تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2385

مساهمون:

ص٢٣٨٥

عقرب

(
aqrab
) ا . ع . گژدم . ج : عقارب . و دوال نعل . و دوالى كه بدان پاردم ستور را با زين بندند . و برج هشتم از بروج دوازده‌گانهء فلكى .

عقرب

(
aqrab
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حيوانى زهردار در ممالك حاره كه به فارسى كژدم گويند . و نام برج هشتم از بروج - دوازده‌گانهء فلكى . و عقرب پريشان : برقعى كه خانمها بر روى اندازند . و عقرب نيلوفرى : نام برج هشتم از بروج دوازده‌گانه .

عقرباء

(
aqrab '
) ا . ع . مؤنث عقرب .

عقربان

(
aqrob n
) ا . ع . نام گياهى .

عقربان

(
oqrob n
) و (
oqrobb n
) ا . ع . كژدم . و كژدم نر . كرمكى كه در گوش درآيد .

عقربانة

(
oqrob nat
) ا . ع . انه ذو عقربانة : او داراى پايدارى و ثباتى است كه مغلوب نمىشود .

عقربة

(
aqrabat
) ا . ع . عقرب ماده . و كنيزك نيك خدمت‌كنندهء دانشمند عاقل . و آهنى مانند مهميز كه در زين آويزند .

عقربخانه

(
aqrab - x ne
) ا . پ . سوزندان .

عقربك

(
aqrabak
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - و رمى با درد شديد كه در بن انگشتان دست و يا پا بروز كند و كژدمك نيز گويند و بتازى داخس نامند .

عقربه

(
aqrabe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تيغهء فلزى كوچك و باريك و متحركى كه در روى صفحهء ساعت جهة تعيين اوقات شبانروزى قرار مىدهند .

عقرة

(
aqrat
) و (
oqrat
) ا . ع . نازائى زن و جز آن .

عقرة

(
aqerat
) ص . ع . ماده شتر ترسان . و ماده شترى كه از عقر آب خورد .

عقرة

(
oqarat
) ا و ص . ع . شبه كه زنان با خود دارند تا آبستن نشوند . و منه قولهم : عقرة العلم النسيان . و سرج عقرة : زينى كه پشت شتر را ريش گرداند . و رجل عقرة : مردى كه شتران را خسته و مانده گرداند . و امراة عقرة : زنى كه در رحمش بيمارى باشد . و نيز عقرة : گزنده و يا گزندهء غير ذىروح .

عقرطل

(
aqartal
) و (
eqertel
) ا . ع . فيل ماده .

عقرى

(
aqr
) ا . ع . زن حايض . و درشتم زن گويند : عقرى حلقى : خسته باد جسد آن و برساد در گلوى وى دردى . الحديث : انه صلى اللّه عليه و آله لما قيل له ان صفية حايض فقال : عقرى حلقى . و نيز عقرى : ج . عقير .

عقرى

(
oqr
) ا . ع . زمين و آب و مانند آن .

عقز

(
aqz
) م . ع . با هم نزديك بودن مورچگان و مانند آنها در رفتار ( و الفعل من نصر ) .

عقش

(
aqe
) م . ع . عقش العود عقشا ( از باب نصر ) : خم داد آن چوب را . و عقش المال : فراهم آورد شتران را .

عقش

(
aqc
) و (
aqac
) ا . ع . سرشاخه‌هاى انگور . و بار درخت پيلو . و نام تره‌اى .

عقص

(
aqs
) م . ع . عقص شعره عقصا ( از باب ضرب ) : بافت موى آن را و تاب داد .

عقص

(
oqs
) ع . ج . اعقص و عقصاء .

عقص

(
aqas
) ا . ع . باصطلاح عروض : افگندن ميم مفاعلتن در بحر وافر و ساكن نمودن لام آن .

عقص

(
aqas
) م . ع . عقص عقصا ( از باب سمع ) : بخيل گرديد و بدخوى شد . و عقص الكبش : پيچان گرديد شاخ آن گوسپند . و عقص فلان : پيچيده گرديد انگشتان فلان بر يكديگر . و در آمد دندانهاى پيشين فلان در دهان وى .

عقص

(
aqes
) ا . ع . ريگ تودهء برهم نشستهء صعب المرور . و مرد بخيل و زشتخوى .

عقص

(
eqas
) ع . ج . عقصة .

عقص

(
oqos
) ا . ع . شكنبه . و مرد زفت .

عقصاء

(
aqs '
) ص . ع . مؤنث اعقص يعنى ميشى كه شاخ آن بر گرد گوش وى از جانب پس برآمده باشد . و زنى كه انگشتانش بر يكديگر پيچيده . و آنكه هر دو دندان پيشين وى در دهانش در آمده باشد .

عقصة

(
eqsat
) ا . ع . گيسوى بافته و تاب داده . ج : عقص .

عقصة

(
oqsat
) ا . ع . عقصة القرن : گره شاخ .

عقط

(
aqt
) ا . ع . سخت بستگى دستار .

عقط

(
aqt
) م . ع . عقط العمامة عقطا ( از باب فتح ) : سخت بست دستار را .

عقعق

(
aq'aq
) ا . ع . نام مرغى از جنس كلاغ و ابلق كه به فارسى عكه نامند .

عقعقة

(
aq'aqat
) ا . ع . آواز عقعق .

عقف

(
aqf
) ا . ع . روباه .

عقف

(
aqf
) م . ع . عقفه عقفا ( از باب ضرب ) : خم داد آن را .

عقفاء

(
aqf '
) ص . ع . مؤنث اعقف يعنى زن فقير محتاج .

عقفاء

(
aqf '
) ا . ع . آهنى كه در آن انحنا باشد و اطراف آن خميده بود . و گياهى مانند سداب كه گوسپند را مىكشد و بشتر ضرر نمىرساند .

عقفان

(
oqf n
) ا . ع . جد مورچگان سرخ . و نام گروهى از تازيان .

عقفرة

(
aqfarat
) م . ع . عقفرته