تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2109

مساهمون:

ص٢١٠٩
نام موضعى در مدينه كه در روز احد معسكر آن حضرت صلى اللّه عليه و آله بود .

شيخان

(
cix n
) ع . ج . شيخ .

شيخانه

(
cix ne
) ا . پ . دهليز .

شيخة

(
cayxat
) ا . ع . زن پير . و حنظل . و نام موضعى .

شيخة

(
cixat
) و (
ciyaxat
) ع . ج . شيخ .

شيخوخة

(
cayxuxat
) و

شيخوخية

(
cayxuxiyyat
) م . ع . شاخ شيخا و شيخوخة و شيخوخية . مر شيخ .

شيخوخيت

(
cayxuxiyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيرى و كهن سالى و پيرشدگى .

شيخون

(
cayxun
) ا . ع . شيخ و مرد سالديده كه سالديدگى در آن آشكار و هويدا باشد و يا از پنجاه و يا پنجاه و يك تا آخر عمر و يا تا هشتاد سالگى .

شيد

(
cayd
) ا . پ . زرق و سالوسى و ساختگى و فريب و مكر و حيله و ريا و تزوير .

شيد

(
cayd
) م . ع . شاد الحائط شيدا ( از باب ضرب ) : اندود كرد ديوار را به گچ و آهك و جز آن . و بلند گردانيد ديوار را . و شاد فلان : هلاك شد فلان .

شيد

(
cid
) ا . پ . آفتاب . و نور و روشنائى . و هر چيز بسيار روشن و كثير الشعاع . و چشمهء آفتاب . و افسون . و جادو و سحر . و نيرنگ و شرم و حيا و خجالت و شرمسارى . و نام پسر افراسياب . و شيد آهرمن : خيالات زشت و تصورات باطل .

شيد

(
cid
) ا . ع . هر چيز كه بدان ديوار را اندايند مانند آهك و گچ و جز آن .

شيدا

(
cayd
) ص . پ . ديوانه و لا يعقل و بىعقل و بىهوش . و آشفتهء از عشق .

شيداب

(
cid b
) ا . پ . نام كسى كه معتقد بالوهيت خاك بوده مانند آنكه معتقد بالوهيت آتش باشد .

شيدآراد

(
cid - r d
) ا . پ . نام جرم كرهء مشترى .

شيد اسب

(
cayd - asb
) و

شيد اسپ

(
cayd - asp
) ا . پ . نام وزير طهمورس .

شيد اسپهبد

(
cid - espah - bod
) ا . پ . روح القدس .

شيدان

(
cid n
) ا . پ . خوان طعام .

شيد اندود

(
cid - andud
) ص . پ . اندود شده .

شيدانه

(
cid ne
) ا . پ . درخت عناب . و خود عناب .

شيدائى

(
cayd i
) ا . پ . آشفتگى و جنون و بىعقلى و ديوانگى .

شيدخ

(
cidax
) ا . پ . اسب نرى كه دور مىكند اسبهاى اسبهاى ديگر را از رمهء خود . و اسب جلد و چابك .

شيدرنگ

(
cid - rang
) ا . پ . نام فيلسوفى كه طبيعت را واجب الوجود مىداند .

شيدسب

(
cayd - sab
) ا . پ . نام پسر گشتاسب .

شيدوش

(
ciduc
) ا . پ . نام پسر گودرز .

شيده

(
cide
) ا . پ . آفتاب . و نور . و هر چيز بسيار روشن و كثير الشعاع . و روشنائى بسيار . و نام پسر افراسياب . و نام معمارى كه بنا كرد هفت گنبد بهرام گور را و شهر آمل را بجايزه گرفت .

شيده

(
cide
) ا . پ . اسب .

شيذارة

(
ciz rat
) ص . ع . رجل شيذارة : مرد صاحب غيرت .

شيذة

(
cizat
) ا . ع . هيئت عمامه بستن . يق : انه الحسن الشيذة اى حسن الاعتمام .

شيذر

(
cayzar
) ا . ع . گوآب . و نام شهرى .

شيذر

(
cizar
) ا . پ . يكى از نامهاى خداوند عالم .

شيذمان

(
cayzam n
) و (
cayzom n
) ا . ع . گرگ .

شيذمانة

(
cayzom nat
) ا . ع . ماده شتر جوان تيزرو . و نام درختى . و شوى و شوهر .

شيذير

(
cizir
) ا . پ . يكى از نامهاى خداوند عالم .

شير

(
cir
) ا . پ . حيوانى چارپا و سبع و درنده از نوع گربه كه بتازى اسد گويند . و نام يكى از دوازده پهلوان ايران . و نام برج پنجم از دوازده برج فلكى . و ببر . و شير آبى : نهنگ . و تمساح . و شير البشر : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و شير چرخ و شير آسمان و شير سپهر و شير فلك و شير گردون و شير مرغزار فلك : برج اسد . و آفتاب . و شير خدا : حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب . و شير سيستان : رستم دستان . و شير شادروان : تصوير شيرى كه در پرده و سراپرده و سايبان نقش مىكنند . و شير شرزه : شير برهنه دندان و خشمگين . و شير شرزهء غاب : حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب . و شير گنجشك : وركاك كه پرنده‌ايست بزرگ و مردارخوار . و شير مگس : عنكبوت .

شير

(
cir
) ا . پ . مايعى سپيد و شيرين كه از پستان همهء حيوانات پستاندار ترشح مىكند و بتازى لبن گويند . و شير خام خوردن : غفلت كردن . و خام طمع بودن . و شير خورانيدن : شير دادن بچه و ارضاع كردن . و شير خوردن : مكيدن شير . و شير شنجرف‌گون : شراب سرخ . و شير مرغ : هر چيز كه وجود نداشته باشد . و از شير باز كردن : منع ترضيع از بچه