تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1793

مساهمون:

ص١٧٩٣
گرفت وى را . الحديث : زويت لى الارض فاويت مشارقها و مغاربها اى جمعت . و زوى الرجل بين عينيه : آژنگ افگند آن مرد در ميان دو چشم خود . و زوى المال عن صاحبه : گرفت آن مال را از صاحبش . و زوى الزاوية : گوشه گرفت .

زويج

(
zavij
) ا . پ . زونج و زودهء گوسپند آگندهء از گوشت و پيه .

زويدن

(
zavidan
) ف ل . پ . بلند شدن و مرتفع شدن . و آه كشيدن .

زوير

(
zovayr
) ا . ع . مهتر . و پايگاه قوم . و يوم الزوير : از روزهاى تازيان است .

زويره

(
zavire
) ا . پ . گردباد و طوفان و باد سخت .

زويزى

(
zovayz
) ص . ع . قصير و كوتاه . و فشرده .

زويل

(
zavil
) ا . ع . جنبش . و اخذ الزويل و العويل اى الحركة و البكاء بحيث لا يستقر على مكان . و زال زويله : پراكنده شد از بيم و از جاى رفت .

زويل

(
zavil
) م . ع . زال زوالا و زويلا . مر . زوال .

زويل

(
zovayl
) ا . ع . نام شهرى و موضعى .

زويلة

(
zavilat
) ا . ع . نام شهرى در بربر . و شهرى نزديك افريقيه .

زويلة

(
zovaylat
) ا . ع . نام موضعى . و نام مردى . و باب زويلة : در قاهره است .

زويم

(
zavim
) ا . ع . فراهم آمدهء از هر چيزى .

زه

(
za
) ا . پ . آلت تناسل و نره .

زه

(
zah
) ا . پ . محل جوشيدن و برآمدن آب . و آلت تناسل و نره .

زه

(
zah
) و (
zeh
) ا . پ . چلهء كمان . و زايش و وضع حمل . و نطفه . و فرزند و بچهء انسان و ديگر حيوانات . و تراوش . و تقطير . و ترشح آب . و جوشش آب . و روانى جراحت و زخم . و ديوارهء دور چاه . و هر چيز كشيده شده از حديده مانند تارهاى زر و سيم . و ريشه و طراز و حاشيه و نوار و كناره و سجاف و ديگر آرايشهاى زرى و يا ابريشمى گريبان و گرداگرد جامه و كنارهء هر چيز مانند زه صفه و زه حوض و جز آن . و زه برزدن : شيرازه بستن . و زه كردن : چله كردن كمان . و بىزه : بىبرو عقيم و بىبار .

زه

(
zah
) و (
zeh
) ص . پ . خوب و خوش .

زه

(
zah
) و (
zeh
) پ . كلمهء تحسين يعنى آفرين و مرحبا و بارك اللّه .

زه

(
zeh
) ا . پ . پاداش و جزا و مكافات و مزد . و جزاى نيكى .

زهاء

(
zah '
) ا . ع . تازگى و درخش شكوفهء گياه . و غورهء خرماى زرد و سرخ .

زهاء

(
zeh '
) ا . ع . مقدار . يق : هم زهاء ماة : ايشان مقدار صداند .

زهاء

(
zoh '
) ا . ع . مقدار . يق : هم زهاء ماة : يعنى ايشان به قدر صداند . و غورهء خرماى زرد و سرخ .

زهاب

(
zah b
) ا . پ . تراوش آب از كنار رودخانه و چشمه و تالاب و جز آن . و موضع چشمه و محلى كه آب از آن مىجوشد خواه زمين باشد و يا شكاف سنگ . و آبى كه قعرش پيدا نباشد .

زهاب

(
zah b
) و (
zeh b
) ا . پ . چشمه‌اى كه آب آن هرگز نايستد و پيوسته روان باشد .

زهابناك

(
zah b - n k
) ص . پ . زمين آبدار و سبز و تازه و پر از چشمه .

زهاة

(
zoh t
) ا . ع . قدر و مقدار . يق : هم زهاة مأة : ايشان مقدار صداند .

زهاد

(
zah d
) ص . ع . ارض زهاد : زمينى كه روان نگردد آب در آن مگر از باران بسيار .

زهاد

(
zohh d
) ع . ج . زاهد .

زهادة

(
zah dat
) م . ع . زهد فيه زهدا و زهادة ( از باب فتح و سمع و كرم ) : ناخواهانى نمود . و كذا زهد عنه . و يا آنكه زهادة در امور دنياست و زهد در امور دين .

زهادت

(
zah dat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پرهيزگارى و عدم رغبت به دنيا .

زهادة

(
zahh dat
) ا . ع . مردم متدين و پرهيزگار .

زهار

(
zah r
) ا . پ . پائين‌تر شكم . و شرمگاه و موضع فرج و ذكر و مثانه . و پشت زهار : پائين‌تر شكم كه مثانه در آنجا واقع است . و موى زهار : موهاى گرداگرد شرمگاه .

زهارة

(
zah rat
) م . ع . زهر الرجل زهرا و زهارة و زهورة ( از باب سمع و كرم ) : سپيد روى و نيكو و خوشرنگ گرديد آن مرد .

زهارتنگ

(
zah r - tang
) ا . پ . تنگ پشت شتر .

زهاز

(
zah z
) ا . پ . بانگ و فرياد و نعره . و بانگ براى استمداد .

زهازج

(
zah zej
) ع . ج . زهزج .

زهازه

(
zeh zeh
) پ . كلمهء تحسين يعنى آفرين و مرحبا .

زهاق

(
zoh q
) و (
zeh q
) ا . ع . مقدار . يق : هم زهاق ماة : ايشان به قدر صداند . و كذا زهاق ماة .

زهالق

(
zah leq
) ع . ج . زهلق .

زهالق

(
zah leq
) و

زهاليق

(
zah liq
) ع . ج . زهلوق .