تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1445

مساهمون:

ص١٤٤٥

داحقون

(
d hequna
) ا . ع . ج . داحق .

داحوس

(
d hus
) ا . ع . داحس و ريش و يا دانه‌اى كه ميان ناخن و گوشت پيدا شود و از آن ناخن بيفتد .

داحول

(
d hul
) ا . ع . دامى كه براى شكار گورخر ترتيب مىدهند . ج : دواحيل .

داحوم

(
d hum
) ا . ع . دام جهة گرفتن روباه .

داحى

(
d hi
) ص . ع . گسترانندهء زمين يعنى خداوند تبارك و تعالى .

داختن

(
d xtan
) ف م . پ . دانستن .

داخس

(
d xes
) ا . پ . ناتوانى و كم زورى و بيمارى .

داخس

(
d xes
) ا . ع . آماسى كه در بن ناخنها بروز مىكند با درد شديد و ناخن مانند طلق سپيد مىگردد و به فارسى كژدمه و پناور مىگويند .

داخس

(
d xes
) و داخسة (
d xesat
) او ص . ع . هر چيز كه در زير خاك پنهان كنند . و واحد دواخس كه ديگدانها باشد .

داخل

(
d xel
) ا . ع . در آينده و هر كسى و يا چيزى كه درون مىآيد ضد خارج . و من داخل : از درون . و داخل الحب : صفائى درون خم . و عشق صادقانه . و داخل السر : محرم و متعهد و همراز و دمساز .

داخل

(
d xel
) ص . و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - چيزى و يا كسى كه درآمده و نفوذ كرده باشد و وارد . و درون و اندرون و باطن . و درونى و اندرونى . و داخل شدن : پيوسته شدن . و درآمدن و نفوذ كردن . كنانيدن . و داخل كردن : درون آوردن و پيوسته

داخل

(
d xol
) ا . پ . درگاه پادشاهان .

داخلة

(
d xelat
) ا . ع . نيت و مذهب . و دل و نهانى دل . و داخلة الازار : طرفى كه بتن رسد نزديك جانب راست . و داخلة الارض : نهانى زمين . ج : دواخل .

داخل خارج

(
d xel - x rej
) م ف . پ . تو و بيرون .

داخل دار

(
d xel - d r
) ا . پ . متصرف .

داخل نامه

(
d xel - n me
) ا . پ . سند و تمسك املاك و قباله .

داخله

(
d xele
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسيد و قبض الوصول پول .

داخلى

(
d xeli
) ص . پ . - مأخوذ تازى - محاط شده و مشمول و درونى و اندرونى ضد خارجى .

داخم

(
d xem
) ا . پ . رزق و روزى و معاش و خورش .

داخول

(
d xul
) ا . پ . درگاه پادشاهان . و دكه و سكوئى كه بر درگاه و در خانهء پادشاهان و بزرگان جهة نشستن به روى وى سازند . و علامتى كه صياد در صحرا نزديك بدام نصب كند تا شكار از آن بترسيد و بجانب دام راهى شود . و علامتى كه در اطراف زراعت سازند جهة منع وحوش و طيور .

داخيدن

(
d xidan
) ف م . پ . نظر بر چيزى افگندن و ديده‌ور شدن . و از هم جدا كردن چيزى را .

داد

(
d d
) ا . پ . بخشش و عطا و انعام . و عدالت و انصاف و اصلاح جور و عدل و راستى و دفع ظلم و جور . و فرياد و شكايت و زارى و ناله . و تظلم و وارسى . و اندازه و پيمايش . و بهره و نصيب و حصه . و كام و مراد . و انتقام . و قوبا و جوششى با خارش در پوست آدمى . و جان . و زندگانى . و عمر و سال و سن آدمى . و دادخدا : بخشش و عطاى خداوند عالميان . و داد خواستن : استدعاى دفع تعدى و ظلم كردن و اصلاح امور خواستن . و داد دادن : قصد طرفدارى كردن و عدالت فرمودن و قطع نزاع كردن . و داد دل : كام دل و مراد دل . و دادستاندن : انتقام گرفتن و پاداش دادن . و داد كردن : عدالت كردن و قطع نزاع و گفتگو كردن و حكم به حق كردن . و فرياد و زارى كردن . و داد و فرياد كردن : تمناى عدالت كردن و استدعاى حكم به حق كردن و بآواز بلند دادخواهى كردن . و عدل و داد : انصاف و عدالت .

دادا

(
d d
) ا . پ . كنيزك و كنيزكى كه از بچگى خدمت كرده باشد .

داداء

(
d d '
) ا . ع . آخر ماه . و شب 25 و 26 و 27 و 28 و 29 از هر ماه و سه شب آخر از هر ماه . ج : دآدئ . و فضا . و فراخ از واديها .

دأدأ

(
da'da '
) و دأداء (
da'd '
) و دأداة (
da'd t
) و دأداءة (
da'da ' t
) ص . پ . شب سخت تاريك . يق : ليله دأدأ و ليلة دأداء و ليلة دأداة و ليلة دأداءة .

دأدأة

(
da'da'at
) م . ع . دأدأ البعير دأدأة و دئداء : سخت دويد شتر و تيز رفت . و نيز دأدأة : دويدن اسب . و دأدأ فى اثره : رفت بر نشان قدم وى . و دأدأ الشيئ : جنبانيد آن چيز را و ساكن گردانيد - از اضداد است - . و پوشيد آن چيز را به چيزى .

دأدأة

(
da'da'at
) ا . ع . آواز جنبانيدن كودك را در گهواره . و آواز افتادن سنگ در مسيل . و ازدحام و انبوهى .

دادار

(
d d r
) ا . پ . از نامهاى خداى عز و جل . و پادشاه عادل و معنى آن داد آورنده و داددهنده .

داداستاد

(
d d - est d
) و داداستد (
d d - estad
) تجارت و معامله و داد و ستد .