شگوفهء سر كودك : بيمارى كه موى سر و موى مژه را مىريزاند . و شگوفه كردن :
شكوفه كردن .
شگوله
(
cogule
) ا . پ . گردكانى كه پوست آن كلفت باشد و به دشوارى شكافته شود .
شگون
(
cogun
) ا . پ . فال نيك و تفأل خير و فال ميمون و مبارك .
شگونه
(
cogune
) ص و م ف . پ . واژگونه و سرنگون و منعكس و زير و زبر و زير و بالا .
شگونيا
(
caguniy
) ا . پ . فالگو و فالگير و غيبگو .
شل
(
cal
) ا و ص . پ . كسى كه با دست نمىتواند چيزى را بگيرد مانند كسى كه دست او افليج شده و در اراده و اختيار وى نباشد . و شيشله . و دست و پاى از كار مانده . و شل شدن : از كار بازماندن دست و پا كه در ارادهء شخص نباشد . و نيز شل : پوست نازك رنگينى كه در ميان درز كفش و يراق زين اسب و جز آن از براى خوشآيندگى بدوزند و بعضى از يراق اسب را نيز به آن دوزند . و ران آدمى و ران ساير حيوانات . و نام شهرى از محال مغان . و شل دست : فالج در دستها .
شل
(
cel
) ا . پ . نيزهء كوچك كه گاه دو پره و سه پره سازند و يكدستهء آن را كه عبارت از پنج و يا ده عدد باشد بر دست گيرند و يك يك بجانب دشمن اندازند . و تبر . و نيزهء بلند ماهيگيرى .
شل
(
cel
) و (
col
) ا . پ . ميوهاى گرد مانند بهى كه طعمش با تلخى آميخته است و از آن مربا سازند .
شل
(
col
) ص . پ . نرم . و سست و ضعيف و ناتوان . و شل كردن : سست كردن .
شل
(
call
) م . ع . شله شلا و شللا ( از باب نصر ) : راند آن را و دفع نمود . و شل الثوب شلا و شلالا : سبك دوخت جامه را . و شلت العين دمعها : باريد چشم اشك خود را و فروريخت . و شلت يده شلا و شللا ( از باب سمع ) : تباه شد دست او و خشك گرديد . و كذا شلت يده ( مجهولا ) . و دربارهء كسى كه خوب تير اندازد و نيك نيزه زند گويند : لا شل عشرك اى اصابعك : تباه مباد ده انگشت تو .
شلا
(
cal
) ا . ع . اندام با گوشت . و تن از هر چيزى .
شلاء
(
call '
) ص . ع . مونث اشل . يق :
امراة شلاء : زن تباه دست . و يد شلا :
دست تباه و خشك . و عين شلاء : چشمى كه بينائى آن رفته باشد .
شلافة
(
call fat
) ا . ع . زن زانيه .
شلافگى
(
call fagi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بىحياگرى و بيشرمى و بىآزرمى و بيشتر در زنان گويند .
شلافه
(
call fe
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - زن بىشرم و بىحيا . و زن مدخوله .
شلاق
(
cal q
) ا . ع . گستاخ و جسور و بىادب . و فتنهانگيز . و عصا . و چماق .
و تازيانه و شلاق . و زدن با تازيانه .
شلاق
(
call q
) ا . ع . زنبيل گدايان و مسكينان و سائلان . و خريطهء كوچك .
شلاق
(
call q
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تازيانهاى كه از چرم سازند . و شلاق درآوردن : گدائى كردن و سؤال نمودن .
و سخت روئى كردن در سؤال .
شلال
(
cel l
) ا . پ . آجيدهء درشت . و بخيهء درشت . و هر چيز ريشه مانند آويخته از جائى .
شلال
(
cel l
) ا . ع . گروه پراكنده و پريشان . و گروهى كه شتران را رانند . يق :
جاؤ اشلالا اى جاؤوا يطردون الابل .
شلال
(
cel l
) م . ع . شل شلا و شلالا .
مر . شل .
شلال
(
cal le
) ا . ع . در دعا مىگويند :
لا شللا و لا شلال يعنى تباه مباد دست تو .
شلال
(
call l
) ص . ع . رانندهء تند و تيز .
شلايا
(
cal y
) ع . ج . شلية .
شلايين
(
cal yin
) ا . پ . ابرام و تقاضاى بطور افراط .
شلايينى
(
cal yini
) ا . پ . شوخى . و چسبيدگى به كار .
شلبثا
(
calbes
) ا . ع . نام معجونى .
شلپوى
(
calpuy
) ا . پ . آواز پا هنگام راه رفتن .
شلة
(
collat
) ا . ع . نيت . و نيت سفر و قصد سفر .
شلة
(
collat
) و (
callat
) ا . ع . كار دور .
شلتاق
(
calt q
) و (
celt q
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - منازعهء با كسى در باب دلايل دروغ . و تهمت . و نزاع شرعى . و همهمه و غوغا . و اجحاف .
شلتوك
(
caltuk
) ا . پ . شالى و برنجى كه هنوز از پوست بر نياورده باشند .
شلتوك كارى
(
caltuk - k ri
) ا . پ .
زراعت برنج .
شلته
(
calte
) ا . پ . جاى مردار و ناپاك .
و موضعى كه در آن سرگين و پليدى و خاكروبه و جز آن ريزند و مزبله .
شلثان
(
cols n
) ا . ع . پادشاه و سلطان .
شلجم
(
caljam
) ا . ع . مأخوذ از شلغم فارسى و بمعنى آن .
شلح
(
colh
) ع . ج . شلحا و شلحاء .
شلحا
(
calh
) و
شلحاء
(
calh '
) ا . ع .
تيغ تيز . ج : شلح .
سلحف
(
cellahf
) ص . ع . مضطرب در خلقت . و احمق فربه .