تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1972

مساهمون:

ص١٩٧٢

سيچ

(
sic
) ا . پ . سيج و رنج و محنت و مشقت . و ترتيب و تهيه و ساز .

سيچقان سيچقان‌ئيل

(
sicq n - il
) ا . پ . سال موش بدانكه حكما و منجمين تركستان را دورى است كه بر دوازده مىگردد و آن را دور اثنا عشرى گويند و در اين دور هر سالى را باسم جانورى موسوم نموده و ابتداى اين دور را از بودن آفتاب در نيمهء دلو دانند و اول آن سيچقان‌ئيل و سپس اودئيل و سيوم بارس بارس‌ئيل و چهارم توشقان‌ئيل و پنجم لوىئيل و ششم ئيلان‌ئيل و هفتم يونت‌ئيل هشتم قوىئيل نهم پيچىئيل دهم تخاقوىئيل يازدهم ايت‌ئيل دوازدهم تنگوزئيل .

سيچغنه

(
sicoqane
) و (
sicaqane
) ا . پ . پرندهء شكارى از جنس زرد چشم و

سيچيدن

(
sicidan
) ف م . پ . مهيا ساختن و ترتيب دادن و ساز كردن كارى . و سنجيدن و وزن كردن .

سيح

(
sayh
) ا . ع . آب روان . و نوعى از چادر . و گليم خطدار .

سيح

(
sayh
) م . ع . ساح سيحا و سيحانا و سياحة . مر . سياحة .

سيحان

(
sayh n
) ا . ع . نام دهى ببلقاء كه قبر حضرت موسى در آنجاست .

سيحان

(
sayah n
) م . ع . ساح سيحا و سيحانا و سياحة . مر . سياحة .

سيحف

(
sayhaf
) و (
sihaf
) و (
seyahf
) ا . ع . پيكان پهن . و پيكان دراز .

سيحفانى

(
sayhaf niyy
) ص . ع . رجل سيحفانى اللحية : مرد دراز ريش .

سيحفى

(
sayhafiyy
) ص . ع . رجل سيحفى اللسان : مرد چرب زبان . و رجل سيحفى اللحية : مرد دراز ريش .

سيحوج

(
sayhuj
) ا و ص . ع . خر دوندهء بسيار بتعجيل و شتاب . و نام موضعى .

سيحون

(
sayhun
) ا . پ . نام رودى در تركستان كه سرچشمهء آن در خجند در دامنهء كوههاى بلور است و پس از طى 1500 كيلومتر در درياچهء آرال مىريزد .

سيخ

(
sayx
) و

سيخان

(
sayax n
) م . ع . ساخ سيخا و سيخانا ( از باب ضرب ) : در آمد در چيز نرم و استوار گرديد .

سيخ

(
six
) ا . پ . با بزن و قطعهء آهنينى دراز و باريك كه پارچه‌هاى گوشت را بر آن كشيده كباب كنند . و قطعهء چوبينى كه بدان دهان جوال را محكم كنند . و هر چيز راست و سخت و نوك تيز مانند خار . و هر چيز كه مانند سر پستان بود خصوصا آلتى چرمينه كه آن را پر از شير كرده و در دهان طفل مىگذارند تا بجاى پستان بمكد . و سر صراحى كوچك . و شيارى كه با قلبه كرده باشند . و پيالهء شراب خورى . و ابزارى آهنين كه بدان پالان را آگنده مىكنند . و نوعى از يوغ جهت حمل كردن بارها . و سيخ شدن و سيخ كردن : راست شدن و راست كردن . و سيخ زدن : مهميز زدن و راندن چاروا .

سيخ پر

(
six - par
) ص . پ . بچهء پرندگان كه هنوز پرشان خوب برنيامده و مانند خارى به نظر آيد .

سيخچه

(
six - ce
) ا . پ . مصغر سيخ يعنى سيخ كوچك .

سيخدار

(
six - d r
) ا . پ . يك قسم درختى . و قسمى از درخت بلوط .

سيخك

(
sixak
) ا . پ . مصغر سيخ يعنى سيخ كوچك . و پارچه‌هاى گوشت ببابزن كشيده .

سيخگاه

(
six - g h
) ا . پ . آنجاى از بدن شخص كه چون چيزى مانند خار بر آن فرو كنند شخص را متغير كرده از جاى بيرون مىرود . و سيخگاه يافتن : دانستن موقع تغير آدمى كه در چه موقع و بچه سبب از جاى در آمده و متغير مىگردد .

سيخور

(
sixur
) و

سيخول

(
sixul
) ا . پ . خارپشت بزرگ تيرانداز .

سئد

(
sa'd
) ص . ع . زخم شكستهء روان .

سيد

(
sayd
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - لقب بنى فاطمه سلام اللّه عليها و اين صفت را هميشه پيش از موصوف استعمال مىكنند مانند سيد حسن .

سيد

(
sid
) ا . ع . گرگ . و شير بيشه .

سيد

(
sayyed
) ا . ع . مولا و رئيس و بزرگ و آقا و آغا . و شريف‌ترين و كريمترين مردم . و لقب اولاد امجاد آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كه از نسل فاطمه سلام اللّه عليها باشند . و كريم و سخى . و دانا و فاضل و حكيم و حليم . و بز پير . ج : سادة و سيائد . و ج ج : سادات . و قيل يطلق السيد و السيدة على الموالى لشرفهم على الخدم و ان لم يكن لهم فى قومهم شرف فقيل سيد العبد للذكر و سيدته للانثى و زوج المراة يسمى سيدها و السيد ايضا ما افترضت طاعته . حديث عايشة رضى اللّه عنها : قالت كنت عند النبى صلى اللّه عليه و آله فاقبل على بن ابي طالب فقال : صه هذا سيد العرب فقلت : يا رسول اللّه الست سيد العرب ؟ فقال : انا سيد ولد آدم و على سيد العرب قلت : و ما السيد ؟ قال من افترضت طاعته كما افترضت طاعتى . و سيد القوم : رئيس قوم . و سيد الابرار و سيد الانام و سيد الافاق و سيد الانبياء و سيد المرسلين و سيد البشر : همه از القاب آن حضرت صلى اللّه عليه و آله مىباشد .

سيد

(
seyad
) ا . ع . بز پير .

سيدارة

(
sid rat
) ا . ع . سربند و معجر زنان كه زير مقنعه اندازند تا مقنعه چركين نشود .