تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1378

مساهمون:

ص١٣٧٨
چين واقع در جنوب رود هوانگهو . مر . ختا .

خطا

(
xot
) ع . ج . خطوة و خطوة .

خطاء

(
xet '
) ع . ج . خطوة .

خطاء

(
xatt '
) ص . ع . آنكه پيوسته خطا كند .

خطاب

(
xet b
) م . ع . خاطب مخاطبة و خطابا . مر . مخاطبة .

خطاب

(
xet b
) ا . ع . نام و لقب كه در آن مدح باشد . و كلامى كه ما بين متكلم و سامع باشد . و فصل الخطاب : حكم ببينه . و سوگند . و دانائى انفصال خصومات . و كلمهء اما بعد .

خطاب

(
xet b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سخن روياروى . و خشم و عتاب . و خطاب كردن : روياروى سخن گفتن و مكالمه كردن و عتاب كردن و سخن نافرجام گفتن .

خطاب

(
xatt b
) ا . ع . متصرف در خطبة يعنى كسى كه عارف بامر خطبه باشد و مشغول بدان و موقع آن در ميان طرفين باشد . و ابو - الخطاب : محمد بن وهب اسدى اجدع رئيس گروه خطابيه .

خطابا

(
xet ban
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور خطاب و روياروى .

خطابة

(
xatabat
) م . ع . خطب القوم و عليهم خطابة و خطبة ( از باب نصر ) : خطبه خواند بر آن قوم . و ما كان الرجل خطيبا و لقد خطب خطابة ( از باب كرم ) : يعنى نبود آن مرد خطيب هر آينه خطيب گرديد .

خطابة

(
xatt bat
) ص . ع . آنكه مبالغه مىكند در خطبه كردن و طلب زوج نمودن .

خطابخش

(
xet - baxc
) ص . پ . بخشايندهء جرم و گناه و آمرزنده .

خطابى

(
xet bi
) ص . ع . - مأخوذ از تازى - لفظى و زبانى و شفاهى .

خطابية

(
xatt biyyat
) ا . ع . گروهى منسوب بابو الخطاب محمد بن وهب الاجدع كان يامرهم بشهادة الزور على مخالفيهم .

خطاپوش

(
xet - puc
) ص . پ . شفيق و رحيم . و كسى كه از گناه و جرم اغماض مىكند .

خطار

(
xet r
) ا . ع . ج . خطر .

خطار

(
xet r
) م . ع . خاطر مخاطرة و خطارا . مر . مخاطرة .

خطار

(
xatt r
) ا و ص . ع . نيزهء جنبان و جنباننده . يق : رجل خطار بالرمح : اى طعان . و روغن زيت كه با افاويهء طيب گيرند . و فلاخن . و شير بيشه . و منجنيق . و مرد دست بردارندهء براى انداختن تير . و عطار . و نيزه زننده . و نام چند اسب . و ابو الخطار : نام شاعرى .

خطارب

(
xot reb
) ص . ع . رجل خطارب : مرد مفترى و دروغ‌گوى .

خطارة

(
xat rat
) م . ع . خطر خطرا و خطارة و خطورة . مر . خطورة .

خطارة

(
xatt rat
) ا و ص . ع . حظيرهء شتران . و موضعى نزديك قاهره . و ناقة خطارة : ناقهء دم زنندهء چپ و راست .

خطاط

(
xatt t
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - خوش‌نويس و كسى كه خوش مىنويسد . و كاتب و نويسنده . و خطاط البلاد : كسى كه علم جغرافيا مىداند و عالم اين عمل است . و خطاط البلادى : علم جغرافيا .

خطاطيف

(
xat tif
) ع . ج . خطاف . و خطاطيف السباع : مخلبهاى سباع .

خطاف

(
xatt f
) ا . ع . شيطان . و ربايندهء بكارت به زور . و فاسق . و نام اسبى .

خطاف

(
xott f
) ا . ع . پرستوك . و آهن كج كه محور بكرهء چاه به روى گردد . و هر آهن كج و سرتيز . ج : خطاطيف . و نام اسبى .

خطاكار

(
xet - k r
) ا و ص . پ . گنهگار و بزه‌گار و عاصى .

خطاگر

(
xet - gar
) ا و ص . پ . خطاكار .

خطال

(
xatt l
) ا . ع . مرد بر عيال تنگ گيرندهء نفقه .

خطالة

(
xatt lat
) ص . ع . زن فاحشه و بد نام .

خطام

(
xet m
) ا . ع . زه آويختهء بكمان . و زه كمان . و مهار . ج : خطم (
xotom
) . و داغى است شتران را در بينى و يا در عرض روى تا رخسار . و ربما و سم بخطام و بخطامين يقال جمل مخطوم خطام او خطامين ( مضافة ) .

خطام

(
xet m
) م . ع . خطم خطما و خطاما . مر . خطم . و خاطم مخاطمة و خطاما . مر . مخاطمة .

خطام

(
xatt m
) ص . ع . مسك خطام : مشكى كه پر بوى مىكند خيشوم را .

خط آور

(
xat - var
) ا . پ . ريشى كه تازه روئيده باشد . و جوانى كه ريش و سبلت آن تازه سبز شده باشد .

خطاى

(
xat y
) ا . ع . مملكت بزرگى در تاتارستان در وراى جبال ايموس و چين شمالى كه در جنوب رود هوانگهو واقع شده . مر . ختا .

خطايا

(
xat y
) ع . ج . خطيئة و خطية .

خطائط

(
xat et
) ع . ج : خطيطة .

خطائى

(
xat 'i
) ع . ج . خطيئة .

خطائى

(
xata'i
) ا و ص . پ . منسوب بخطا . و نوعى از آجر بزرگ قالب .

خطب

(
xatb
) ا . ع . حال و شأن و كار خواه خرد باشد و يا بزرگ . يق : ما خطبك ج : خطوب . و خواستگارى زن .

خطب

(
xatb
) م . ع . خطب المراة خطبا و خطبة و خطيبى ( از باب نصر ) : خواستگارى كرد آن زن را .