تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1418

مساهمون:

ص١٤١٨
كودكى را بجاى فرزند .

خواندن

(
x ndan
) ف م . پ . قرائت كردن و مطالعه كردن و مرور دادن چشمها را به روى خطهاى نوشته خواه كلمات آن را تلفظ كنند و يا نكنند . و بر زبان آوردن . و دعوت كردن و بمهمانى خواستن . و مناجات كردن و دعا كردن . و فرياد كردن و تغنى كردن . و بيان رمز نمودن و واضح كردن آن .

خواندنى

(
x ndani
) ص . پ . هر چيزى كه سزاوار و شايستهء خواندن باشد و خواندن وى مطلوب بود .

خوانده

(
x nde
) ص . پ . قرائت شده و مطالعه شده . و واقف شدهء بر خواندن و نوشتن . و تغنى كرده شده . و فرياد كرده شده . و دعوت شدهء بمهمانى . و قبول شده و به اين معنى اخير هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند پسر خوانده يعنى قبول شدهء بپسرى .

خوانسار

(
x n - s r
) ا . پ . خوانسالار .

خوانسالار

(
x n - s l r
) ا . پ . طباخ . و سفره‌چى . و بكاول و چاشنىگير . و ناظر . و لقب ناظر پادشاه .

خوانسامان

(
x n - s m n
) ا . پ . ناظر .

خوانق

(
xav neq
) ع . ج . خانقاه .

خوان كرم

(
xan - karam
) ا . پ . خانه‌اى كه بر همه كس مفتوح و سفرهء آن همه روزه گسترده باشد . و خوان يغما .

خوانگر

(
x n - gar
) ا . پ . خوانسالار و طباخ . و بكاول و چاشنىگير .

خوانندگى

(
x nandagi
) ا . پ . سرود گوئى و نغمه سرائى و آوازخوانى و تغنى .

خواننده

(
x nande
) پ . افاه از خواندن . و شاگرد . و مغنى .

خوانيدن

(
x nidan
) ف ل و م . پ . قرائت كردن و خواندن . و خواندن فرمودن . و صدا كردن . و آواز خواندن . و دعوت كردن .

خوانيق

(
xav niq
) ا . ع . خناقها .

خوانين

(
xav nin
) پ . ج . خان يعنى خانها و بزرگان و پادشاهان .

خواو

(
x v
) ا . پ . خواب و نوم .

خواه

(
x h
) ص . پ . خواهنده و آرزومند . و خواهان و طالب . و راضى . و راغب . و مايل و مشتاق . و محتاج و لازم و ضرور . و طلب براى كسى . و ترقى خواه : طالب ترقى و افزونى . و خاطرخواه : ميل و خواهش دل . و عاشق . و دولتخواه : آرزومند نيك بختى و بهره‌مندى و اقبال . و مرمت خواه : محتاج بمرمت .

خواه

(
x h
) ا . پ . آرزو و مراد و ميل . و عرض و درخواست و استدعا .

خواه

(
x h
) پ . كلمهء رابطه بمعنى يا كه در مقام ترديد استعمال مىشود مانند : خواه اين و خواه آن . يعنى يا اين و يا آن .

خواهان

(
x h n
) ص . پ . شايق و راغب و مشتاق و آرزومند و خيرخواه . و دولت خواه .

خواهانى

(
x h ni
) ا . پ . آرزو و مراد و ميل و خواهش و رغبت .

خواهانيدن

(
x h nidan
) ف م . پ . آرزو كردن . و پرسش كردن . و خواهش و استدعا نمودن كنانيدن و درخواست كردن فرمودن . و آرزو كردن كنانيدن و عرض كردن فرمودن .

خواهر

(
x har
) ا . پ . دخترى كه از پدر و مادر با شخص يكى باشد و يا تنها از پدر و يا از مادر با هم يكى باشند . و خواهر پدر : عمه . و خواهر شوى : خواهر شوهر زن . و خواهر مادر : خاله .

خواهران

(
x har n
) پ . ج . خواهر . و خواهران سهيل : دو ستاره‌اى كه بتازى اختا سهيل گويند يعنى شعراى شامى و شعراى يمانى .

خواهر اندر

(
x har - andar
) ا . پ . ناخواهرى و كسى كه يا از طرف مادر و يا از طرف پدر با شخص خواهر باشد .

خواهر خوانده

(
x har - x nde
) ا . پ . كسى كه شخص آن را بخواهرى قبول كرده باشد .

خواهرزاده

(
x har - z de
) ا . پ . فرزند خواهر .

خواهرزن

(
x har - zan
) ا . پ . خازنه و خواهر زوجه و خيازنه .

خواهرگير

(
x har - gir
) ا . پ . خواهر خوانده .

خواهش

(
x hec
) پ . م ح . خواستن . مر . خاستن . و آرزو . و استدعا . و اراده . و مقصود و مراد . و ميل و رغبت . و عرض و استدعا و عرض داشت . و مال و اسباب و خواسته و خواستنى و دولت و هر چه دلخواه باشد . و توسط و شفاعت و حمايت . و خواهش الهى : رضاى حق .

خواهشگر

(
x hec - gar
) ا . پ . شفيع و ميانجى . و وكيل .

خواهشگرى

(
x hec - gari
) ا . پ . شفاعت و توسط .

خواهشمند

(
x hec - mand
) ص . پ . آرزومند و مشتاق .

خواهشمندى

(
x hec - mandi
) ا . پ . آرزومندى و اشتياق .

خواهل

(
x hel
) و (
xov hel
) ص . پ . كج و ناراست و منحنى و خم . و تسمه‌اى كه استاد كفش‌دوز كفش را با آن بزانوى خود مىبندد . و آن قطعه چوبى كه اين تسمه را به روى آن مىبندد .