تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1834

مساهمون:

ص١٨٣٤

سبع

(
seb '
) ا . ع . نوبت آب شتر هفت روز يك بار .

سبع

(
sob '
) و (
sobo '
) ا . ع . هفت يك . ج : اسباع .

سبع

(
sabo '
) و (
saba '
) و (
sab '
) ا . ع . دده و حيوان وحشى درنده . و شير بيشه . ج : اسبع و سباع .

سبعار

(
seb ' r
) م . ع . سبعر الناقة سبعارا و سبعرة : سر برداشته بنشاط و دم جنبان رفت ماده شتر .

سبعان

(
sab ' ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه . هفت آسمان و هفت زمين .

سبعة

(
sab'at
) ا . ع . هفت . يق : سبعة رجال يعنى هفت مرد . و اخذه اخذ سبعة ( بالاضافة و قد تمنع صرفها ) يعنى گرفت آن را گرفتن شير ماده و يا سبعة نام مردى بود سركش كه پادشاهى وى را گرفتار ساخته و دست و پايش را بريده و بردار كشيد و قولهم : لاعذبنك عذاب سبعة از همين جاست . و وزن سبعة هفت مثقال است .

سبعة

(
sab'at
) و (
sabo'at
) ا . ع . شير ماده .

سبعرة

(
sab'arat
) م . ع . سبعر سبعرة و سبعارا . مر . سبعار .

سبعطرى

(
saba'tar
) ص . ع . بسيار دراز .

سبعلل

(
sab'alal
) ص . ع . رجل سبعلل : مرد بىباك .

سبعمائة

(
sab'a - meaten
) ا . ع . هفتصد .

سبعون

(
sab'una
) ا . ع . هفتاد .

سبعه

(
sab'e
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هفت .

سبعى

(
saboi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - وحشى و موذى و درنده و بىرحم و ظالم .

سبعيت

(
saboiyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وحشيگرى و سنگدلى و بىمروتى و درندگى .

سبغ

(
sabaq
) ا و ص . پ . پاك و صاف . و گران . و رعنا . و زيبا . و لطيف و نازك و ظريف . و باوقار . و حيوان سبع و درنده . و عمارتى كه داراى چندين پنجرهء شيشه‌اى باشد . و خانهء نقاشى كه در آن صورت‌هاى چند بود . و كماج نان بزرگى كه در زير خاكستر و يا روى آتش زغال پخته شده باشد .

سبغ

(
soboq
) ا . پ . سقف و بام خانه . و شان عسل و نى .

سبغ

(
soboq
) ص . ع . رجل سبغ . مرد با زره فراخ .

سبغانه

(
sabq ne
) ا . پ . بيعانه و پيشكى .

سبغانه

(
sobq ne
) ص . پ . بلند بالا و دراز قد .

سبغة

(
sabqat
) ا . ع . فراخى و رفاهيت . و تن‌آسائى .

سبغلل

(
sabaqlal
) ا . ع . مرد بىسلاح و بىهيچ چيز ديگر . يق : اتانا سبغللا اى لا شيئ معه و لا سلاح عليه .

سبفانه

(
sabf ne
) ا . پ . پياله و جام و ساغر .

سبفانه

(
sobf ne
) ص . پ . بلند بالا و كشيده قد .

سبق

(
sabq
) م . ع . سبقه سبقا ( از باب نصر و ضرب ) : درگذشت آن را و پيشى گرفت . و سبق الفرس فى الحلبة : نخستين برآمد آن اسب از اسبان رهان .

سبق

(
sabaq
) ا . ع . آنچه گرو بندند بر آن در اسب دوانيدن و تير انداختن و جز آن . ج : اسباق .

سبق

(
sabaq
) و (
sebaq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درس و مقدارى از كتاب كه هر روز بشاگرد بياموزند . و پيش روى و تقدم . و پيش از اين . و گرو . و سبق بردن : گرو بردن . و غالب شدن و غلبه كردن . و پيشى گرفتن و از پيش بردن . و بسيار كار كردن . و سبق جستن : كوشش كردن در غلبه جستن . و سبق خواندن : درس خواندن . و سبق دادن : درس دادن و علم آموختن . و سبق روان كردن : ياد گرفتن درس و از حفظ كردن . و سبق كردن : غلبه جستن . و سبق گرفتن : درس گرفتن . و ما سبق : هر چيز گذشته .

سبق

(
sobbaq
) ع . ج . سابق .

سبقان

(
sebq ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه . يق : هما سبقان يعنى آن دو تا با هم سبقت‌گيرندگان‌اند .

سبقة

(
sobqat
) ا . ع . آنچه گرو بندند بر آن در اسب دوانيدن و تير انداختن و جز آن .

سبقت

(
sabqat
) و (
sebqat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيشى و تقدم و جلو افتادگى و پيش‌روى .

سبقتاش

(
sabaq - t c
) ا . پ . هم‌درس .

سبق‌خوان

(
sabaq - x n
) ا . پ . شاگرد و تلميذ و محصل .

سبق‌داش

(
sabaq - d c
) ا . پ . سبقتاش .

سبك

(
sabk
) م . ع . سبكه سبكا ( از باب ضرب ) : گداخت آن را پس ريخت .

سبك

(
sabk
) ا . پ . روش و رفتار و طريقه و وضع و شكل .

سبك

(
sabok
) ص . پ . خفيف و كم وزن ضد سنگين . و تيزرو و چابك و چالاك و جلد و شتاب و چست . و بىقدر و بىوقار . و بىته و بىعمق . و بىثبات . و بىتعلق و مجرد . و سبك بودن : خفيف و كم وزن بودن . و ارزان بودن . و بىوقار و بىقدر بودن . و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1834 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )