تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 857

مساهمون:

ص٨٥٧
صحراهاى تركمان‌نشين واقع مىباشد و آبهاى اين مملكت عبارتند از : سير دريا و مرغاب و آمو دريا و زراف كه كوهيك نيز گويند و هواى آن در تابستان بسيار گرم و در زمستان بسيار سرد و عمدهء ثروت اين مملكت از چارپايان است بخصوص گوسپند و بز و اسب و خرهاى آنجا بسيار بزرگ و زوردار و تندرو مىباشند و اين مملكت مسكن طوايفى است كه همه از نژاد ترك‌اند مانند تركمان و اوزبك و كيرغيز و بوروت و علاوه داراى افغان و تاجيك و عرب و يهود نيز مىباشند و مذهب حكومتى آن مذهب اسلام و دولت روس متدرجا آن كشورهائى از اين مملكت را متصرف شده است كه واقع‌اند ما بين درياى آسگون و درياچهء آرال و صحراهاى كيرغيزنشين و بخصوص رودبار سير دريا را تا بهامون پامير و اينها را ضميمهء ملك سيبير خود كرده و آنچه از اين مملكت باقىمانده است نيز بتدريج تصرف خواهد كرد .

ترك‌سوار

(
tork - sav r
) ا . پ . فارس و اسب‌سوار .

تركش

(
tarkac
) ا . پ . تيردان و تيركش . و تركش جوزا : ستاره‌هائى كه در برج جوزا به شكل تركش واقع شده . و تارهاى روى ساز . و تركش انداختن : فارغ شدن از جنگ و پيكار . و حمله كردن از روى خشم . و بيزار شدن از زندگانى . و تركش ريختن : مغلوب گشتن و تسليم شدن . و تركش سهم الغيب : آفت ناگهانى . و تركش نهادن : پرهيز كردن از جنگى كه پس ازين واقع گردد .

تركش‌بند

(
tarakc - band
) ا . پ . كسى كه تركش مىبندد .

تركش‌دوز

(
tarkac - dovz
) ا . پ . آنكه تركش مىسازد و تركش مرمت مىكند .

تركش كش

(
tarkac - kac
) ا . پ . كسى كه تركش مىبندد .

ترك‌غرى

(
tork - qari
) ا خ . پ . نام طايفه‌اى بىرحم و خون‌خوار در تركستان .

تركل

(
tarakkol
) م . ع . تركل الرجل بمسحاته : لگد زد آن مرد بر بيل تا فرو رود در زمين .

تركمان

(
torkm n
) ص . پ . ترك مانند و مانا ترك .

تركمان

(
torkam n
) ا خ . پ . طايفه‌اى از تركان صحرانشين كه اكنون مطيع و منقاد و محكوم دولت روس‌اند و در تركستان متفرق مىباشند .

تركمانستان

(
torkam nest n
) ا خ . پ . مملكت تركمان‌نشين .

تركمانى

(
torkam ni
) ص . پ . منسوب به تركمان .

ترك‌مزاج

(
tork - mez j
) ص . پ . شرور و محيل و فريب‌دهنده .

تركن

(
tarakkon
) م . ع . استوار گرديدن . و صاحب وقار شدن .

تركند

(
tarkand
) ا و ص . پ . بيهوده و بىمعنى و مكر و حيله و فريب .

تركنده

(
tarkande
) ا و ص . پ . گول و سبك . و صحبت بيهوده . و فريب .

تركه

(
tareke
) ا . پ . - مأخوذ از تركة تازى - ميراث و آنچه از شخص متوفى باقى ماند و پس نهاد . و تركهء خانه : اثاث البيت .

تركه

(
tarke
) ا . پ . شاخهء بلند و باريك و سبز از هر درختى مانند تركهء انار و تركهء بيد .

تركهار

(
tarkeh r
) و تركهارن (
tarkeh ran
) و تركهازن (
tarkeh zan
) و (
tarkeh zen
) ا . پ . ظرفى كه در آن دوغ را سفت مىكنند .

تركى

(
torki
) ا . پ . خارپشت تيرانداز .

تركى

(
torki
) ص . پ . منسوب به ترك . و تركى كردن : ظلم و اشتلم كردن .

تركيب

(
tarkib
) م . ع . ركبه فيه و عليه تركيبا : برنشاند او را در آن و سوار كرد بر آن . و ركب الشيئ : بر هم نشاند بعض آن چيز را بر بعضى و منضم كرد آن چيز را بسوى غير آن يق ركب الفص فى الخاتم و النصل فى السهم . و نيز تركيب : اسب را بر نصف غنيمت عاريت دادن .

تركيب

(
tarkib
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آميزش و آميختگى و اختلاط و امتزاج . و باصطلاح كيميا دو ماده و يا زياد تر را كه از حيث صورت و طبيعت مختلف باشند با هم آميختن تا مادهء ديگرى توليد گردد كه از هيچ جهت با مواد اصلى مشابهتى نداشته باشد مانند جوهر گوگرد و برادهء آهن كه چون اين دو را مخلوط كرده تركيب نمايند جسم ديگرى توليد گردد كه زاج سبز گويند و از حيث صورت و طبيعت مشابهتى با دو مادهء اصلى ندارد . و نيز تركيب : بمعنى هيئت و شكل و صورت . و بدتركيب : بدشكل . و خوش‌تركيب : خوش‌شكل .

تركيبات

(
tarkib t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تركيبها و امتزاج‌ها . و هر چيز كه مركب از دو يا چندين ماده باشد .

تركيب‌بند

(
tarkib - band
) ا . پ . باصطلاح عروض آنكه شاعر چند بند به بحر موافق و قوافى مختلف تصنيف نمايد و ما بين هر بندى بيتى علىحده و غير مكرر كه متفق الوزن و مختلف القوافى باشد حائل كند .

تركيبى

(
tarkibi
) ص . پ . منسوب به تركيب . و مصنوعى و عملى .

تركيدگى

(
tarkidagi
) ا . پ . شكافتگى و ترك‌دارى .