تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1973

مساهمون:

ص١٩٧٣

سيداق

(
sayd q
) ا . ع . نام درختى قوى ساق‌دار كه پوست آن سوزنده است و با خاكستر چوب آن ريسمان كتان را سپيد كنند .

سيدان

(
sayyed ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه السيدان : حضرت امام حسن و حضرت امام حسين .

سيدانة

(
sid nat
) ا . ع . گرگ .

سيدة

(
sidat
) ا . ع . مؤنث سيد گرگ ماده . و شير ماده .

سيدة

(
sayyedat
) ا . ع . مؤنث سيد . مر . سيد . و سيدة المخدرات : از القاب زن پادشاهان و امراى بزرگ مىباشد . و سيدة نساء العالمين : لقب حضرت فاطمه سلام اللّه عليها .

سيدخانه

(
sid - x ne
) ا . پ . - مأخوذ از صحت خانه - جاى لازم و بيت الخلاء .

سيدره

(
sidare
) ا . پ . نوعى از لعب و بازى .

سيدودة

(
saydudat
) م . ع . ساد سودا و سيادة و سيدودة . مر . سيادة .

سيدى

(
saydi
) ا . پ . چرغد و نوعى از ملخ .

سيدى

(
sayyedi
) و (
sidi
) ع . كلمهء ندا يعنى اى آقاى من و مولاى من .

سيدى

(
saydiyy
) ا . ع . آقائى و رياست .

سيذاق

(
sayz q
) ا . ع . چرغ .

سيذقان

(
sayzaq n
) و (
sayzoq n
) ا . ع . نوعى از چرغ .

سيذنوق

(
sayzanuq
) ا . ع . نوعى از باز و شاهين .

سيذونيق

(
sayzuniq
) ا . ع . نوع بزرگ از چرغ .

سير

(
sayr
) ا . ع . دوال . ج : سيور . و نام شهرى .

سير

(
sayr
) م . ع . سار سيرا و مسيرا و تسيارا و مسيرة و سيرورة ( از باب ضرب ) : رفت . و راند ( لازم و متعدى ) . يق : سار زيد اى ذهب . و ساره و ساربه اى اذهبه . المثل : سر عنك اى تغافل و احتمل و فيه اضمار كانه قال سر و دع عنك المراء و الشك . و نيز سير : بدوال زدن كسى را .

سير

(
sayr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گشت و تفرج و گردش . و سفر و سياحت و رفتار و حركت و حركت آهسته . و تماشا . و نمايش . و منظر مطبوع و خوش‌آيند . و اشتغال بهر چيز خوش‌آيند و حيرت‌انگيزى . و سير رفتن : گردش رفتن و گردش كردن . و روان شدن و رفتن . و تماشا رفتن . و نگريستن . بهر چيزى جهة تماشا . و سير كردن : سياحت كردن . و گردش كردن و تفرج نمودن . و حركت كردن . و سير نمودن : مسافرت كردن و سياحت نمودن . و سير و شكار : تفرج و شكار . و شكار بطور تفرح و اشتغال .

سير

(
sir
) ا و ص . پ . كسى كه ميل و شهوت طعام نداشته باشد ضد گرسنه . و بىميل و بىرغبت و بيزار . و آسوده . و پر و سرشار . و متنفر . و وزنه‌اى معادل 16 مثقال كه چهل يك من تبريز باشد . و نام شهرى . و سير آمدن : متنفر شدن و بيزار شدن و ملول شدن . و بىنياز شدن . و بتنگ آمدن . و سير شدن : خوردن طعام و شراب باندازه‌اى كه بىرغبت گردد . و مستغنى شدن . و آرميدن . و بىميل و رغبت گشتن . و سير كردن : دادن طعام و يا شراب باندازهء بىرغبتى و دفع شهوت طعام نمودن .

سير

(
sir
) ا . پ . گياهى مانند پياز . و بيخ غده‌اى شكل آن گياه . و نوعى از كرفس آبى .

سير

(
siyar
) ع . ج . سيرة .

سير

(
siyar
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سيرتها و روشها . و كارها . و پادشاه نيكو سير : پادشاه نيكو كردار .

سير

(
sayar
) ا . ع . موضعى ميان بدر و مدينه كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله غنائم بدر را در آنجا تقسيم فرمود .

سيراء

(
siyar '
) ا . ع . نوعى از چادر كه خطوط زرد دارد و يا از ابريشم زرد بافته شده . و طلاى خالص . و پردهء دل . و پوست كه بهسته چفسيده باشد . و شاخ خرما بن . و نام گياهى .

سيراب

(
sir - b
) ص . پ . تر و مرطوب و نمدار و آبدار . و پر از آب . و تازه و با طراوت . و شكوفه‌كننده و گل‌دهنده . و سيراب كردن : آب دادن و دفع عطش كردن و فرونشاندن تشنگى را . و سيراب گشتن : فرونشستن تشنگى و بر طرف شدن عطش . و به قدر كفايت آبيارى شدن .

سيراب

(
sir b
) ا . پ . سير . و يك نوع طعامى كه از سير و شكنبهء گوسپند و يا گاو ترتيب دهند .

سيرابه

(
sir - be
) ا . پ . يك نوع نان خورشى كه از ماست و سير ترتيب دهند .

سيرابه‌پز

(
sir - be - paz
) ا . پ . كسى كه سيرابه درست مىكند .

سيرابى

(
sir - bi
) ا . پ . طراوت و تازگى و آبدارى و رطوبت . و سيرى از شرب آب .

سيراچه

(
sir - ce
) ا . پ . سراچه و سرا - پرده . و حصارى كه از خيمه و چادر باشد .

سيراف

(
sir f
) ا . پ . نام شهرى قديم در كنار خليج فارس .

سيران

(
sayr n
) ا . ع . سير و گردش براى تفرج . و خرسندى . و تماشا .

سيران

(
sayr n
) ع . ج . سور .

سيرانگاه

(
sayr n - g h
) ا . پ . جاى تفرج و تماشا .