تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1417

مساهمون:

ص١٤١٧
صلى افق . و خوافق السماء : برآمدنگاه بادهاى چهارگانه .

خوافى

(
xav fi
) ا . ع . پرهاى بال مرغ كه چون بالها را منضم گرداند پنهان شوند او هى الاربع اللواتى بعد المناكب او هى سبع ريشات بعد سبع المقدمات . و شاخه‌هاى برگ درخت و هى فى لغة اهل الحجاز العواهن .

خوافى

(
xav fi
) ع . ج . خافية .

خواقين

(
xav qin
) ع . ج . خاقان .

خواگ

(
x g
) ا . پ . مرغ خانگى . و خاگينه و خاگينهء بروغن بريان كرده .

خوال

(
x l
) و (
xov l
) ا . پ . دوده‌اى كه جهة ساختن مركب از چراغ گيرند . و طعام و خوردنى .

خوالب

(
xav leb
) ص . ع . خالبة .

خوالد

(
xav led
) ا . ع . ريگ پايه‌ها . و سنگها و كوهها .

خوالستان

(
x lest n
) ا . پ . دوات مركب و دوات تحرير و دوات سياهى .

خوالسته

(
x leste
) ا . پ . ليقه و ابريشمى كه در دوات تحرير مىگذارند . و دوات تحرير و دوات مركب .

خوالف

(
xav lef
) ا . ع . زنان . قوله تعالى :
رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ . *
و زمينهائى كه نروياند مگر پس تر از همه زمينها . و ما ادرى اى الخوالف هو : نمىدانم كدام كس است او .

خوالف

(
xav lef
) ع . ج . خالفة .

خوالق

(
xav leq
) ا . ع . در اين شعر لبيد بمعنى كوههاى املس است :
و الارض تحتهم مهادا راسيا * ثبتت خوالقها بضم الجندل .

خوالگر

(
x l - gar
) ا . پ . مطبخى و طباخ و طعام‌پز و آشپز و سفره‌چى و خوانسالار .

خوالنجان

(
x lenj n
) و خوالنجن (
x lenjan
) ا . پ . خولنجان .

خوالى

(
x li
) و (
xev li
) ا و ص . پ . طعام و خوراك . و مطبخ . و بستر رودخانه . و زيبا و آراسته و پيراسته . و تهنيت كرده شده .

خواليدن

(
x lidan
) ف م . پ . گستردن و پهن كردن . و افشاندن و پاشيدن و چشيدن .

خواليدن

(
xav lidan
) ف ل و م . پ . آمدن . و خوردن . و خسبيدن و خفتن .

خواليگر

(
x li - gar
) و (
xav li - gar
) ا . پ . خوالگر و طباخ و مطبخى و آشپز و سفره‌چى و خوانسالار . و طعام .

خوامزه

(
x maze
) ا . پ . قابل خوردنى و قوت باندازهء كفايت روز .

خوامس

(
xav mes
) ص . ع . ابل خوامس : شترانى كه نوبت آب آنها روز چهارم بعد سه روز باشد .

خوامش

(
xav mec
) ع . ج . خامشة .

خوامع

(
xav me '
) ع . ج . خامعة .

خوان

(
x n
) ا . پ . طبق . و سفرهء غذا خورى . و ميز . و مائده . و ميزى كه به روى آن طعام نهاده باشند . و سفرهء فراخ و گشاده . و سامان . و رخت خانه . و خار و خلاشه . و گياه خودروى در ميان زراعت و ناكاره . و خوان دل : خانهء كعبه . و خوان يغما : خوان و سفره‌اى كه مردمان كريم بگسترانند و صلاى عام در دهند . و خوان آراستن و يا افگندن و يا چيدن و يا درهم چيدن : گستردن سفره . و نيز خوان ساختن و يا كشيدن و يا گستردن : سفره گستردن . و بر خوان نشستن : بر سفره نشستن . و بر خوان نهادن : به روى سفره نهادن .

خوان

(
x n
) ص . پ . خواننده . و طلب كننده و سؤال كننده و پرسنده و درخواست كننده و دعوت كننده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود . و خوشخوان : خوش آواز و كسى كه خوش مىخواند ضد بدخوان . و ذكر خوان : كسى كه ذكر خدا مىكند . و انگشت الله خوان : انگشت سبابه .

خوان

(
xev n
) و (
xov n
) ا . ع . - معرب خوان فارسى - هر چه به روى طعام خورند . ج : اخونة و خون .

خوان

(
xavv n
) ص . ع . مرد دغل و و ناراست و خائن و خيانتكار .

خوان

(
xavv n
) ا . ع . شير بيشه .

خوان

(
xavv n
) و (
xov n
) ا . ع . ماه ربيع الاول . ج : اخونة و خون و خون .

خوان

(
xov n
) ع . ج . خائن .

خوانا

(
x n
) ص . پ . خطى كه آسان خوانده شود . و خوانا نوشتن : واضح و آشكارا نوشتن .

خوانانيدن

(
x n nidan
) ف ل و م . پ . خوانيدن .

خوان بره

(
x n - bareh
) ا . پ . برج حمل .

خوان پايه

(
x n - p ye
) ا . پ . دستار خوان . و سفرهء دراز .

خوانپوش

(
x n - puc
) ا . پ . روپوش و سرپوش خوان و خوانچه .

خوانة

(
xavv nat
) ا . ع . دبر .

خوانچه

(
x n - ce
) ا . پ . خوان كوچك و سفرهء كوچك . و خوان طبق مانندى مربع مستطيل كه از چوب و يا از فلز سازند . و خوانچهء زر و خوانچهء زرين و يا خوانچهء سپهر : آفتاب .

خواندگان

(
x ndag n
) ا . پ . مردمان دانا و عالم . و ج . خوانده .

خواندگى

(
x ndogi
) ا . پ . قرائت . و دعوت و طلب . و نام‌زدگى . و قبول كردن