دادور
(
d d - var
) ا . پ . از نامهاى خداوند عالم .
داد و ستد
(
d d - o - setad
) ا . پ .
معامله و تجارت و داد ستد .
دادوند
(
d d - vand
) ص . پ . برابر و يكسان . و معتدل و با اعتدال .
داده
(
d de
) ص . پ . عطا شده . و حواله شده . و سپرده شده . و دهنده . و تاب داده :
افروخته شده و مشتعل . و تابيده شده . و جزا داده : مزد و پاداش و مكافات گرفته و بسزاى خود رسيده . و سياست شده . و داده آمدن : داده شدن .
دآدئ
(
da ' diy '
) ع . ج . دأدا عوديداء و دؤدوء .
دادى
(
d di
) ا . پ . حبهاى بسيار تلخ .
و دادى رومى : هو فاريقون .
داديگ
(
d dig
) ا . پ . دادك .
داذر
(
d zar
) ا . پ . از نامهاى خداوند عالم . و برادر . و دوست .
داذر اندر
(
d zar - andar
) ا . پ .
برادر اندر و برادر مادرى .
داذى
(
d ziyy
) ا . ع . يك نوع شرابى معمول در ميان فجار و فساق . و يك نوع دانهء تلخ كه به فارسى دادى گويند .
دار
(
d r
) ا . پ . صليب و چوبى كه براى سياست و كشتن مجرمان و گنهگاران برپاى كنند . و تير . و تيرى كه بدان خانه پوشند . و ميخ و مسمار . و درخت . و چوب و هيزم . و ريسمان بازى و بازى به روى بند و ريسمان .
و سرسكه . و فلفل دراز . و نام شهرى در مركز هندوستان . و يكى از نامهاى بارىتعالى . و داردادن : بردار كشيدن . و دار شيشعان :
پوست درختى خاردار و معطر .
دار
(
d r
) ص . پ . دارنده . و گيرنده .
و مالك و دارا و صاحب . و آقا . و متصرف . و نگاهدارنده و حافظ و بان و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند راهدار و كفشدار و جز آن . و آبدار : چيزى كه آب دارد و پر آب باشد . و متموج و موج زن . و نگاهدارندهء آب . و چيزى كه تابدار و روشن و با جلا باشد و تر و تازه باشد . و پيشانى دار :
شوخ و گستاخ و متمرد و خودسر و سركش .
و حصهدار : شريك و انباز . و ريشدار :
كسى كه صاحب ريش باشد . و مجروح . و عملدار : تحصيلدار و باجدار . و گوشت دار : فربه و چاغ و سمين . و مالدار : دولتمند و صاحب ثروت و توانگر و غنى . و وام دار : مقروض و كسى كه داراى دين و قرض باشد .
دار
(
d r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خانه . و دار الخلافهء ادم و يا دار الخلافهء پدر : دنيا . و دار سرور :
بهشت . و دار غرور و يا دار فنا و يا دار شش در : دنيا .
دار
(
d r
) ا . ع . سراى و خانه و قد يذكر .
قوله تعالى :
وَ لَنِعْمَ دارُ الْمُتَّقِينَ .
و بيت .
و مقام و جاى مسكون . و شهر و مدينه . و قبيله و طايفه . و لشكرگاه و معسكر . و بهشت و جنت . و دوزخ و جهنم . و آتش . ج : ادؤر و آدر و ادور و ديار و ديارة و ديارات و ديران و دوران و دورات و ادوار و ادورة .
و نيز نام بتى و قبيلهء عبد الدار بنام آن بت موسوم شده است . و دار الاخرة : سراى پسين كه آخرت باشد . و دار الادب :
كرسى علم و ادب . و مدرسه . و دار الامان :
جاى سلامت . و دار البقا : آن جهان و جهان جاويد . و دار البوار : دوزخ و جهنم .
و دار الحرب : مملكت كفار . و دار الحزن : وادى اندوهناك و دلگير . و دار الخلد : جهان جاويد و آخرت . و دار السلام : بهشت . و بغداد . و دمشق .
و دار السلطنة و دار الخلافة و دار السعادة و دار الملك : كرسى مملكت و پايتخت و محل اقامت پادشاه . و دار الشفاء :
و دار المرضى : بيمارستان و مريضخانه . و دار الضرب و دار الذهب : ضرابخانه و آنجائىكه در آنجا پول سكه مىزنند .
و دار الضيافة : ميهمانخانه . و دار العيار : چاشنى خانه . و دار القرار :
جهان جاويد . و دار القضاء : عدالت خانه و جائى كه قاضى در آنجا قضاوت مىكند . و خانهاى كه عمر رضى اللّه عنه وصيت كرده بود به قيمت آن اداى دين كنند . و دار القمامة :
عبادتخانهء ترسايان . و محل اجتماع زنان فاسقه .
و جاى ريختن خاشاك و سرگين . و دار الكتب :
كتابخانه . و دار اليقين : قيامت و آخرت .
و الدار : مدينهء منوره شرفها اللّه . و الداران و يا الدارين : رندگانى حاليه و يا آتيه .
دار
(
d rr
) ص . ع . سراج دار : چراغ روشن . و ناقة دار : شتر مادهء بسيار شير . و نبات دار : گياه شيرده . و خراج دار : باج ادا شده .
دارا
(
d r
) ص . پ . از نامهاى خداوند عالميان . و دارنده و متصرف و مالك . و نام پسر داراب از پادشاهان ايران كه واپسين سلسلهء كيان و با اسكندر مقدونيهاى معاصر بوده . و نام پسر اين پادشاه . و شاهنشاه . و لاى و دردى .
و داراى روم : اسكندر مقدونيهاى .
داراب
(
d r b
) ا . پ . كر و فر و شأن و شوكت و جلال و خودنمائى . و تكبر و غرور .
و آواز جنگجويان و غازيان . و محافظ و نگاهبان و حارس . و دستگير . و نام دختر بزرگ بهمن . و نام هشتم پادشاه از سلسلهء كيانى .
و نام شهرى در فارس كه دارابگرد نيز گويند .
دارابجرد
(
d r b - jerd
) و داربگرد (
d r b - gerd
) ا . پ . شهرى در فارس كه داراب نيز گويند .