يق : انه لكريم الخل . و فقير و محتاج و و درويش .
خل
(
xell
) و (
xoll
) ا . ع . دوست و در اين صورت هميشه بالفظ ود مرادف باشد .
يق : كان لى ودا و خلا و كذا و داو خلا . ج : اخلال .
خل
(
xal '
) م . ع . خلاءت الناقة خلا و خلاء و خلوء ( از باب فتح ) :
فرو خفت ناقه بىعلتى . و يا حرونى كرد و نگذاشت جا را . و كذلك الجمل او خاص بالاناث .
خلا
(
xal
) ع . حرف استثنا . يعنى جزء و خلا عن و ما خلا يعنى مگر و جز و جز آن و به غير . و خلا ان يعنى به غير از آن و بجز آن و اگر نه آن و گرنه آن و چون كلمهء خلا ما بعد خود را نصب كند كلمهء فعل خواهد بود . و قولهم : افعل كذا و خلاك ذم اى اعذرت و سقط عنك الذم .
خلا
(
xel
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آب دست جاى و پاى خانه و مبرز و كار آب و بيت الخلا و فرناك و آشيگاه و پاى خانه .
خلا
(
xel '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جاى خالى . و در پنهانى ضد ملا .
خلا
(
xal '
) ص . ع . مكان خلاء :
جائى كه در آن كسى نباشد .
خلاء
(
xal '
) ا . ع . آب دست جاى .
و جاى خالى . المثل : خلاؤك اقنى لحياءك يعنى در منزل خود هرگاه كه تنها ماندى ملازم حياى خود باش . و انا منك خلاء يعنى من از تو برى هستم و در اين معنى آخر لا يثنى و لا يجمع .
خلاء
(
xal '
) م . ع . خلا المنزل من اهله خلوا و خلاء ( از باب نصر ) : تهى گرديد آن منزل از اهل خود . و خلا الرجل بنفسه خلوة و خلاء : خلوت كرد آن مرد و كسى را به خود راه نداد . و خلا الرجل بفلان خلوة : خلوت كرد آن مرد با فلان .
و كذلك خلا بزوجته خلوة . و خلا الرجل خلاء : افتاد آن مرد در جائى تهى كه كسى بوى مزاحمت نمىكند . و گذشت . و رفت . و فرستاده شد . مر . خلوة . و خلا على بعض الطعام : اقتصار كرد بر بعض طعام . و خلا مكانه خلوا و خلاء :
بمرد . و خلا به و اليه و معه خلوا و خلاء و خلوة : گرد آمد با وى در خلوت .
و خلا عن الامر و منه : تبرى كرد از آن كار . و خلا عن الشيئ : فرستاد آن چيز را . و خلابه : ريشخند كرد بوى .
خلاء
(
xel '
) م . ع . خلا خلاء و خلوء و خلاء . مر . خل و خلوء .
خلاب
(
xal b
) ا . پ . گل و لاى . و آب بهم آميخته . و زمين گلناك و باتلاقى كه پاى آدمى و چاروا در آن بماند .
خلاب
(
xel b
) م . ع . خلبه خلبا و خلابا و خلابة . مر . خلب . و خالب مخالبة و خلابا . مر . مخالبة .
خلاب
(
xall b
) ص . ع . مرد فريبنده و مكار . و دروغگو .
خلابة
(
xel bat
) م . ع . خلب خلبا و خلابا و خلابة . مر . خلب .
خلابة
(
xel bat
) ا . ع . امبر مانندى كه بدان چيزى را مىگيرند و بفرانسه فرسپس مىگويند .
و نيز خلابة : فريب .
خلابه
(
xall bat
) ص . ع . زن فريبنده و مكاره و دروغگو .
خلابر
(
xal bar
) ا . پ . تازيانى كه در دربخانهء پادشاهان مرسوم خوار باشند .
خلابس
(
xal bes
) ا . ع . باطل .
خلابس
(
xol bes
) ا . ع . سخن رقيق .
و دروغ .
خلابش
(
xal bac
) ا . پ . نوكر و ملازم مرسوم خوار و خلابر .
خلابيس
(
xal bis
) ا . ع . باطل . و پراكندگان بهر سوى واحد ندارد و يا واحد آن خلبيس است . و دروغ . و آب خورده رفتن شتر چنان كه ساربان را عاجز گرداند .
و آنچه نظام نداشته باشد . و نار است . و ناكسان و فرومايگان .
خلاة
(
xal t
) ا . ع . گياهتر . و هر ترهء بركنده .
خلاج
(
xel j
) ا . ع . نوعى از جامههاى خط دار .
خلاج
(
xel j
) م . ع . خالج مخالجة و خلاجا . مر . مخالجة .
خلاجاى
(
xel - j y
) ا . پ . جاى لازم و بيت الخلا و پاى خانه و فرناك .
خلاخل
(
xal xel
) ع . ج . خلخل .
خلاخيل
(
xal xil
) ع . ج . خلخال .
خلار
(
xoll r
) ا . ع . موضعى در فارس كه انگبين نفيس را بدان نسبت دهند و گويا همان خلر باشد كه شراب آنجا معروف مىباشد .
خلاس
(
xall s
) ا . ع . دزد و راهزن و غارتگر و رباينده .
خلاسى
(
xel siyy
) ا . ع . كودكى كه يكى از پدر و مادر وى سپيد و ديگرى سياه باشد . و خروسى كه يكى از پدر و مادر وى هندى و ديگرى فارسى بود .
خلاسية
(
xal siyyat
) ا . ع . زن گندم گون و كمى سيه چرده .
خلاش
(
xal c
) و (
xel c
) ا . پ . غلغله و شور و مشغله .
خلاش
(
xel c
) ا . پ . زمين پر گل و لاى . و آب بهم آميخته .
خلاشمه
(
xal cme
) و (
xel cme
) ا . پ . بيمارى كه از تخمه حاصل شود . و