تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2028

مساهمون:

ص٢٠٢٨
دست او از سرما و جز آن . و شرث السهم ( مجهولا ) : ناراست و ناهموار گشت آن تير .

شرث

(
cares
) ص . ع . سيف شرث : شمشير تيز و تند .

شرثة

(
carsat
) ا . ع . كفش كهنه و فرسوده .

شرج

(
carj
) ا . ع . آب راههء از زمين سنگلاخ بسوى زمين نرم . ج : شراج و شروج . و خريطه و كيسه . و سپاه . و انجمن . و شراكت . و طريقه و وضع . و رنگ . و زوج و جفت . و شباهت . و مانند . و نوع و گونه . و گروه . و روغن كنجد . و انبازى . و طبيعت و خو . يق : فلا رايهم رائى و لا شرجهم شرجى اى طبيعتى . و هما شرج واحد اى ضرب واحد . و نام جائى . و نام وادى . و نام آبى . و شرج العجوز : موضعى نزديك مدينه .

شرج

(
carj
) م . ع . شرجه فى الامر شرجا ( از باب نصر ) : انبازى داد او را در آن كار . و شرج الشراب بالماء و غيره : آميخت آن شراب را با آب و جز آن . و شرج الشيئ : فراهم كرد آن چيز را . و شرج فلان : دروغ بربست فلان بر كسى . و شرج العيبة و الخريطة : درهم آورد گوشه‌هاى آن جامه‌دان و خريطه را . و نيز شرج : برهم نهادن خشت . و شكافتن چيزى را .

شرج

(
caraj
) ا . ع . جاى فراخ از وادى . و گوشهء جامه‌دان و جوال و جز آن . ج : اشراج . و راه كهكشان . و فرج زن . و محلى كه ما بين فرج و مقعد مىباشد . و مجمع حلقهء دبر كه منطبق مىگردد . و برهنگى و كفتگى كمان .

شرج

(
caraj
) م . ع . شرجت الدابة شرجا ( از باب سمع ) : اشرج گرديد آن ستور .

شرجان

(
carj ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو فرقه و دو گروه . و هر دو رنگ مختلف . و قولهم : اصبحوا فى هذا الامر شرجين اى فرقتين .

شرجب

(
carjab
) ا . ع . دراز . و دراز پاى بزرگ استخوان . و اسب نجيب .

شرجبان

(
carjab n
) و (
corjab n
) ا . ع . گياهى مانند گياه بادنجان كه بدان پوست پيرايند .

شرجة

(
carjat
) ا . ع . گوى كه در آن پوست گسترده آب ريزند تا شتران در وى خورند . و نام شهرى در كنار درياى يمن .

شرجع

(
carja '
) ا . ع . طويل و دراز . و ماده شتر دراز . و چوب دراز چهار پهلو . و تخت . و نعش و جنازه .

شرجعة

(
carja'at
) م . ع . كرانه و پهلوى چيزى را برابر كردن و چون خواهى چوب چهار پهلو را برابر كرده گوئى شرجعها شرجعة يعنى كرانهء آن را برابر ساز .

شرح

(
carh
) ا . ع . كشف . و گشايش و فتح . و فهم . و بيان . و بريدگى و قطع . و ربودگى بكارت . و توسيع در چيزى . و مجامعت زن بقفا افتاده . و شرح اللحم : بريدگى گوشت بدرازا . و بنوشرح : نام بطنى از تازيان .

شرح

(
carh
) م . ع . شرح شرحا ( از باب فتح ) : پيدا و نمايان كرد . و بريد . و گشاد . و دريافت . و شرح البكر : ربود دوشيزگى آن دوشيزه را . و شرح الله صدره للاسلام : وسعت دهاد خداوند سينهء او را از براى قبول اسلام و حق . و شرح الجارية : ستان كرده گائيد آن كنيزك را . و شرح الشيئ : فراخ كرد آن چيز را . و شرح الغامض : بيان كرد سخن پوشيده را .

شرح

(
carh
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تفسير و بيان و فروزش و نميرا و توضيح . و تأويل و تعبير . و تفصيل . و بيان مشكلات هر كتابى . و دليل . و توصيف . و ادا . و ارزش . و شرح تجريد : نام كتابى در عقايد شيعه از ملا على قوشچى و متن آن كه مسمى بتجريد است از خواجه نصير الدين طوسى . و شرح كردن : بيان كردن و تفسير نمودن . و شرح كشاف خواندن : پر حرفى كردن و هرزه‌گوئى نمودن . و شرح و بسط : توضيح و تفصيل .

شرح

(
carah
) ا . پ . بند جامه . و طناب خيمه . و كهكشان .

شرحاف

(
cerh f
) ا . ع . پيكان پهن . و كسى كه پشت پايش پهن و عريض بود .

شرحب

(
carhab
) ا . ع . طويل و دراز . و نام مردى .

شرحبان

(
carhab n
) ا . ع . نام درختى .

شرحبيل

(
corahbil
) ا . ع . نام مردى .

شرحة

(
carhat
) ا . ع . پارهء گوشت بدرازا بريده . و گوشت آهوى خشك‌شدهء قديد ناكرده .

شرحوار

(
carh - v r
) ص . پ . شرح نما و مانند شرح . و تعبيركنان .

شرحوف

(
corhuf
) ا . ع . كسى كه مستعد و آمادهء بر حملهء دشمن بود .

شرحه

(
carhe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پاره و قطعهء از گوشت و جز آن .

شرحه‌شرحه

(
carhe - carhe
) م ف . پ . پاره‌پاره و قطعه قطعه و پارچه پارچه .

شرخ

(
carx
) ا . ع . اصل و بن . و كرانهء برآمدهء از هر چيزى . و كرانهء سوفار . و اول جوانى . و نتاج هر سالهء شتر . و اول كار .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2028 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )