از تازى - ارتفاع و بالارفتگى . و برترى و سرافرازى و سربلندى . و پيشرفتگى و ازدياد و افزونى و چمك و رسيدن بدرجات بلند .
و هنرمندى . و ترقى دادن : بالا بردن و بدرجات عاليه رسانيدن و سرافراز كردن .
ترقيات
(
taraqqi t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سربلنديها و سرافرازيها و ترقيها .
ترقية
(
tarqeyat
) م . ع . برداشتن كلام از كسى و نقل نمودن و برخواندن پيش وى يقال رقى عليه كلاما ترقية اذا رفع .
ترقيح
(
tarqih
) ا . ع . ترقيح المال : نيكوئى سياست و تيمار داشتن شتران را .
ترقيد
(
tarqid
) ا . ع . نوعى از رفتار .
ترقيدن
(
tarqidan
) ف ل . پ .
شكافته شدن و تركيدن .
ترقيش
(
tarqic
) م . ع . رقش كلامه : آراست سخن را و بربست و سخن چينى كرد .
ترقيص
(
tarqis
) م . ع . برجهانيدن و ببازى داشتن كودك را .
ترقيع
(
tarqi '
) م . ع . رقع الثوب :
در پى نهاد جامه را . و نيز ترقيع : تيمار كردن شتران را .
ترقيق
(
tarqiq
) م . ع تنگ گردانيدن .
و كنايه كردن از چيزى . و منه المثل اعن صبوح تترقق و الاصل ان جابان نزل بقوم فاضافوه و غبقوه فلما فرغ قال اذا صبحتمونى كيف آخذ فى طريقى فقيل له المثل اى تكنى عن الصبوح يق رقق عن الصبوح اذ اكنى . و رقق كلامه : نيكو كرد سخن خود را .
ترقيم
(
tarqim
) م . ع . كتابت كردن .
و آراستن خط و نقطه نهادن تا واضح گردد و نزديك باهم نمودن ستور را . و رقم الثوب :
مخطط بافت جامه را و خطدار كرد .
ترقيم
(
tarqim
) ا . ع . نشان و علامتى است مراهل ديوان خراج را كه بر رقاع و توقيعات و در افراد حساب كنند تا گمان نباشد كه جاى سپيد و خالى است كه در آن حساب واقع شود .
ترقين
(
tarqin
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خطى كه محرران در بعضى محل ميان دو حرف بىمد كشند . و باطل كردن عبارتى از دفتر حساب ديوانى .
ترقين
(
tarqin
) م . ع . نزديك باهم كردن سطور را و نقطه نهادن خط را تا واضح گردد و آراستن و زينت دادن آن را و رقن لحيته : خضاب كرد ريش خود را به حنا يا زعفران .
ترقين
(
tarqin
) ا . ع . ترقيم .
ترك
(
tark
) ا . پ . كلاه خود و مغفر كه در روز جنگ بر سر نهند و ميان بند عمامه .
و بخش و سوز كلاه و خيمه و مانند آن همچون كلاه سه ترك و چهار ترك . و آن جاى از پشت ستور سوارى كه در خلف سوار واقع شود و آنچه سوار در خلف خود از بار و اسباب سفرى مىبندند . و ا خ . قصبهاى از مضافات آذربايجان .
ترك
(
tark
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گذاشتگى و هليدن و واگذارى . و گريختگى و فرار . و قطع علاقه . و عزلت و اعتزال و غفلت و اهمال . و خطا و سهو . و ترك ادب : گستاخى و درشتى و بىادبى .
و ترك دادن : گذاشتن و واگذار كردن .
و ترك سر كردن : خود را در خطر انداختن .
و ترك عادت دادن : بر طرف نمودن و موقوف كنانيدن عادت به چيزى را . و ترك كردن : واگذار كردن و گذاشتن . و رو گردان شدن . و قطع علاقه كردن . و موقوف كردن . و هليدن .
ترك
(
tark
) ا . ع . ج . تركة (
tarkat
) .
ترك
(
tark
) م . ع . ترك الشيئ تركا و تركانا ( از باب نصر ) : واگذار كرد آن چيز را و رها كرد . و ترك المنزل :
كوچ كرد از آن منزل . و ترك فلانا :
مفارقت كرد از فلان . و ترك حقه : ساقط كرد حق وى را و ترك ركعة من الصلاة :
بجا نياورد يك ركعت از نماز را . و ترك البحر ساكنا : تغيير نداد دريا را از حال خود .
و ترك الميت مالا : بميراث گذاشت آن مرد مال را . و نيز ترك بمعنى جعل كردن كارى يق تركت الحبل شديدا اى جعلته . و قوله تعالى و تركنا عليه فى الاخرين اى اجزينا .
ترك
(
tork
) ا . پ - نقيض تازيك - طايفهء بزرگى از طوايف انسانى را گويند .
و تركستان . و معشوق . ج : تركان .
در علم اتنوگرافى ثابت شده كه تركان از نژاد اندوژر مانيك (
ando - jerm nik
) اند يعنى آن نژادى كه زبانشان گويا از زبان سنسكريت و زبان زند توليد شده و اكنون در بيشتر ممالك اروپا بيك شعبهاى ازين زبان تكلم مىكنند مانند آلمان و دانمارك و پروس و ساكس و فلاماند و هولاند و اين طايفه يعنى تركان مدت مديدى در تركستان و در اراضى واقع در شمال چين سكنا داشتند و مختلط بودند با نژاد تاتار و در مائهء ششم مسيحى كه قبل از هجرت باشد بايران و آسياى صغير هجرت كرده و در آنجا متوقف گشتند و آن طوايف صحرانشينى را كه اغلب اوقات با آنها مرتبط بودند يا از روى ارتباط و دوستى و يا از جهت تابعيت با خود آوردند و در ممالك مفتوحه و متصرفهء خود سلسلههاى چندى تشكيل