تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1404

مساهمون:

ص١٤٠٤

خمل

(
xamal
) ع . ج . خامل .

خملات

(
xeml t
) ا . ع . ج . خملة .

خملة

(
xamlat
) ا . ع . درخت انبوه بهم پيچيده . و جاى درخت‌ناك هر جا كه باشد . و پر شتر مرغ نر .

خملة

(
xamlat
) و (
xemlat
) ا . ع . چادر جامهء خواب‌دار . و جامهء مخمل و پرزدار مانند چادر و جز آن . و ابريشم . و موى شتر . و پارچهء ابريشمين و پشمين .

خملة

(
xemlat
) ا . ع . ناكسى . و درون مرد و سر آن . ج : خملات . يق : اسال عن خملاته اى من اسراره . و هو لئيم الخملة : او پست باطن است .

خممة

(
xemamat
) ع . ج . خم .

خم مهره

(
xom - mohre
) ا . پ . يك نوع سازى .

خمن

(
xamn
) م . ع . خمن الشيئى خمنا ( از باب نصر ) : گفت در آن چيز به گمان و قياس .

خمن

(
xaman
) ا . ع . بدبوئى .

خمناك

(
xem - n k
) ص . پ . بيمار و دردمند .

خمنشر

(
xamancar
) ص . ع . مرد لئيم و ناكس و پست و قابل سرزنش و تحقير و شايستهء ملامت .

خمو

(
xamv
) م . ع . خما اللبن خموا ( از باب نصر ) : سخت گرديد آن شير .

خمود

(
xomud
) م . ع . خمد خمدا و خمودا . مر . خمد .

خمود

(
xammud
) ا . ع . جايى كه آتش در آن خوابانند .

خمور

(
xamur
) ا . ع . خمير مايه .

خمور

(
xomur
) ع . ج . خمر .

خموش

(
xamuc
) پ . ح . م . خموشيدن . و ص . ساكت و خاموش و گنگ و بيزبان . و رام . و ستور رام . و چراغ فرو مرده .

خموش

(
xamuc
) ا . ع . پشه لانه يخمش الوجه .

خموش

(
xomuc
) م . ع . خمش خمشا و خموشا مر . خمش .

خموش

(
xomuc
) ا . ع . ج . خمش .

خموشة

(
xomucat
) ا . ع . خراشيدگى و پوست رفتگى .

خموشيدن

(
xamucidan
) ف ل . پ . سكوت داشتن و خاموش بودن و ساكت شدن و حرف نزدن . و فرو مردن چراغ .

خموص

(
xomus
) م . ع . خمص خمصا و خموصا . مر . خمص .

خموط

(
xomut
) م . ع . خمط خمطا و خموطا . مر . خمط .

خموع

(
xamu '
) ا . ع . زن فاجره .

خموع

(
xomu '
) م . ع . خمع خمعا و خمعانا و خموعا . مر . خمع .

خمول

(
xomul
) ا . ع . گمنامى .

خمول

(
xomul
) م . ع . خمل خمولا ( از باب نصر ) : گمنام و بىقدر گرديد . و خمل ذكره و صوته : نهان گرديد . و خمل ( مجهولا ) : مبتلا شد به درد خمال .

خمول

(
xomul
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حقارت و مذلت . و تاريكى و ظلمت . و كنج خمول : گوشهء تاريكى و تنهائى و عزلت .

خمولستان

(
xomulest n
) ا . پ . گور و قبر .

خموم

(
xomum
) م . ع . خم خما و خموما . مر . خم .

خمى

(
xami
) ا . پ . كجى و انحنا و اعوجاج . و خمى زانو : انحناى درونى زانو .

خمياز

(
xam - y z
) و خميازه (
xam - y ze
) ا . پ . كشاكش اعضا به طرف بالا . و دهن دره و فاژه و افزا و فنجا و پياستو و پاسك .

خميت

(
xamit
) ا . ع . فربه و جسيم و كلان و سمين .

خميد

(
xamid
) ا . پ . زن .

خميدگى

(
xamidagi
) ا . پ . انحنا و اعوجاج و كجى و پيچيدگى . و لنگيدگى .

خميدن

(
xamidan
) ف ل . پ . كج شدن و خم گرديدن . و لنگيدن .

خميدن

(
xemidan
) ف ل . پ . خلميدن و بينى گرفتن .

خميده

(
xamide
) ص . پ . كج شده و خم گرديده و معوج و كج و مايل .

خمير

(
xamir
) ا . ع . آرد آميخته شدهء با آب و برآمده و ترش شده جهة ساختن نان . و مايهء خمير . و عندى خبز خمير اى بائت يعنى نان شبينه .

خمير

(
xamir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز آميخته شدهء با آب مانند آرد و گل و جز آن كه غليظ باشد و آبكى نبود . و خمير نان : آرد آميختهء با آب كه خمير مايه در آن زده و آماسيده باشد . و خمير ترش : خمير مايه و برازده .

خمير

(
xemmir
) ص . ع . دائم الخمر و كسى كه هميشه شراب خورد .

خميرة

(
xamirat
) خمير مايه و برازده .

خمير مايه

(
xamir - m ye
) ا . پ . هر چيزى كه مخصوص باشد مر حصول تخمير را در جسمى و خصوصا قطعه‌اى از خمير ترش كه آن را داخل در خمير نان مىكنند جهة برآمده شدن و آماسيدن وى و برازده نيز گويند .

خميره

(
xamire
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خمير . و هر ماده‌اى كه از وى چيزى را سازند . و گل سرخ و گل بنفشهء پروردهء در شكر .

خميس

(
xamis
) ا . ع . لشكر بدان‌جهت كه پنج ركن دارد : مقدمه و قلب و ميمنه و ميسره و ساقه . و يوم الخميس : روز پنجشنبه . ج : اخمساء و اخمسة . و ما ادرى