تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1380

مساهمون:

ص١٣٨٠

خطرات الوسمى

(
xatar t - ol - vasmiyy
) ا . ع . آن قسمت از چراگاه كه بناى خشكيدن گذارند .

خطران

(
xatar n
) م . ع . خطر خطرا و خطرانا . مر . خطر .

خطران

(
xatar n
) ا . ع . ارتفاع و انخفاض نيزه در حركت دادن . و حوادث روزگار .

خطرايه

(
xatr ye
) ا . پ . جامهء پشمين درويشان كه ريسمان‌ها و پشمها از آن آويخته باشد .

خطرب

(
xotrob
) ص . ع . رجل خطرب : مرد مفترى و دروغ‌گوى .

خطربة

(
xatrabat
) ا . پ . تنگى معاش .

خطربة

(
xatrabat
) م . ع . خطرب خطربة : افترا كرد و دروغ گفت .

خطرة

(
xatrat
) ا . ع . گياهى . و داغى مر شتران را . و ما لقيته الاخطرة : ملاقات نكردم او را مگر گاهى . و خطرة الجن : مس ديو . و لعب الخطرة : جنبانيدن مخراق كه فوطهء پيچيده و تافته باشد كه در بازى بهم زنند .

خطرة

(
xetrat
) ا . ع . واحد خطر كه وسمه و يا گياهى است كه بدان خضاب كنند .

خطرفة

(
xatrafat
) م . ع . بشتاب رفتن و گام فراخ نهادن و يا دو گام را بتيز روى يك گردانيدن . و خطرف فلانا بالسيف : زد فلان را بشمشير . و خطرف جلد المراة : مسترخى گرديد پوست زن .

خطرناك

(
xatar - n k
) ص . پ . مهلك و پر خطر و هولناك و مخوف .

خطرناكى

(
xatar - n ki
) ا . پ . خطر و بيم و ترس و هول و خوف .

خطروف

(
xotruf
) ا . ع . تيز روندهء برفتار عنق . و شتر نر فراخ گام نهنده .

خطريف

(
xetrif
) ص . ع . تيزرو .

خطط

(
xetat
) ع . ج . خطة .

خطط

(
xotat
) ع . ج . خطة .

خطف

(
xatf
) م . ع . خطف الشيى خطفا ( از باب سمع و ضرب ) : ربود آن چيز را . و خطف البرق البصر : خيره گردانيد برق بينائى را . و خطف الشيطان السمع : استراق سمع كرد شيطان .

خطف

(
xotf
) ا . ع . ما من مرض الاوله خطف : نيست بيمارى مگر آنكه او را بهى و شفا باشد .

خطفان

(
xataf n
) م . ع . خطف الجمل خطفا ( از باب سمع و ضرب ) : بشتاب رفت آن شتر .

خطفة

(
xatfat
) ا . ع . عضو كه درندگان بريده ربايند . و عضو كه مردم از بهائم زنده بريده باشند .

خطفى

(
xataf
) ا . ع . سرعت رفتار .

خطكش

(
xat - kac
) ا . پ . مسطر و آلتى كه بدان خط كشند .

خطگذار

(
xat - goz r
) ا . پ . كاتب . و نيزه دارى كه نيزهء كوچك در دست گيرد .

خطل

(
xotol
) ع . ج . خطلاء .

خطل

(
xatal
) ا . ع . سخن بسيار سست و تباه . و پيچ و تاب . و خرام . و سستى و سبكى و شتابكارى . و درازى . و اضطراب . و اسب و نيزه و جنبش آنها . و فحش زن . و هلال بن خطل و يا عبد الله بن خطل : از بنى تميم يكى از چهار نفرى است كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله در روز فتح مكه خون آنها را هدر كرده بود و او دست بپردهء كعبه زده تا وى را نكشند و آن حضرت صلى اللّه عليه و آله امر بكشتن او فرمود .

خطل

(
xatal
) م . ع . خطل فى منطقه و رايه خطلا ( از باب سمع ) : خطا كرد در گفتار و راى خود . و نيز خطل : بدنام بودن شخص بزنا . و سست و سبك گرديدن . و سخن تباه گفتن .

خطل

(
xatel
) ا و ص . ع . گول . و زود نيزه زننده . و تير كه نشانه را خطا كند . و درشت و سخت از جامه و بدن . و رسن صياد . و پهلوى خيمه و جامه كه بدرازا بر زمين كشان بود . و رجل خطل اليدين : مرد درشت دست . و جواد خطل : جوانمرد زود عطا . و رمح خطل اى مضطرب .

خطلاء

(
xatl '
) ا و ص . ع . مونث اخطل . و گوسپند پهن گوش . و گوش سست . و زن درشت اندام دراز پستان . ج : خطل (
xotol
) .

خطلبة

(
xatlabat
) ا . ع . بسيارى سخن . و اختلاط آن .

خطم

(
xatm
) ا . ع . كار بزرگ و كلان . و منقار مرغان . و پيش‌بينى و دهن ستور . و بينى مردم . و بينى كوه .

خطم

(
xatm
) م . ع . خطمه خطما ( از باب ضرب ) : زد بر بينى او . و خطم البعير بالخطام : مهار كرد در بينى آن شتر و يا پيش كشيد بينى آن را تا مهار بر وى كند . و خطمه بالكلام : غلبه كرد او را و بازداشت از گفتن . و خطم الاديم : دوخت كناره‌هاى آن چرم را . و خطم البعير : داغ خطام نهاد بر شتر . و خطم القوس بالوتر خطما و خطاما : آويخت زه را بكمان .

خطم

(
xotom
) ع . ج . خطام .

خطمة

(
xatmat
) ا . ع . نام موضعى .

خطمة

(
xotmat
) ا . ع . بلندى كوه .