تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1971

مساهمون:

ص١٩٧١

سياه مست

(
siy h - mast
) ص . پ . مردم مست افتادهء بيهوش .

سياه‌نامه

(
siy h - n me
) ص . پ . عاصى و گناهگار و فاسق و فاجر . و ظالم . و بدكاره .

سياهويه

(
siy huye
) ا . پ . شونيز و سياهدانه .

سياهه

(
siy he
) ا . پ . سواد و سياهى . و دفتر حساب يعنى دفترى كه در آن صورت حساب را جزء بجزء و علىحده نويسند . و دفتر رخوت و اسباب و اسامى مردم و جز آن كه هر يك را جزء بجزء و بابت ببابت نويسند . و فهرست . و اسم نويسى و صورت نويسى . و زن فاحشه و قحبه و بدكار . و سياههء چشم : سياهى و سواد چشم .

سياهى

(
siy hi
) ا . پ . سواد . و تارى و تاريكى و ظلمت . و تاريكى شب . و سايه و ظل . و مركب . و مداد . و زاگاب و رنگى كه بدان ريش را رنگ سياه كنند . و خدمتگار سياه . و سياهى نوشتن و يا سياهى دوات : مركب تحرير .

سياهيدان

(
siy hi - d n
) ا . پ . دوات و محبره و مركبدان و ظرفى كه در آن مركب تحرير ريزند .

سياهيده

(
siy hide
) ص . پ . خجل و شرمنده كن و كسى كه مردم را در گفتگو شرمنده و خجل مىسازد . و طاقت ده . و آرايش ده . و خلافت ده .

سياهى ساز

(
siy hi - s z
) ا . پ . مركب ساز .

سيائد

(
say ed
) ع . ج . سائد .

سيائق

(
say eq
) ع . ج . سيقة .

سيب

(
sayb
) ا . ع . دهش و عطا و بخشش و يال اسب . و مجداف و پاروب كشتى . و موى دم است . ج : سيوب .

سيب

(
sayb
) م . ع . ساب الماء سيبا و سيبانا ( از باب ضرب ) : روان گرديد آب . و ساب الفرس و نحوه : بر سر خود رفت آن اسب و مانند آن . و سابت الدابة : بر سر خود رفت آن ستور هر جا كه خواست . و ساب الرجل : بشتاب رفت آن مرد .

سيب

(
sib
) ا . پ . تفاح كه ميوه‌ايست خوش بو و گوارد . و موى پيشانى و يا دم اسب . و سيب بابا آدم : مهرهء حلقوم كه در گلوى كودكان مراهق برآيد و بتازى قردحة و يا قردوحة نامند . و سيب زمينى : بيخ غده‌اى شكل يكى از نباتات طايفهء سلانه و بومى آمريك كه اكنون در همه جاى روى زمين زراعت آن معمول و متداول است و غذاى نيكوئى است مر نوع انسانى را . و سيب غبغب : زنخدان و چانه .

سيب

(
sib
) ا و ص . پ . سرگشته و حيران و مدهوش . و سرگشتگى در شغل و كار و تحير . و سيب و تيب : سرگشته و متحير و مدهوش و حيران . و تحير و سرگشتگى در شغل و كار و كلمهء تيب از اتباع است .

سيب

(
sib
) ا . ع . روش آب . و ممر آب و محل جريان آب . و نام چند نهر .

سيب

(
soyyab
) ع . ج . سائبة .

سيبا

(
sib
) ا . پ - مأخوذ از تركى - هر جائى كه محاط از ديوار باشد .

سيبان

(
sayab n
) م . ع . ساب سيبا و سيبانا . مر . سيب .

سيب چهر

(
sib - cehr
) ص . پ . آنكه روى وى مانند سيب سرخ باشد .

سيب‌زار

(
sib - z r
) ا . پ . بوستان و باغ درخت سيب و جائى كه پر از درخت سيب باشد .

سيب فروش

(
sib - faruc
) ا . پ . كسى كه سيب و ديگر ميوه‌ها مىفروشد .

سيبنة

(
sibannat
) ا . ع . نام مرغى مصرى كه سيفنة نيز گويند .

سيبوس

(
saybus
)

سيبوسن

(
saybusan
) ا . پ . اسپرزه و بزرقطونا .

سيبويه

(
sibuye
) ا . پ . كسى كه بوى سيب مىدهد .

سيبويه

(
saybvayh
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - نام عمر بن عثمان از دانشمندان علم نحو و مولد در آن شهر شيراز و وفات وى در سال 180 هجرى .

سيبه

(
sibe
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - سيبا .

سيبى

(
sibi
) ا . پ . يك عدد سيب .

سيبيا

(
sibiy
) ا . پ . - مأخوذ از سريانى - نوعى از ماهى .

سيپاره

(
si - p re
) ا . پ . هر يك جزو از سى جزو كلام اللّه مجيد كه آن را جداگانه جلد كرده باشند و در مجالس فاتحه‌خوانى و عزا تلاوت كنند .

سيپوس

(
saypus
) ا . پ . تخم كتان .

سئة

(
seat
) ا . ع . گوشهء كمان . و سر برگشتهء كمان .

سية

(
siyat
) ا . ع . سر برگشتهء كمان . ج : سيات . و مثل و مانند .

سيتوى

(
situy
) ا . پ . معدهء حيوانات نشخوارى .

سيتهى

(
saytahiyy
) ص . ع . آنكه همواره از پس قوم رود .

سيج

(
sayj
) ا . پ . مويز و انگور خشك كرده شده .

سيج

(
sij
) ا . پ . رنج و محنت و مشقت . و ترتيب و ساز و تهيه .

سيجان

(
sij n
) ع . ج . ساج .

سيجيدن

(
sijidan
) ف م . پ . سيچيدن .

سيچ

(
sayc
) ا . پ . سيج و مويز .