تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1420

مساهمون:

ص١٤٢٠
فلان : كلانسال شد فلان . و خات فلانا : راند فلان را . و خات الشيئ : ربود آن چيز را . و خات فلانا ماله : كم و اندك كرد مال فلان را . و خات البازى خوتا و خوتانا و خواتا : فرود آمد باز بر شكار تا بگيرد آن را .

خوتان

(
xavat n
) م . ع . خات خوتا و خواتا و خوتانا . مر . خوت .

خوتع

(
xavta '
) ا . ع . راهبر داناى در رهبرى . و مگس كبود كه در گياه باشد . و بچهء خرگوش . و طمع .

خوتعة

(
xavtaat
) ا . ع . مرد كوتاه . و نام مردى از بنى عقيلة بن قاسط و منه المثل : اشأم من خوتعة . و دربارهء مرد صحيح گويند : هو اصح من الخوتعة .

خوتل

(
xavtal
) ص . ع . داناى تيزدل و ظريف .

خوتلى

(
xavtal
) ا . ع . رفتار نهفته در عقب پرده يا در عقب هر چيز ديگر كه شخص را از نظر مخفى سازد .

خوث

(
xavas
) ا . ع . استرخاى شكم . و امتلا . و الفت .

خوث

(
xavas
) م . ع . خوث البطن خوثا ( از باب سمع ) : فروهشته شد شكم . و خوث فلان : ممتلى شد فلان يعنى از طعام و شراب . و خوث به : الفت گرفت به او و مأنوس شد . و خوث الرجل : فرو هشته شكم گرديد آن مرد .

خوثاء

(
xavs '
) ص . ع . زن ممتلى و مأنوس و فروهشته شكم .

خوثاء

(
xavs '
) ا . ع . دختر خردسال نازك اندام .

خوثع

(
xavsa '
) ا . ع . لئيم ناكس .

خوجداش

(
xujd c
) ا . ع . - مأخوذ از خواجه تاش فارسى و بمعنى آن .

خوجداشية

(
xujd ciyyat
) ا . ع . خواجه تاشى . و خواجه تاشها .

خوجه

(
xuje
) ا . پ . خواجه و خصى .

خوچ

(
xuc
) ا . پ . كاسهء سر . و فرق سر مرغان . و تاج خروس يعنى گوشت پارهء سرخ كه بر سر خروس است . و گل بستان افروز . و گوسپند جنگى . و ترك كلاه و خود . و تيزى طاق ايوان . و حرير سرخى كه بر گلوگاه نيزه بندند .

خوچاريدن

(
xuc ridan
) ف ل و م . پ . نگاهداشتن . و آزردن و رنجيدن .

خوچه

(
xuce
) ا . پ . گل بستان افروز و تاج خروس .

خوچيدن

(
xucidan
) ف ل و م . پ . چيزى را بد ديدن بواسطهء ضعف در چشم . و سخت بودن . و آب دادن . و شوخ چشم و سخت چشم بودن .

خوخ

(
xavx
) ع . ج . خوخة .

خوخاء

(
xavx '
) ا . ع . مرد احمق . ج : خوخاؤن .

خوخاءة

(
xavx at
) ا . ع . مؤنث خوخاء - زن احمق .

خوخ اقرع

(
xuxaqra '
) ا . ع . برگى هندى .

خوخاؤن

(
xavx una
) ع . ج . خوخاء .

خوخة

(
xavxat
) ا . ع . روزن در ديوار كه از آن روشنائى به خانه رسد . و گشادگى ما بين دو خانه كه بر آن دروازه نباشد . و دبر . و نوعى از جامهء سبز . و هلو و شفتالو . ج : خوخ .

خوخو

(
xav - xav
) ا . پ . بلغت زند رسم و قاعده و قانون و آئين و عادت . و شمشير و تيغ . و قوت و توانائى و زور . و شاخه و غصن . و داربستى كه استاد بنا در روى آن كار مىكند .

خود

(
xavd
) ا . ع . زن جوان نيك خلقت نازك اندام . ج : خود و خودات .

خود

(
xud
) ع . ج . خود .

خود

(
xud
) ا . پ . تاج . و مغفر . و كلاه سپاهى كه از آهن و يا فلز ديگر سازند . و خود خروچ و يا خود خروه : تاج خروس يعنى گوشت پارهء سرخ كه بر سر خروس است . و گل بستان افروز .

خود

(
xod
) ا . پ . شخص و ذات و وجود و نفس و خويش و خويشتن . و ليكن و اما . و سبب و دليل . و آشنا ضد بيگانه و هرگاه مضاف واقع شود و مضاف اليه وى اسم و يا ضمير باشد بطور صراحة بيان مىكند شخص و يا مقصودى را كه از آن تكلم مىنمايند مانند خود حسن گفت و يا خود او كرد . و خود اختيارى : خوددارى و تسلط بر نفس . و خودآراى : دارى كبر و غرور و نخوت و نمايندهء فضل و شرف و ثروت خويشتن . و خود بدولت يعنى شما و آقا و اين اصطلاح فارسى زبانان هند است . و خود بسوز : نام آتشكده‌اى در آذربايجان . و خود بهائى : بيهودگى و تكبر و هوا پرستى . و خودبين : مغرور و متكبر . و خودبينى : غرور و تكبر و جسارت . و خودپرست : داراى عجب و كسى كه فريفتهء شخص خود باشد . و خودپرستى : خودخواهى و خودكامى و از خود راضى بودن . و خودپسند : كسى كه شخص خود را مىپسندد و از خود راضى است . و مردم بيهوده و بىفايده و متكبر و مغرور . و خود پسندى : تكبر و غرور . و خود پيرائى : لاف زنى و هوا پرستى . و نمايش و جلوه . و خود ثنا : لاف زن و خودكام و مداح خويش . و خود حساب : درست حساب و خوش معامله . و خود حكم : متمرد و سركش و خودسر . و خودخو : خود