تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1444

مساهمون:

ص١٤٤٤
دابة الارض : از علامات قيامت است و يا نخستين علامت است كه كوه صفا منشق شود و از آن برآيد به مكه و مردم بسوى منى روان باشند و كسى برآيد كه با وى عصاى موسى و خاتم سليمان باشد و آن امير المؤمنين عليه السلام است و مؤمنين را بعصا زند و در روى آنها بنويسد هذا مؤمن و در روى كه قران مهر كند و بنويسد هذا كافر .

دابر

(
d ber
) ص . ع . سهم دابر : تير در گذرندهء از نشانه . و نهار دابر : روز بپايان رسيده .

دابر

(
d ber
) ا . ع . تابع . و آخر هر چيز . و تيرى كه در گذرد از نشانه . و خلاف فائز از تيرهاى قمار . و بنائى كه بر زمين نرم باشد و حركت نمايد . و طاقهاى بنا . و امس الدابر : روز گذشته و ديروز . و مات كدابر : غفلت نمود در كارهاى رفيق خود .

دابرة

(
d berat
) ا . ع . آخر ريگ توده . و هزيمت . و بد فالى . و پى پاشنهء مردم . و نوعى از پندهاى كشتى . و چيزى كه محاذى آخر خوردگاه چاروا افتد . و ناخن كه بر بازوى شور برآيد . و پنجم انگشت كه بر پاى مرغان برآيد . و زن شوم و بدبخت .

دابرة

(
d berat
) ص . ع . مونث دابر ج : دوابر . يق : سهام دابرة و دوابر .

دابشليم

(
d beclim
) ا . پ . سلسله‌اى از پادشاهان سومنات . و راجهء هندى دانا و عاقل كه قصه‌هاى كليله و دمنه از اوست و به زبان هندى يعنى پادشاه بزرگ .

دابق

(
d beq
) ا . ع . دهى در حلب .

دابل

(
d bel
) ص . ع . در مبالغه گويند : دبل دابل يعنى سختى بسيار .

دابوغ

(
d buq
) ا . ع . تر بزه و هندوانه .

دابوق

(
d buq
) ا . ع . سريشم .

دابونتن

(
d bunetan
) ف م . پ . بلغت زند دادن ضد گرفتن .

داپرزه

(
d parze
) ا . پ . پرنده‌اى كه در سقف خانه‌ها آشيان كند و پرستوك نيز گويند .

داتوبر

(
d tu - bar
) ا و ص . پ . دارو و دادرس و عادل . و عدالت و دادرسى .

داتوره

(
d ture
) ا . پ . تاتوره كه گياهى است سمى از طايفهء سلانه .

دأث

(
da's
) م . ع . دأث الطعام دأثا ( از باب فتح ) : خورد طعام را . و دأث الشيئى : سنگين و گران شد آن چيز . و دأث الثوب و غيره : چركين شدن آن جامه و جز آن . و دأث الثوب و غيره : چركين كرد آن جامه و جز آن را ( لازم و متعدى ) .

دأث

(
da's
) ا . ع . گرانى . و چركناكى .

دأث

(
da's
) و (
da'as
) ا . ع . ج . دأثاء و دأثاء .

دأثاء

(
da's '
) و (
da'as '
) ا . ع . كنيزك . و ابن دأثاء : احمق . ج : دؤث و دأث و دأث .

داثر

(
d ser
) ص . ع . هالك . و غافل . و سيف داثر : شمشير زنگ زده .

داج

(
d j
) ا . پ . ظلمت و تاريكى . و شب تاريك .

داج

(
d jj
) ا . ع . آنان كه خر و شتر و جز آن بكرايه دهند . و اعوان . و تاجران . الحديث : هولاء الداج و ليسوا بالحاج .

داجة

(
d jat
) ا . ع . پس روان لشكر . و چيز اندك و حقير از حاجت . و در حاجة داجة از اتباع است . الحديث : ما تركت حاجة و لا داجة .

داجن

(
d jen
) ص . ع . جمل داجن : شتر آبكش . و شاة داجن : گوسپند انس گرفته . و حمام داجن : كبوتر دست آموز . ج : دواجن . و نيز داجن : مقيم در جاى .

داجنة

(
d jenat
) ص . ع . سحابة داجنة : ابر بارنده . ج : دواجن .

داجنة

(
d jenat
) ا . ع . كبوتر دست آموز . ج : دواجن . و باران نيكو بارندهء بدون فاصله .

داجى

(
d ji
) ص . ع . تاريك . و عيش پست و دون . و نعمت وافر و فراخ . يق : عيش داج .

داجية

(
d jeyat
) ص . ع . ليلة داجية : شب تاريك . ج : دواجى . و نعمة داجية : نعمت تمام و فراخ .

داچك

(
d cak
) ا . پ . گوشواره .

داح

(
d h
) ا . ع . نقشى رنگين كه براى اشتغال كودكان بر لوح كشند . و دست برنجن تافتهء بابريشم . و نوعى از بوى خوش . و نقش و خطوطى كه بر گاو و جز آن باشد .

داحة

(
d hat
) ا . ع . واحد داح . يق : الدنيا داحة : يعنى روزگار اسباب اشتغال و تماشاگاه است .

داحر

(
d her
) ص . ع . رانده شده و دور كرده شده و رد شده .

داحس

(
d hes
) ا . ع . ريش و يا دانه‌اى كه ميان ناخن و گوشت پيدا شود و از آن ناخن بيفتد و به فارسى خوى درد گويند . و نام اسبى مشهور كه در شئآمت به دو مثل زنند و گويند : اشام من داحس . و حرب داحس : جنگى است كه در ميان تازيان بواسطهء همين اسب برپا شد .

داحق

(
d heq
) ا و ص . ع . ناقه‌اى كه زهدان آن پس از زائيدن بيرون آمده باشد . يق : ناقة داحق . و مرد خشمناك و گول . ج : داحقون . و خرماى دفزك زرد . ج : دواحق .