ترتم
(
tarattom
) م . ع . بسته شدن رشتهاى بر انگشت جهة ياداشت .
ترتند
(
tartand
) ص . پ . بيهوده و بيفائده و بىمصرف .
ترتنى
(
tartan
) ا . ع . كنيز و زن فاجره .
ترتور
(
tortur
) ا . ع . پايكار . و دامنبردار . و پيادهء سلطان كه بىوظيفه همراه باشد . و فاخته و قمرى .
ترت و مرت
(
tarto - mart
) ا . پ .
مرت در اينجا از ابتاع است - تاخت و تاراج و زير و زبر . و پراكنده و پريشان . و بزيان رفته و نقصان آمده . و از هم رفته .
ترتيب
(
tartib
) م . ع . ثابت و استوار گردانيدن يق رتبه ترتيبا . و راست كردن درجات هر چيزى را .
ترتيب
(
tartib
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آراستگى و نظام و دار مدار و نيوراد و نظام و نظم و انتظام . و رسم و طور و طريق .
و درجه و مقام . و ترتيب حروف تهجى :
بودن هر يك از حروف در جاى و مقام خود .
و ترتيب دادن : راست كردن و استوار كردن و آراسته كردن . و هر چيزى را در جاى و مقام خود نهادن و نظم دادن . و تسويه كردن . و ترتيب كردن : ترتيب دادن .
ترتيب داده
(
tartib - d de
) ص . پ .
منظم و نيوراد داده .
ترتيبوار
(
tartib - v r
) ص . پ .
مرتب و با ترتيب .
ترتيبى
(
tartibi
) ص . پ . مرتب و منظم و با برتيب و ابتدائى .
ترتيزك
(
tar - teyzak
) ا . پ . تره نيزك و جرجير .
ترتيل
(
tartil
) م . ع . هموار و آرميده و پيدا خواندن . قوله تعالى و رتل القرآن ترتيلا . و رتل الكلام : نيكو كرد تاليف كلام را و هويدا كرد آن را بىتكلف .
ترثن
(
tarasson
) م ع . ماليدن بر روى غمره را كه نوعى از طلا است كه زنان بر روى مالند .
ترثى
(
tarassi
) م . ع . ستودن مرده را و گريستن بر وى .
ترثية
(
tarseyat
) م . ع . رثيت الميت ترثية : ستودم مرده را و گريستم بر وى .
ترج
(
tarj
) ا خ . ع . بيشهاى شيرناك در يمن المثل هو اجرء من الماشى بترج .
ترج
(
tarj
) م . ع . ترج ترجا ( از باب نصر ) : پنهان شد .
ترج
(
taraj
) م . ع . مشتبه شدن بر كسى چيزى از علم و جز آن ( و الفعل من سمع ) .
ترجح
(
tarrjjoh
) م . ع . گرائيدن و جنبيدن . و ترجحت الارجوحة بالغلام :
مايل گردانيد ارجوحة كودك را . و ترجح البعير : جنبيد شتر در پويه دويدن .
ترجرج
(
tarajroj
) م . ع . لرزيدن و جنبيدن .
و ترجرج الشيئ اى جاء و ذهب .
ترجز
(
tarajjoz
) م . ع . ترجز الرعد :
آواز كرد تندر . و ترجز السحاب :
جنبيد ابر به آهستگى . و درنگ جهت كثرت آب . و ترجز الحادى : حدى كرد بر جز .
ترجع
(
tarajjo '
) م . ع . فروختن ناقه و به بهاى آن ديگرى مثلش خريدن .
ترجل
(
tarajjol
) م . ع . سوده پا گرديدن از پياده رفتن . و موى به شانه كردن . و ترجل الزند : بند دست را در زير هر دو پاى گذاشت .
و ترجل النهار : برآمد و بلند شد روز .
و ترجل البئر : فرو آمد در چاه . و كذا ترجل فى البئر : و ترجل فلان : پياده رفت فلان . و ترجلت المراة : همچو مرد گرديد آن زن .
ترجمان
(
torjom n
) و (
tarjam n
) و (
tarjom n
) ا . ع . ديلماجى و پچواك و تاجران و تزفان و ديلماج و تيلماچى يعنى آنكه زبانى را به زبان ديگر بيان كند و فصيح و نيز زبان و خوش تقرير و اين كلمه را تازيان از تر زبان فارسى گرفتهاند . ج : تراجم (
tar jem
) .
ترجمانى
(
tarjom ni
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترجمه و تفسير و تعبير .
ترجمة
(
tarjamat
) م . ع . ترجم كلامه :
بيان كرد سخن او را به زبان ديگر . و كذا ترجم عن كلامه .
ترجمة
(
tarjamat
) و (
tarjomat
) ا . ع . بيان كلامى از زبانى به زبان ديگر . و تعبير و تفسير و نورند . ج : تراجم (
tar jem
) .
ترجمه
(
tarjome
) ا . پ . - مأخوذ از تازى و بمعنى آن كه پاى چم و پاىخوان و پچوه و نورند و پچوه و هميراز نيز گويند .
ترجمه نويس
(
tarjome - nevis
) ا پ . مترجم و آنكه ترجمهء چيزى را مىنويسد .
ترجى
(
tarajji
) م . ع . اميد داشتن .
ترجيب
(
tarjib
) م . ع . رجبه ترجيبا :
بزرگ و باشكوه داشت او را . و نيز ترجيب :
ستون نهادن درخت پربار را و گاه باشد كه زير آن درخت ديوارى بنا نمايند تا بر آن اعتماد نمايد و اين از جهت ضعف درخت و كثرت باران است . و منه المثل انا حذيلها المحكك و عذيقها المرجب يعنى من رجبة ايشانم كه بعقل و فكر من تقويت حاصل مىنمايند و از مكروهات نجات مىيابند . و نيز ترجيب : خوشههاى خرمابن و يا شاخههاى وى را به برگهاى آن بستن تا باد خوشهها را نريزاند و يا در حوالى آن خارها نهادن تا دست كسى بدان نرسد و شاخههاى انگور را برابر و هموار كرده بجاى آن گذاشتن . و ترجيب العتيرة : ذبح كردن گوسپند قربانى در ماه رجب كه در جاهليت معمول بود يق رجبها ترجيبا .
ترجيب
(
tarjib
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تعظيم و تكريم .