داده كه مشهورترين آنها سلسلهء غزنوى و سلسلهء سلجوقى و سلسلهء عثمانى است و ازين طايفهء بزرگ چندين شعبهء متمايز توليد شده و اگرچه بسيارى از آن شعب مفقود شده ولى آنان كه اكنون موجوداند عبارتند : اولا از طايفهء عثمانى كه از ساير طوايف متمدنتر و در تركى آسيا و تركى اروپا سلطنت دارند . ثانيا طايفهء تركمان كه در ايران و كابل و جز آن مىباشند . ثالثا طايفهء تورالين كه عبارت از تاتارهاى سيبير بودند . رابعا طوايف اوزبك كه طوايف صحرانشينى مىباشند و در تركستان حكومت مىكنند . خامسا طايفهء كيرغيز كه امروز در تحت اطاعت دولت روساند . سادسا طوايف ياكوت و چوواش كه در روسى اروپا در ما بين سورا و ولگا مسكن دارند و اقسام زبان تركى در مشرق اروپا و در شمال غربى آسيا متداول است و از همهء اين اقسام شايعتر آن قسمى است كه بطور مطلق تركى ناميده مىشود و با همين خط ما پارسيان كه عبارت از خط تازى بود نوشته شده و مانند زبان پارسى كنونى بسيارى از لغات را از زبان تازى گرفته است . و ترك اشقر : مريخ . و ترك چين :
آفتاب . و ترك حصارى : ماه و آفتاب .
و ترك روستايان : سير برادر پياز . و ترك سلطان شكوه : آفتاب . و ترك فلك : مريخ و آفتاب . و ترك معربد :
مريخ . و ترك نيمروز : آفتاب .
ترك
(
tork
) ا خ . ع . گروهى از اولاد يافث بن نوح . ج : اتراك .
ترك
(
tarak
) ا . پ . رخنه و شكاف . و تراك و صدا و آوازى كه از شكستن و تركيدن چيزى آيد و صداى رعد . و دختر بكر و دوشيزه . و حلوائى كه از قند و نشاسته و تخم ريحان پزند . و خندقى كه گرداگرد قلعه و باغ كنند . و ا خ . نام رودخانهاى نزديك دربند شروان .
ترك
(
tarak
) ا . پ . مصغرتر - نقيض خشك - يعنى كمى تر .
ترك
(
tarak
) م . ع . ترك تركا ( از باب سمع ) : در نكاح آورد زن تريكة را .
تركات
(
tarek t
) ع . ج . تركة (
tarekat
) .
تركارى
(
tar - k ri
) ا . پ . به زبان مردم هند باغبانى .
تركاش
(
tark c
) ا . ع . مأخوذ از تركش فارسى و بمعنى آن .
تركان
(
terk n
) م . ع . ترك تركا و تركانا . مر . ترك (
tark
) .
تركان
(
tork n
) پ . ج . ترك . و تركان چرخ : هفت ستارهء سياره .
تركانه
(
tork ne
) ص . پ . منسوب به ترك . و ترك مانند و مانند ترك .
تركانى
(
tork ni
) ا . پ . جامهاى مانند فرجى كه زنان ترك پوشند .
تركب
(
tarakkob
) م . ع . برهم نشستن و استوار گرديدن .
تركة
(
tarkat
) ا . ع . خود آهنين .
و بيضهء شتر مرغ و يا هر مرغى كه جوجه از آن بيرون آمده باشد . ج : ترك (
tark
) و زن ميانه قد . و فى الحديث جاء الخليل الى مكة يطالع تركته يعنى هاجر و اسمعيل .
تركة
(
tarekat
) ا . ع . تركة الرجل :
ميراث مرد ج : تركات (
tarek t
) .
تركتاز
(
torkat z
) و تركتازه (
tork - t ze
) و تركتازى (
tork - t zi
) ا . پ . تاخت و تاراج سپاه بطور تعجيل و شتاب و بىخبر و ناگاه و جولان . و كرشمهء از روى شهوت .
تركجوش
(
tork - jovc
) ا . پ . گوشت نيم پخته .
ترك چشم
(
tork - cacm
) ا . پ .
چشم گيرا .
تركچه
(
tork - ce
) ص . پ . تركى و مانند ترك .
تركح
(
tarakkoh
) م . ع . فراخ شدن و فراخ نشستن در مجلس . و دست در كارى كردن . و درنگ نمودن . و تصرف كردن در كار .
تركدار
(
tark - d r
) ص . پ . كسى كه خود بر سر نهاده باشد .
تركدار
(
tarak - d r
) ص . پ . چيزى كه داراى تراك و رخنه باشد .
تر كردن
(
tar - kardan
) ف م . پ .
رطوبت دادن و آب زدن به چيزى . و فرو كردن در آب . و تر كردن زبان : سخت و زشت گفتن . و لقمه در دهان گذاشتن .
تركرك
(
tarakrok
) م . ع . جنبانيدن مشك شير و مسكهء آن گرفتن يق تركرك السقاء .
تركز
(
tarkaz
) ا . پ . مزرعهء كاشته و درو شده و شخم و يا چين دويم . و زمين باير . و زمين شخم شده .
تركژ
(
tarkaj
) ا . پ . تخم و بزر . و مزرعهاى كه براى كشتن آماده شده باشد .
تركستان
(
torkest n
) ا خ پ . قسمتى از آسيا كه در مشرق درياى آسگون واقع شده و از طرف مشرق محدود است بكوههاى بلور و هامونهاى پامير و آسفراه داغ و در جنوب شرقى بواسطهء هندوكش محدود مىباشد و در مركز و در مغرب و در شمال غربى اين مملكت اراضى مسطح و غير مزروع واقع است مگر در كنار نهرها و در محل جريان آبها و در شمال اين مملكت كوير كيزيلكوم و در جنوب آن كوير خوارزم و در شمال غربيش