
) ص . ع . آباد و معمور . و زيارت‌كننده . و عمر بسياركننده . و بسيار و فراوان . و مسكون و داراى عمارت . و ساكن در بيت از جن و جز آن . ج : عمار .