ص . ع . رجل عنته او عنتهى : مرد سخت كوششكنندهء در كار .
عنثة
(
ansat
) و (
onsat
) و (
ensat
) ا .
ع . گياه نصى خشك شدهء كهنه گشته .
عنثج
(
ansaj
) ا . ع . بز كوهى فربه درشت اندام . و گشن فربه درشت اندامى كه در هنگام گشنى حالت فتور و سستى در وى پيدا شده و اعراض از آن كند .
عنثل
(
ansal
) ا . ع . ام عنثل : كفتار ( لغة فى عثيل ) .
عنثوة
(
ansovat
) و (
onsovat
) ا . ع .
گياه نصى خشك شدهء كهنه گشته . ج : عناثى .
عنثوة
(
onsovat
) ا . ع . موى زنخ .
عنج
(
anj
) ا . ع . نوعى از رياضت شتران و آن چنان باشد كه سوار مهار شتر را بكشد تا سپسايگى باز گرداند وى را .
عنج
(
anj
) م . ع . عنجت البعير عنجا ( از باب نصر ) : مهار شتر را كشيده سپسايگى باز گردانيدم آن را . و قد عنج الدلو :
عناج بست آن دول را .
عنج
(
anaj
) ا . ع . پير كلانسال . و تربيت شتر برياضت عنج . و قولهم : عنج على شنج اى رجل على جمل يعنى مردى به روى شتر نشسته .
عنجة
(
anajat
) ا . ع . عنجة الهودج :
بازوى در هودج .
عنجج
(
anjaj
) ا . ع . بزرگ و كلان .
عنجج
(
onjoj
) ا . ع . ريحان دشتى .
عنجد
(
anjad
) و (
anjod
) و (
onjod
) ا . ع . مويز و يا نوعى از مويز . و مويز سياه و يا پستترين مويزها .
عنجد
(
anjad
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ابا عنجد يعنى از پدر و جد .
عنجدة
(
anjadat
) م . ع . عنجد العنب عنجدة : مويز گشت انگور .
عنجدة
(
anjadat
) ا . ع . نام مردى .
عنجرة
(
anjarat
) ا . ع . زن دلير بىباك .
عنجرة
(
anjarat
) م . ع . عنجر عنجرة : دراز كرد هر دو لب را و در پيچيد .
عنجرد
(
anjared
) ا . ع . زن سليطهء چيرهء بر شوى . و زن پليد زبان . و زن بدخوى .
عنجش
(
onjoc
) ا . ع . ترنجيده پوست .
و پير فانى .
عنجف
(
onjof
) ا . ع . خشك از لاغرى .
و كوتاه قامت در آمده اندام . و پير زنى كه بدين صفات متصف باشد نيز گويند .
عنجل
(
onjal
) ا . ع . راسو .
عنجل
(
onjol
) ا . ع . پيرى كه از كمى گوشت استخوانهايش برآمده باشد .
عنجوج
(
onjuj
) ا . ع . اسب جواد .
و شتر نيكو . و اول جوانى . ج : عناجيج .
عنجورة
(
onjurat
) ا . ع . غلاف شيشه .
عنجوف
(
onjuf
) ا . ع . خشك از لاغرى .
و كوتاه قامت در آمده اندام . و نيز پيره زنى كه بدين صفات متصف باشد .
عنجول
(
onjul
) ا . ع . نام جانوركى .
عنجه
(
onje
) ا . پ . سرشتگى و آغشتگى .
و فراهم آمدگى و گرد كردگى .
عنجهانية
(
onjoh niyat
) و (
onjoh niyyat
) ا . ع . گولى و نادانى . و بزرگ منشى . و بزرگى .
عنجهى
(
onjohiyy
) ا . ع . مرد گول سرگشته كه خود را ستايش كند . و نادان و متكبر .
عنجهية
(
onjohiyyat
) ا . ع . فلان فيه عنجهية : در فلانگولى و نادانى و يا بزرگ منشى و بزرگى مىباشد .
عند
(
and
) و (
end
) و (
ond
) ا . ع .
ناحيه و اطراف .
عند
(
anda
) و (
enda
) و (
onda
) ع .
ظرف مكان و ظرف زمان هر دو بمعنى نزد و پيش و نزديك و هرگاه اضافه شود ظرف زمان خواهد بود مانند عند الصبح و عند طلوع الشمس و كسر عين فصيحتر از فتحه و ضمهء آن است ، و از حروف جاره فقط بر سر آن من در مىآيد مانند : جئت من عنده : آمدم از پيش آن . و اين كلمه را در چند موقع استعمال مىكنند . قوله تعالى :
فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْراً فَمِنْ عِنْدِكَ
يعنى از فضل تو است . و گاه متضمن معنى حكم باشد ، مانند : هذا عندى افضل من هذا اى فى حكمى . و گاه در غير معنى ظرفيت استعمال مىشود و در اين صورت مراد از آن قلب و معقول است . و گاه براى برآغلانيدن بر چيزى استعمال مىگردد ، مانند : عندك فلان يعنى بگير فلان را . و گفتهاند عند اسم است مر مكان حضور حسى را . قوله تعالى :
فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرًّا عِنْدَهُ
. و مر حضور معنوى را . قوله تعالى :
قالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتابِ
. و يا از براى قرب و نزديكى .
قوله تعالى :
عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى
. و قوله :
إِنَّهُمْ عِنْدَنا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيارِ
. و يا از براى زمان حضور . مانند : الصبر عند الصدمة اولى .
و مانند جئتك عند طلوع الشمس .
و قول المولدين : كل عند لك عندى لا يساوى نصف عندى ، لحن . بارى و قولهم : عندم (
endemmo
) زيد اى عندى ام زيد يعنى در نزد من است مادر زيد .
عند
(
end
) ا . ع . قلب و دل و خاطر . و ادراك و اطلاع .
عند
(
anad
) ا . ع . جانب و طرف . يق :
يمشى وسطا لا عندا .
عند
(
enad
) ص . ع . طعن عند :
نيزهء چپ و راست زده شده .
عند
(
onod
) ص . ع . ج . عنود . و ج . عنيد .