طايفهاى از تازيان .
شيبانيدن
(
cib nidan
) ف م . پ .
آرد گندم و جز آن را در آب آميختن . و لرزانيدن و لرزيدن كنانيدن .
شيب پالا
(
cib - p l
) ا . پ . ترش پالا و ظرفى سوراخ سوراخ كه بدان چيزها را صاف كنند و پالوده سازند .
شيبة
(
caybat
) ا . ع . ريش و لحيه .
شيبة
(
caybat
) م . ع . شاب شيبا و شيبة .
مر . شيب .
شيبنده
(
cibande
) ص . پ . آميخته و بر هم زده . و لرزان .
شيبور
(
caybur
) ا . پ . شيپور . مر .
شيپور .
شيبه
(
cibe
) ا . پ . تيرانداز .
شيبيدن
(
cibidan
) ف ل و م . پ .
مخلوط شدن و آميخته شدن . و مخلوط و آميخته كردن . و لرزيدن و جنبيدن و طپيدن .
شيبين
(
cibin
) ص . پ . پائينتر و پستتر و فرودتر .
شيپور
(
caypur
) و (
cipur
) ا . پ .
نفير و ناى رومى . و نفيرى برنجين كه دهان گشادى دارد و از قديم الايام آن را در جنگ مىنواختند .
شيپورچى
(
caypur - ci
) و
شيپورزن
(
caypur - zan
) ا . پ . آنكه شيپور مىنوازد .
شيپوى
(
caypuy
) ا . پ . شكپوى و آواز پاى كسى كه آهسته در شب راه رود . و صداى آهستهاى كه در خواب از مردم برآيد . و خرخر خواب .
شئة
(
ce'at
) ا . ع . خواهش و اراده . و اختلاط رنگ .
شئة
(
ce'at
) م . ع . شاء شيئا و شئة .
مر . شيئ .
شية
(
ciyat
) ا . ع . نشان . و لكه . و داغ .
و رنگى كه مخالف رنگ ساير اندام باشد .
ج : شيات . قوله تعالى :
لا شِيَةَ فِيها
اى ليس فيها لون يخالف سائر لونها . و گوسپند و شاة . و شية الفرس : رنگ اسب .
شية
(
ciyat
) م . ع . و شى الثوب و شيا و شية ( از باب ضرب ) : نگارين كرد و آراست جامه را و نيكو نمود آن را . و نيز وشى وشية : دروغ گفتن . و آراستن سخن بدروغ .
و بسيار شدن اهل قبيله و فرزندان . و زادن .
يق : ما وشت هذه الماشية عندى بشيئ اى ما ولدت . المثل : الليل طويل و لا اش شيته يعنى شب دراز است ولى بيدار نمىشوم بجهة فكر و تدبير امرى كه مىخواهم آن را درست كنم . و قال فى القاموس : لا تعرف صيغةاش و لا وجه تصريفها . و قال فى المعيار : انها صيغة المضارع للمتكلم و لا ناهية سقطت ياء الكلمة بها و الاصل اشى من باب دعى من الوشى بمعنى النقش ثم كسرت الهمزة لا تباع كسرة الشين و المعنى لا انقش نقش الليل بسهرى فى نبذ منه و بنومى فى نبذ للفكر و تدبير ما اريدان ادبره لانه طويل .
شيت
(
cit
) ا . پ . انيسون و يا شبت .
شيتان
(
cayt n
) ا . ع . گروه اندك از ملخ و جز آن .
شيترك
(
caytarak
) و
شيتره
(
caytare
) ا . پ . شاهتره .
شيتعور
(
cayta'ur
) و
شيتغور
(
caytaqur
) ا . ع . جو و شعير .
شيث
(
cis
) ا . ع . نام پسر آدم و وصى او . و اول كسى كه خانهء كعبه را به گل و سنگ بنا كرد .
شيح
(
cayh
) م . ع . شاح الرجل على حاجته شيحا ( از باب ضرب ) : ترسيد آن مرد در حاجت خود و احتراز نمود . و شاح فى الامور : جد كرد در كارها .
شيح
(
cih
) ا . ع . گياهى كه به فارسى در منه گويند .
شيح
(
cayh
) ا . ع . برد يمانى .
شيح
(
cih
) ا . ع . نوعى از چادرهاى يمن .
و مرد جد در كارها . و مرد بر حذر . ج : شياح .
شيحان
(
cayh n
) ا . ع . غيور . و صاحب رشد . و مرد بر حذر و بيمناك و ترسو .
شيحان
(
cayh n
) و (
cih n
) ا . ع .
دراز از هر چيزى . و اسب سخت نفس . و آنكه در دويدن نرمى كند .
شيخ
(
cayx
) ا . ع . مرد مسن و سالديده كه سالديدگى در او هويدا و آشكار باشد و يا از پنجاه يا پنجاه و يكسالگى تا آخر عمر و يا تا هشتاد سالگى . و خواجه . و صاحب راى صائب . و دانشمند . ج : شيوج و شيوخ و اشياخ و شيخة و شيخة و شيخان و مشيخة و مشيخة و مشيوخاء و مشيخاء و مشايخ . و نيز شيخ : نام درختى . و شيخ الشيوخ :
رئيس علما و حكما . و شيخ المراة : شوى زن . و شيخ المرسلين : نوح پيغمبر .
و شيخ النار : ابليس . و رستاق الشيخ :
موضعى در اصفهان .
شيخ
(
cayx
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مرد كهن سال و پير . و خواجه . و مراد و مرشد .
و شيخ الاسلام : لقبى است كه از جانب دولت داده مىشود . و شيخ الرئيس : لقب شيخ بزرگوار ابو على حسين بن سينا . و شيخ طريقت : پير طريقت و مرشد كامل . و شيخ نجدى : ابليس .
شيخ
(
cayax
) م . ع . شاخ شيخا و شيوخة و شيوخية و شيخوخة و و شيخوخية ( از باب ضرب ) : پير گرديد .
و خواجه شد .
شيخان
(
cayx ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه