تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2030

مساهمون:

ص٢٠٣٠
استخوانهاى پهلو كه سوى شكم واقع شده . و شتر مقيد . و شتر يك پاى پى كرده . و بلا . و اول سختى . ج : شراسيف . يق : اصاب الناس الشراسيف اى اوائل الشدة .

شرشر

(
carcar
) ص . ع . شواء شرشر : بريان خون چكان و يا روغن چكان .

شرشر

(
carcar
) و (
cercer
) ا . ع . گياهى كه بر زمين همچو رسن دراز رويد .

شرشر

(
car - car
) و (
cor - cor
) ا . پ . آواز ريختن آب . و آواز ريزش باران . و شدت باران .

شرشرة

(
carcarat
) ا . ع . رخت و سامان و بار و بنه . و لرزش . و جنبش دم . ج : شراشر . و نام مردى .

شرشرة

(
carcarat
) م . ع . شرشره شرشرة : پاره كرد آن را . و شرشر الشيئ : گزيد آن چيز را پس شكست آن را . و شرشر فى ثيابه : كميز كرد در جامهء خود . و شرشرت الحية : گزيد آن مار . و شرشرت الماشية النبات : خورد چاروا آن گياه را . و شرشر السكين : تيز كرد آن كارد را بر سنگ .

شرشرة

(
cercerat
) ا . ع . پاره و قطعهء از هر چيزى . و نام گياهى . ج : شراشر .

شرشق

(
cerceq
) ا . ع . شقراق كه مرغى است كوچك خجك‌دار .

شرشور

(
corcur
) ا . ع . نام مرغى .

شرص

(
cars
) ا . ع . سختى و درشتى . و شدت . و هنگفتى .

شرص

(
cars
) م . ع . شرصه بكلامه شرصا ( از باب نصر ) : سبقت كرد و پيشى نمود وى را بسخن . و شرص فلانا : نشكنج گرفت فلان را . و شرص الشيئ : درشت و غليظ شد آن چيز . و شرصه : كشيد آن را و جذب كرد . و نيز شرص . نخستين برفتار آمدن شتر بچه . و كشيدن . و بريدن .

شرص

(
cers
) و (
cors
) ا . ع . نزعة و بيموئى كنار پيشانى نزديك صدغ . ج : شرصة و شراص .

شرص

(
caras
) ا . ع . بريدگى در بينى ماده شتر يعنى بينى آن را رخنه كرده رسن مهار را در آن كنند تا مطيع‌تر و شتاب‌تر باشد . و پندى از پندهاى كشتىگيران كه حريف‌ها بر كمر خود گرفته بر زمين زنند . و درشتى زمين .

شرص

(
caras
) م . ع . شرصت الارض شرصا ( از باب سمع ) : درشت گرديد آن زمين .

شرصة

(
cerasat
) ع . ج . شرص .

شرصتان

(
cersat ne
) و (
corsat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو كرانهء از پيشانى يعنى آنجائى كه ابتداى بىموئى و نزعة است .

شرط

(
cart
) ا . ع . پيمان . و لزوم . و لازم گرفتگى چيزى در بيع و مانند آن . و تعليق چيزى به چيزى . و نشتر . ج : شروط . المثل : الشرط املك عليك ام لك . و مرد ناكس و لئيم و فرومايه . ج : اشراط . و ذو الشرط : لقب عدى بن جبلة كه قرار داد با قوم خود تا مردگان را دفن نكنند مگر آنكه جاى قبر را او نشان فرمايد .

شرط

(
cart
) م . ع . لازم گردانيدن چيزى را . و لازم گرفتن چيزى در بيع و مانند آن . و تعليق كردن چيزى را به چيزى ( و الفعل من ضرب و نصر ) . يق : شرط عليه كذا فى البيع و نحوه اى الزمه اياه فالزم هو . و شرط الحاجم : نيشتر زد آن حاجم .

شرط

(
cart
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيمان و پيغان و عهد و قرارداد . و قرارنامه . و قول و اقرار . و اتفاق . و تحديد . و فصل و بند . و فرض . و گرو و پسمان . و شرط بستن : پيمان بستن و عهد كردن و قراردادها . و گرو بستن . و شرط نمك : ملازمت . و خدمتگارى و نوكرى و خدمت . و به شرط آن : كلمه‌اى كه در تعليق چيزى به چيزى گويند .

شرط

(
carat
) ا . ع . نشان و علامت . و هر آب راههء خرد كه از مقدار ده گز آيد . و اول هر چيزى . و ستور ريزه و بلايه . و مردم سفله و ناكس . و مهتر قوم و شريف قوم . ج : اشراط و ج ج : اشاريط . و اشراط الساعة : علامات قيامت .

شرط

(
carat
) م . ع . شرط الرجل شرطا ( از باب سمع ) : در كار سخت و بزرگ افتاد آن مرد .

شرط

(
corat
) ا . ع . ج . شرطة .

شرطان

(
carat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو ستارهء درخشان در برج حمل كه بمنزلهء دو شاخ آنست . و اولين منزل از منازل قمر .

شرطة

(
cortat
) ا . ع . شرط و پيمان . و اعوان و انصار و اولياى مرد . و چاووش شحنه . و سرهنگ شحنه . و هر چيزى كه معلق كنند آن را به چيزى . يق : خذ شرطتك . و اول گروهى از لشكريان كه در جنگ حاضر شده و آمادهء مرگ باشند . و پيادهء كوتوال . ج : شرط . و صاحب الشرطة : حاكم . و يا شرطة الله اى يا انصار اللّه .

شرطونية

(
cartuniyyat
) ا . ع . دست عهد و پيمان دادن به كسى براى ارشاد و رياست .

شرطه

(
corte
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قاضى بيع و شرا . و محافظ پادشاه و قراول آن . و سياه‌پوش و لباس سوكوارى پوشيده . و ميمون و خجسته . و مطبوع و موافق و پسنديده . و باد شرطه : باد موافق .

شرطى

(
corti
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - قراول . و موافق . و شايسته . و مطبوع . و بختيار و فرخنده و نيكبخت . و ثبات . و تحويلدار نقدى . و تجسس‌كننده و سؤال‌كننده .