تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1609

مساهمون:

ص١٦٠٩
الرأس ( مجهولا ) يعنى بد شد رأى تو در حق من . و رمى فلان منه فى الرأس يعنى اعراض كرد فلان از او و سر بر نداشت سوى او و ناخوش داشت و گران شمرد او را . و بيت راس : موضعى است در شام كه مى را بسوى وى نسبت كنند . و رأس الجبل : سر كوه . و قلهء كوه . و ابرى كه مىپوشاند آن را . و رأس الجدى : باصطلاح هيئت آن محل از دايرهء منطقة البروج كه در محاذات اول برج جدى واقع شده و وقتى كه آفتاب در اين محل واقع گردد منتها بعد آن در طرف جنوب از خط استوا خواهد بود و مطابق است با اول فصل زمستان كه ششم ديماه جلالى باشد . و رأس السرطان : محلى كه در محاذات اول برج سرطان واقع شده و منتها بعد آفتاب از خط استوا در طرف شمال در اين محل است و مطابق اول فصل تابستان و سيوم تير ماه جلالى مىباشد . و رأس الشيطان : گياهى . و رأس العين : موضعى در جزيره . و رأس الكفر : شيطان و يا دجال . و رأس المال : اصل مال و سرمايه . و رأس الكلاب : بزرگ سكان . يقال : هو رأس الكلاب يعنى هو فى الكلاب بمنزلة الرئيس فى القوم . و مسقط الرأس : وطن .

رأس

(
ra's
) ص . پ . مأخوذ از تازى - صفت توصيفى كه نوع چهارپايان جز شتر و فيل را بدان توصيف كنند مانند يك رأس اسب و دو رأس استر و ده رأس گوسپند . و رأس كلان : اسب اصيل و نجيب . و بالرأس و العين : كلمه‌ايست كه در موقع تسليم و رضا گويند يعنى بسر و چشم .

راس

(
r s
) ا . پ . راسو .

راس

(
r s
) ا . پ . بلغت زند راه و جاده و طريق و صراط .

رأسا

(
ra's '
) ص . ع . نعجة رأساء : ميش سپيد سر و روى سياه . ج : رآسى .

راسب

(
r seb
) ا و ص . ع . هر چيز كه در ته آب نشيند . و مرد حليم و بردبار . و نام زمينى . و جبل راسب : كوه ثابت و استوار . و بنور اسب : نام گروهى .

راسب

(
r seb
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى كه در ته مايعى نشيند و درد و دردى و رسوب . و راسب شدن : درد شدن . و راسب كردن : درد كردن .

راست

(
r st
) ص و م ف . پ . مقابل چپ . و هر چيزى كه در طرف چپ باشد مقابل يسار . و درست و صحيح مقابل دروغ و صدق . و صواب . و خالص و صادق . و عادل و مستقيم و بىانحراف و اعوجاح مقابل كج . و هموار و برابر و يكسان . و تمام و كامل و بىعيب . و بطور يقين و در واقع و يقينا و البته و محققا و بدون شك و بىشبهه و از روى تحقيق . و دست راست : يمين . و خط راست : خط مستقيم و خطى كه به هيچ طرف مايل نباشد و بدون انحراف از نقطه‌اى بنقطهء ديگر رود . و راه راست : جادهء مستقيم بدون انحراف و اعوجاج . و راه صاف و روشن . و راست شدن : بلند شدن . و آشكار شدن حقيقت چيزى . و راست كردن : آماده كردن و تدارك كردن . و موافق كردن . و آراستن و مرتب كردن و آماده ساختن . و برابر و هموار كردن . و بلند كردن . و مواجه و مقابل كردن . و مقابله كردن كتاب . و تار ساز راست كردن : هم آهنگ كردن تارهاى ساز را . و راست گفتن : بطور حقيقت گفتن و دروغ نگفتن . و راست كه : همان‌كه و همين‌كه .

راستا

(
r st
) ا و ص . پ . راست نقيض كج . و درست . و راه و صراط . و براستا : مقابل و روبرو .

راستا

(
r set
) ا . پ . مدح و ستايش .

راستاد

(
r st d
) ا . پ . وظيفه و راتب و وجه گذران .

راستان

(
r st n
) پ . ج . راست يعنى عادلها و صادقها .

راست باز

(
r st - b z
) ا و ص . پ . ديندار و صادق و با ديانت و با اعتقاد .

راست بازار

(
r st - b z r
) ا . پ . راسته بازار .

راست بازى

(
r st - b zi
) ا . پ . صداقت و ديانت و راستى . و نمك حلالى .

راست بالا

(
r st - b l
) ا . پ . درخت سرو .

راست بود

(
r st - bud
) ا . پ . ذات بارىتعالى و واجب الوجود .

راست بين

(
r st - bin
) ص . پ . كسى كه در چيزى بطور حقيقت بنگرد بدون ملاحظهء جانبدارى . و حقيقت بين .

راست پوش

(
r st - puc
) ا . پ . ملحد .

راست خانه

(
r st - x ne
) ص . پ . كسى كه با همه كس از روى راستى و درستى و ديانت و امانت معاش كند .

راست خديو

(
r st - xediv
) ا . پ . بارىتعالى جل شأنه .

راست روشن

(
r st - ravcan
) ا . پ . وزير بهرام گور كه بواسطهء ظلم بسيارى كه كرد بهرام وى را سياست نمود .

راست‌ساز

(
r st - s z
) ص . پ . يكى از صفات سازهاى ذوالا و تار . و هم‌آهنگ .

راست عيار

(
r st - ay r
) ص . پ . كامل عيار يعنى پولى كه عيار آن راست و درست باشد .

راست قلم

(
r st - qalam
) ص . پ . كاتب و نويسندهء راست و درست نويس . و محاسب درست حساب .